Manager en man van de daad

Voor zijn aanhangers is Traian Basescu, de waarschijnlijke nieuwe president van Roemenië, een efficiënte bestuurder en een man van de daad die recht voor zijn raap spreekt, ook over in de Roemeense context moeilijk bespreekbare onderwerpen als de erkenning van de rechten van homoseksuelen of de noodzaak tot invoering van het homoseksuele huwelijk. Het maakt hem in het in dit opzicht zeer conservatieve Roemenië tot een fel omstreden politicus. Geen wonder dat zijn tegenstanders hem zien als een populist die een loopje neemt met de moraal, een demagoog met excentrieke en zeer verwerpelijke opvattingen.

Traian Basescu, geboren in 1951, ging na zijn diensttijd bij de Roemeense marine naar de koopvaardij en was zes jaar lang kapitein op de grote vaart. Van 1987 tot 1989 woonde hij in Antwerpen als chef van een koopvaardij-agentschap. Na de val en executie van Nicolae Ceausescu keerde Basescu naar Roemenië terug en sloot hij zich aan bij de Democratische Partij van toenmalig premier Petre Roman. Van 1991 tot 1992 en van 1996 tot 2000 diende hij als minister van Transport in centrum-rechtse kabinetten. In 1996 stapte hij even uit het parlement om een onderzoek naar corruptie- en fraude-beschuldigingen mogelijk te maken – het onderzoek leverde niets op. In 2001 wipte hij Petre Roman als leider van de Democratische Partij. Sinds dit jaar leidt hij de alliantie Rechtvaardigheid en Waarheid (DA), een verkiezingscoalitie van zijn partij en de liberalen – het Roemeense woord da betekent ja.

Sinds 2000 is Traian Basescu burgemeester van Boekarest, stad van straten met gaten, lekkende rioleringen, zwerfkinderen en honderdduizenden zwerfhonden. Hij werd gekozen met een zeer kort lijstje beloften: niemand, zei hij, moet wonderen verwachten na decennia van verwaarlozing. ,,Ik heb u nooit een rozentuin beloofd'', placht hij te zeggen.

Zijn eerste termijn leverde hem niettemin veel populariteit op. De keiharde manager Basescu verplichtte het gemeentepersoneel opnieuw te solliciteren, zodat hij het dode hout kon elimineren. Hij verwijderde de spontaan verrezen kiosken die overal in de hoofdstad de stoepen verstopten, verbande de illegaal aangebrachte reclameborden, moderniseerde de wegen, de treinstations en de ondergrondse, investeerde in scholen en straatverlichting en pakte – zijn meest controversiële maatregel – het zwerfhondenprobleem aan door activisten te betalen voor het oppakken en steriliseren van de dieren en het bevorderen van hun adoptie door de burgerij. Volgens zijn tegenstanders – de meest prominente: Brigitte Bardot – liet hij tienduizenden zwerfhonden een ellendige dood sterven. Basescu zelf heeft toegegeven dat aan het begin zijn beleid af en toe verkeerd werd begrepen en tot excessen leidde: burgers sloegen zwerfhonden soms simpelweg dood en geld voor activisten verdween in de verkeerde zakken.

Een politicus die recht voor zijn raap spreekt (en optreedt) en de politieke conventies (en de politieke netwerken) aan zijn laars lapt is in Roemenië nog een betrekkelijke zeldzaamheid. Basescu stelt corruptie aan de kaak – ,,In Roemenië is corruptie staatsbeleid'' en ,,Roemenië's politieke systeem is verrot'' zijn uitspraken van hem – en is zelfs van plan over twee in de onderhandelingen met de EU afgeronde hoofdstukken opnieuw te gaan onderhandelen omdat hij niet tevreden is met het huidige resultaat. ,,Ik wil een president zijn die meespeelt'', zegt hij. Dat zal hem nog problemen opleveren, zeker als – hetgeen waarschijnlijk is – het straks de sociaal-democraten zijn die de regering gaan domineren.