Het beeld

De bijzetting van prins Bernhard ontroerde me veel minder dan die van zijn vrouw. De kerkdienst getuigde nauwelijks van religieuze eigenzinnigheid, en het militair vertoon wekte vooral verbazing over het feit dat al die uniformen en dat materieel in goede staat van onderhoud lijken te verkeren, terwijl die spullen voor zover wij dat kunnen waarnemen toch zelden uit de kast komen.

Mijn enige emotie deed zich voor bij het meest abstracte staaltje museale krijgskunde: vier stipjes boven de Nieuwe Kerk, waarvan er een op precies het juiste moment de hemel indook, formatie man missing. Het effect was feilloos, ook zonder de toelichting van het NOS-journaal, dat het vertrekkende vliegtuig een antieke Spitfire was, die ternauwernood het tempo van de drie F-16's kon bijhouden. Misschien was het verschil tussen de vliegende Bernhard en de zwevende Juliana wel dat tussen een piloot en een engel.

NOS Actueel deed met 81 camera's zijn dure plicht. Dramatisch sterk was het rechtstreeks verslagen moment dat twee politieagenten hun vuist met grote kracht lieten neerdalen op een deur aan een verlaten gracht in Delft. Iets later verscheen een slaperig studentenhoofd door het open raam, gestut door een lege wijnfles. Het hoofd werd gesommeerd onverwijld een einde te maken aan dit ontoereikende cachet voor de naderende uitvaartstoet.

We beleven al een tijdje de terugkeer van Bromsnor. Veel Nederlanders zouden graag zien dat alom met blanke sabel en barse stem de orde werd hersteld. Er zijn maar weinig televisieprogramma's die ondubbelzinnig duidelijk maken waarom dat niet meer kan. Een daarvan is het wekelijkse programma XLF van Felix Rottenberg, uitsluitend te zien op de Amsterdamse zender AT5.

Dit weekeinde sprak Rottenberg met Peter Spreeuwers, directeur van een mbo-school in Overtoomse Veld, Amsterdam-West. Direct na 11 september 2001 kwam die school in een oorlogszone terecht. De overwegend islamitische leerlingen, die zich toch al paria's wanen, voelden zich zo in het nauw dat ze de school op zeven plaatsen in brand staken en met hakenkruisen bekladden. Op dat moment was de vraag niet meer of er iets moest veranderen aan het onderwijssysteem, maar hoe.

Ook nu is het sinds een week of vier weer bijna oorlog op school. De docenten antwoorden met zeer gerichte, individuele aandacht en het opschorten van morele oordelen. Behalve sociale uitsluiting ervaren kinderen er andere rampen: twee ouders in de gevangenis en geen geld om eten te kopen, psychiatrische en drugsproblemen, incest en mishandeling, totale sociale desoriëntatie. Volgens Spreeuwers is er over een paar jaar buiten de gymnasia geen enkele school meer in Amsterdam waar je nog kunt doen alsof je er alleen maar kennis overdraagt.

Moge deze aflevering van XLF zo snel mogelijk op de landelijke televisie herhaald worden. Ze hoeven de gevreesde ex-presentator van Nova geen plek in een redactie te geven, of in Hilversum anderszins te vrezen voor zijn splijtende optreden, zolang ze zijn programma maar kopen en vertonen.