Baas in eigen deeltijd

Met maar liefst 70 procent van de werkende vrouwen die een deeltijdbaan hebben is Nederland Europees kampioen, maar in het percentage vrouwen in leidinggevende functies niet, concludeert de Emancipatiemonitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau en het CBS. Het een hangt met het ander samen. Deeltijdvrouwen stromen minder door naar hogere functies dan mannen, van wie in Nederland 86 procent fulltime werkt. Het is moeilijk voor een werkgever een ijverige voltijdswerker voor promotie te laten passeren door iemand die een à drie werkdagen per week met geheel andere dingen bezig is. Hogere functies kunnen vaak niet in deeltijd worden gedaan. De Emancipatiemonitor concludeert dat de werkgevers `conservatiever' staan tegenover deeltijdwerk dan de – vaak in deeltijd werkende – bevolking in haar geheel. Mensen hebben het recht voor deeltijd te kiezen, maar kiezen dan ook voor minder verdiensten en minder promotiekansen.

Toch worden de werkgevers ook met lasten van de deeltijd opgezadeld. Zij moeten extra managementtijd steken in personeelswerk voor uitdijende staven van deeltijdwerkers, het opstellen van ingewikkelde roosters en het organiseren van de vergaderingen voor de overdracht van informatie van de ene deeltijdwerker naar de ander. Taken die in een strak schema passen – zoals in een loketfunctie – zijn uitstekend in deeltijd te verrichten, maar bij onregelmatig werk ligt dat moeilijker. Een burgemeester van een grote stad moet altijd beschikbaar zijn.

Als het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid meer vrouwen in hogere functies wenst, zou het vrouwen moeten aansporen meer fulltime te werken zoals elders in de westerse wereld. Dan is het ministerie ook in lijn met het kabinet, dat Nederlanders meer uren wil laten werken in verband met de vergrijzing. Dan moet de combinatie werk en zorg wel gemakkelijker worden. Nu zijn de faciliteiten voor kinderopvang in crèches en op scholen mager vergeleken bij het buitenland. Toch werken ook vrouwen zonder kinderen veel in deeltijd. Zij hebben andere prioriteiten en nemen de geringere kans op promotie op de koop toe. Zij willen baas zijn in eigen deeltijd.

De emancipatiemonitor signaleert wel stijgingen van het aantal vrouwen in hogere functies maar het blijft te weinig. Op andere punten zijn de streefcijfers van het meerjarenplan van 2000 aan de hoge kant, al was het maar om tactische redenen: de druk op de ketel gaat er af als halverwege de rit de doelen al worden bereikt. Met een arbeidsdeelname van 55 van de vrouwen scoort Nederland redelijk in Europa, maar het aantal door vrouwen gewerkte uren is laag. Een voltijdsbaan is ware emancipatie.