Taiwan krijgt parlement dat Chen niet wil

De parlementsverkiezingen in Taiwan zijn uitgelopen op een grote teleurstelling voor president Chen Shui-bian. Weer krijgt hij te maken met een vijandelijk parlement dat China niet wil schofferen.

In Taiwan is de partij van president Chen Shui-bian er bij de verkiezingen van zaterdag, tegen de algemene verwachting in, niet in geslaagd de meerderheid in het parlement te veroveren. De partij van Chen, de Democratische Progressieve Partij (DPP), verwierf 89 van de 225 zetels, maar een coalitie van de meer Pekinggezinde, nationalistische partijen wist met 114 zetels haar parlementaire meerderheid te behouden.

De verkiezingsuitslag is koren op de molen van China, dat een diep wantrouwen koestert tegen Chen en zijn DPP. Peking heeft zich tot nu toe onthouden van commentaar, maar in de Engelstalige krant China Daily worden Chinese deskundigen opgevoerd die uitleggen dat de uitslag van de verkiezingen van zaterdag ,,heel duidelijk aantoont hoe impopulair het beleid van Chen is''. In het artikel wordt er echter ook op gewezen dat de dreiging van Chen nog niet voorbij is.

China heeft een afkeer van president Chen omdat deze een aantal hervormingen wil doorvoeren die kunnen leiden tot formele onafhankelijkheid van China. Nu al stelt Taiwan zich op als een de facto onafhankelijke eilandstaat. Peking beschouwt Taiwan evenwel als een onlosmakelijk deel van China, en zegt desnoods met geweld te zullen verhinderen dat het eiland zich ooit formeel afscheidt.

Chen, die zijn herverkiezing als president in maart van dit jaar slechts met een uiterst kleine voorsprong wist veilig te stellen, heeft sinds zijn aantreden in 2000 altijd geregeerd zonder dat zijn DPP en met de DPP verwante partijen over een meerderheid in het parlement beschikten. De DPP had gehoopt dat met de verkiezingen van zaterdag aan die situatie een einde zou komen.

Door de verhoudingen in het parlement is Taiwan onder het presidentschap van Chen altijd zeer moeilijk regeerbaar geweest, zeker ook omdat de relatie tussen Chen en de leiders van de (Chinees) nationalistische oppositie zeer slecht is. De nationalistische Kwomintang, met daarin de vanuit het vasteland van China gevluchte strijders, regeerde het eiland tot in de jaren tachtig als een dictatuur. Chens eigen vrouw werd invalide nadat zij door een vrachtwagen werd overreden in wat waarschijnlijk een politiek gemotiveerde aanslag op haar leven was.

Het is de vraag in hoeverre Chen zijn meest controversiële plan, de herziening van de grondwet van het eiland, zal kunnen doorzetten nu hij een meerderheid in het parlement moet ontberen. Volgens Chen gaat het bij de beoogde wijziging om een modernisering die het land beter bestuurbaar moeten maken. China ziet de grondwetswijziging als een voorbode van formele afscheiding van Taiwan.

Ook zeer omstreden zijn Chens plannen om voor 18 miljard dollar aan wapensystemen in de Verenigde Staten te kopen. Chen ziet de aanschaf als noodzakelijk voor de verdediging van Taiwan tegen een mogelijke aanval van China. Critici wijzen erop dat er veel te veel geld met de aanschaf is gemoeid, en dat door de aanschaf van de wapens de spanningen met China alleen maar zullen toenemen.

Het is niet te verwachten dat Chen zijn plannen eenvoudigweg zal opgeven, zeker niet omdat hij momenteel aan zijn tweede en laatste ambtstermijn bezig is. Hij lijkt vastbesloten om een blijvend stempel op de geschiedenis van Taiwan te drukken, waarbij hij er nooit een geheim van heeft gemaakt dat hij in elk geval een grotere onafhankelijkheid van Taiwan nastreeft.

De kans echter dat het Chen ook werkelijk zal lukken om het door hem gewenste beleid door het parlement te loodsen, is met deze verkiezingsuitslag aanzienlijk verminderd.