Seks, tekst en context

Afgelopen week werd in Engeland de Bad Sex Prize uitgereikt. Meer reden heeft Pieter Steinz niet nodig om het op een na laatste deel van zijn serie over thema's in de wereldliteratuur te wijden aan seks in het algemeen en Ronald Gipharts Ik ook van jou in het bijzonder.

De meest gevreesde literaire prijs wordt-ie wel genoemd: de `Bad Sex Prize', die ieder jaar wordt uitgereikt door het Britse tijdschrift Literary Review. Een jaar lang worden de onbenulligste, absurdste of onsmakelijkste seksbeschrijvingen in nieuw uitgekomen romans op een rijtje gezet, en in de eerste week van december wordt uit de nominaties een winnaar gekozen. Dit keer was dat een passage uit Tread Softly van Wendy Perriam, een in Nederland onbekende schrijfster, die grote namen als Jeffrey Eugenides en Michel Faber achter zich liet met haar ode aan een man in krijtstreeppak: `Krijtstreep was erotisch, het uniform van vaders, tweedimensionale vaders. Zelfs de penis van meneer Hughes had een verleidelijk krijtstreepje op de voorhuid.'

Het is met seks zoals met humor: smaken verschillen, en het is dan ook niet uitgesloten dat er lezers zijn die wel degelijk opgewonden raken door Perriams beschrijvingen van krijtstreepseks. Zoals er ook lezers zullen zijn die onbewogen blijven bij de grote erotische romans uit de wereldgeschiedenis. De lijn tussen Goede en Slechte Seks in de literatuur is net zo moeilijk te trekken als die tussen Hoge en Lage Kunst. Neem een passage als deze, afkomstig uit Ik ook van jou van Ronald Giphart, Neêrlands populairste seksschrijver:

`Reza keek me van dichtbij aan en zei dat ze zo'n zin had om het ordinair te doen. Ze kuste me op mijn oor en lispelde: `Oeh, Ronald, talk dirty latin to me, please.' / We bleven op stang en hinkelden naar de bank (zo'n beetje zoals een volwassene een kind op zijn voeten mee laat lopen), waar we ons voorzichtig lieten vallen; Reza erop, ik er voor op mijn knieën. Langzaam ging ik in en half uit haar. / `Copulare,' fluisterde ik en Reza keek me strak aan, met een gespannen, bijna zedige glimlach. / `Cunnilingus.' Ze sloot haar ogen. / `Vagina. Fellatio.' / Het geile aan standje bank is het mooie uitzicht op de genitalia. / `Penis. Vulvaaah.' / Reza begon te grinniken. / `Scrotum. Anticonceptio.' Ze wendde haar hoofd af. / `Priapismus. Erotomania. Masturbááátsio.' [...] Ze kon het niet meer houden van het lachen, waardoor ik uit haar terug moest trekken. / `Coïtus interruptus.'

Sommige mensen zullen deze variatie op een beroemde scène uit de film A Fish Called Wanda (met John Cleese en Jamie Lee Curtis) met terugwerkende kracht willen voordragen voor de Bad Sex Prize. Anderen zien de lol ervan in en beschouwen dit studentikoze minnen als een bewijs dat humor en seks best samen kunnen gaan. Maar misschien is het allemaal een kwestie van context. In een slechte roman zou het standje van Ronald en Reza te belachelijk voor woorden zijn, in Gipharts flierefluitende schelmenroman is het precies op zijn plaats. De ikfiguur denkt terug aan het rozevingerige verleden, toen hij en Reza perfecte liefde en perfecte seks beleefden; en je kunt van een fantasierijke geinponem nu eenmaal niet verwachten dat hij tevreden is met de missionarishouding.

`Neuken en nog eens neuken' luidde in 1992 de samenvatting van Ik ook van jou door de recensent van Trouw (het zinnetje werd daarna als aanprijzing op de volgende boeken van Giphart gebruikt). Maar Gipharts debuut was meer. Het verhaal van twee studenten die op een `queeste naar literatuur en seks' de Dordogne afzakken, is een eigentijdse Anatomy of Melancholy (`Wat deden we, in godsnaam wat deden we, voordat we de nostalgie ontdekten?') en schetst bovendien een mooi beeld van de zoekende, losgeslagen generatie die enkele jaren later het predikaat Nix zou krijgen. `Er is geen passie meer', zegt Fräser, de brallerige vriend van Ronald, `geen hartstocht. Er is niets om je over op te winden. Er is welvaart, geen honger, geen oorlog. Er is niets om gepassioneerd voor te leven.' Twaalf jaar later, in een tijd waarin `het einde van de geschiedenis' is vervangen door `de botsing van culturen', doen deze woorden pijnlijk gedateerd aan. Je zou er bijna nostalgisch van worden.

Reacties:

steinz@nrc.nl

Ronald Giphart: `Ik ook van jou' (uitg. Nijgh & Van Ditmar).

Volgende week in `Lees mee met NRC': verboden fictie. Besproken boek: `Lady Chatterley's Lover' van D.H. Lawrence.