Communetrauma

Hoe reageert een kind later als haar moeder in de ban raakt van een goeroe en beiden gaan leven volgens de sekteregels? Maroesja Perizonius debuteerde met een intrigerende film waarin deze vraag wordt gesteld. Zij baseerde haar documentaire Communekind op eigen ervaring en confronteerde zichzelf en haar moeder twee decennia na dato met hun gezamenlijk verleden in de Bhagwan-beweging. Maroesja werd op zesjarige leeftijd door haar (gescheiden) moeder Lietje meegenomen naar het Indiase Poona en kreeg van goeroe Bhagwan de naam Ma prem Chandra (Maan van Liefde). Haar opvoeding was, volgens de regels van de beweging, niet in handen van individuele ouders maar van alle, in oranje kleding gehulde leden. Gezinnen werken verstikkend, beweerde tenslotte Bhagwan; in communes worden ze pas écht verrijkt.

Het meisje lijkt graag tot de Bhagwan toe te treden en aan alle rites deel te nemen – maar heeft in feite, door de volle overtuig van haar moeder, geen keus. Als Maroesja op haar twaalfde naar een kindercommune in Engeland verhuist, worden door de beweging vrijwel alle banden tussen moeder en dochter verbroken. Schrijnend is het bezoek dat de filmmaakster samen met een voormalige mede-bewoner aan het pand brengt. De tijd werd grotendeels keihard in de huishouding werkend doorgebracht – worshippen in de terminologie van de Bhagwan. Van enigerlei educatie was amper sprake. Haar moeder ontkent in de film van dit ijzeren regime iets te hebben geweten. In het Amsterdamse Bhagwan-hoofdkwartier, waar Maroesja hierna met haar moeder belandt, bedrijft het meisje herhaaldelijk seks met oudere communeleden. In een pijnlijk gesprek wordt duidelijk dat de filmmaakster vol verwijt zit over de onverantwoordelijkheid van haar moeder. Lietje verweert zich door duidelijk te maken hoezeer ze zoekende was en de beweging haar in een verlammende greep had.

`Communekind' laat zich op twee niveaus waarderen: historisch, doordat van binnenuit overtuigend voedingsbodem, opkomst, aantrekkingskracht en verwording van de Bhagwan-beweging wordt geschetst. En persoonlijk: hoe een van oorsprong idealistische keuze van een ouder bij het kind een levensgroot trauma teweeg kan brengen.

NCRV Dokument: Communekind. Ned.1, 23.05-0.00