Familiegeheimen zoeken

Healing, sjamanen, klankschalen het aanbod van alternatieve therapieën is groot. In een serie praktijktesten vandaag `familie- opstellingen': we zijn allemaal besmet met het virus `familie'.

Elf willekeurige mensen zitten om mij heen op een vroege zondagochtend. Mannen en vrouwen, jong en oud, uit alle windstreken, van verschillende afkomst. Allen met hun eigen vragen en hoop op meer duidelijkheid in hun leven. Waar ligt de oorzaak van de twijfel en de pijn?

Zou die opgesloten liggen in de familiehistorie? In de manier waarop ouders hun pijn en twijfel doorgaven aan hun kinderen, of die juist angstvallig verzwegen? Zijn we verstrikt geraakt in de pijn van een onvermoed familiegeheim? Aan de hand van Tineke Brackel, onze leider in deze sessie Familieopstelling, gaan we op zoek naar `unfinished business' of naar kwetsende erfenissen.

,,Wat geeft opluchting wanneer je straks naar huis gaat?'' zo begint Tineke de bijeenkomst. Om de beurt mogen wij ons probleem of ons doel van vandaag verwoorden. Een vrouw zegt dat ze geen relaties kan aangaan. Een van de mannen voelt te veel de pijn van anderen en komt nooit aan zichzelf toe. Een Surinaamse vrouw valt voortdurend op een verkeerde, blanke man. Een Belgische jongen kan niet met zijn talenten omgaan, een oudere vrouw weet zich geen raad met haar organisatie, een andere vrouw heeft er in haar relaties last van dat ze een deel van een tweeling is.

Ik stel mezelf de vraag waarom ik niet mijn weg ga, zonder me voortdurend te laten terugduwen op de weg die anderen voor mij uitstippelen.

Aan de hand van de theorieën van de bedenker van Familie- en Organisatieopstellingen, de Duitser Bert Hellinger, worden we uitgenodigd een opstelling te ervaren. Iemand wordt gevraagd de mensen die zijn of haar familie vertegenwoordigen intuïtief in de ruimte op te stellen. Bij de ene opstelling ben ik een vader, bij de ander een schoonzoon, dan een blanke partner van de Surinaamse vrouw, vervolgens een overleden grootvader of een stichting. Ik vertegenwoordig een stichting (!) in een constellatie van een vrouw die niet weet wat ze met haar bedrijf aan moet.

Het is verbluffend hoe ik me inleef en alle anderen in de rol die mij wordt toebedacht. Daar hoeft Tineke weinig aan te doen. Ze vraagt alleen wat ik voel in mijn positie en daarnaar te handelen. Zo vergaat het ook de anderen. Gevoelens komen los, hoe afstandelijk ik ook probeer te zijn, in welke opstelling ook. Als stichting schop ik genadeloos een vreemdeling (een man die zich aandient als helper in de gespeelde kwestie) van mij af. Als blanke partner van een Surinaamse vrouw word ik woedend als blijkt dat de vrouw meer affectie (onvoorwaardelijke liefde) voor haar vader heeft dan voor mij als echtgenoot.

Fascinerend, ik geniet. Wat gebeurt hier? De een krijgt helderheid, de ander woede, verdriet én helderheid. Ik probeer een en ander verstandelijk te plaatsen. Het is duidelijk: we zijn allemaal besmet met het virus `familie', rituelen, conditionering, veiligheid. En toch hebben we ergens pijn, weten we dat het leven anders zou kunnen zijn als we ons niet zouden laten leiden door de erfenis van onze ouders en voorouders en al die mensen die op hen lijken.

Het is al laat als ik mijn opstelling mag maken. Ik wijs de Belgische jongen aan als mijn representant. Ik wil dat een andere man mijn vader speelt. Ik mag iemand aanwijzen die mijn `missie' vertegenwoordigt. Dan mijn vaders ouders, mijn moeder, de mensen voor wie ik `het allemaal doe'. Ik stel hen op zoals ik het voel. Voordat ik het wil, zijn ze al in beweging en vereenzelvigen ze zich met hun (eigenlijk mijn) situatie. Ze voelen zich zichtbaar ongemakkelijk en zoeken betere posities. Ik verbaas me over hun beweging. Ze doen zonder dat ik stuur wat ik zou willen. Herkenning en erkenning maken zich van mij meester.

Ik mag me in `mijn' constellatie begeven. Mijn `vader' staat tussen mijn `ouders', mijn `missie' staat naast mijn `moeder' en mijn `naasten' en mijn `publiek' staan voor me. Mijn `vader' zegt dat ik mag gaan waar ik wil, hij geeft me zijn zegen. Het zal wel, denk ik. Voel ik me gemanipuleerd? Voel ik mij door de geweldige Tineke en door haar methode gestuurd? Ik denk na, ik voel en ik weet het zeker: wat er ook is gebeurd, het geeft mij enige helderheid. Er is meer dan conditionering, meer dan veiligheid. Ik ga door op mijn weg, weg van de kudde, weg van de vaders die mij in een vakje willen stoppen.

Dit is de laatste aflevering in de serie Lichaam en Geest.

Reacties: holland@nrc.nl