Zweefzadels en buddyseats

Van de eens zo rijke Nederlandse brommercultuur is weinig over, maar hij leeft voort in een onwrikbaar genre: de bromfietsfoto. In het Grote Nationale Bromfiets Fotoalbum zijn 1.200 van die foto's bijeengebracht.

Er is een tijd geweest dat er twee miljoen bromfietsen door Nederland bromden. Gedurfde creaties waren het, met weelderig plaatwerk, met sierlijke buddyseats en met remkabels waaromheen tweekleurige hulzen waren geschoven. De vaderlandse bromfietsindustrie bloeide in die jaren zestig, en het merk waarop je reed was een statement. Het was de uitdrukking van een levensgevoel, maar ook de bevestiging van je plaats in de sociale hiërarchie. Niemand wist het toen, maar achteraf kun je gemakkelijk vaststellen dat de zitpositie van de berijder een nauwkeurige afbeelding van zijn status was.

De lagere klassen lagen met de kin op de tank van hun buikschuivers, de hogere klassen hingen bijna achterover op hun hockeybrommers. Eysinks waren laag, dus werden ze bereden door jonge arbeiders. Hun bazen zaten rechtop op comfortabele Sparta's. Onderwijzers hadden Berini's met een rubberen zweefzadel, maar polderjongens zaten in racehouding op de buddyseat van hun Royal Nords. De meisjes van de MMS hadden allemaal een grijze EEG-Mobylette met een klem voor het tennisracket. En bij elke middelbare school glom een woud van torenhoge Puch-sturen in de fietsenstalling.

Het was de strikte indeling van een overzichtelijke wereld, en van mobiliteit tussen de bromfietsklassen was geen sprake. Een gymnasiast zou nog niet dood op een Zündapp gevonden willen worden, en een metselaar op een Mobylette was net zo ondenkbaar. Van die rijke brommercultuur is niet veel over, maar hij leeft voort in een onwrikbaar genre: de bromfietsfoto. In het pas verschenen Grote Nationale Bromfiets Fotoalbum zijn 1.200 van die foto's verzameld.

De iconografie van de brommerfoto is elementair. Het is steeds weer een brommer, zo compleet mogelijk in beeld gebracht, en in het zadel een gelukkige bezitter. De foto is de verbeelding van een band, de bevestiging van het feit dat een droomwens is uitgekomen. Tienduizenden kranten waren bezorgd, honderden uren waren aan de lopende band doorgebracht. En wat je op de been hield was het idee dat het eens zover zou komen dat je op een Batavus Whippet door de Brinkstraat zou rijden. Je zou misschien wel zo'n overtrek in luipaardmotief voor de buddyseat kopen, of een nep-antenne met een vossenstaart. Je zou op zondag met je vrienden naar de Vaalserberg brommen, en dezelfde dag nog terug. Je zou een vriendinnetje krijgen, en met haar achterop naar het strand rijden. Voordat je wegreed zou je aan je broer vragen om een foto te maken. Jij met opgerolde mouwen en het stuur in je handen, je vriendin op de buddyseat. Met één arm hield ze je vast.

Het Grote Nationale Bromfiets Fotoalbum. Samenstelling Wout Meppelink e.a., Target Press 2004. €65.

Bestellen via www.bromfiets.nl.