Deze krant willen kinderen wel lezen

Roland Pelle gelooft dat kinderen naast sms-en en tv kijken wel degelijk willen lezen. Ja, zelfs iets als een krant. Zijn KidsWeek heeft naar eigen zeggen 16.000 abonnees en is een van de organisatoren van het eerste Groot Kinderdictee dat maandag vanuit de Eerste Kamer wordt gepresenteerd door Philip Freriks. `Er zijn een paar eenvoudige regels: honderd procent kleur en verschijnen op vrijdag. Verder was het zoeken.'

`Het begon letterlijk aan de keukentafel, bijna drie jaar geleden nu. Ik was net gestopt met mijn werk bij Spits. Daar was ik een tijdje commercieel directeur geweest. Ik zocht nieuw werk, maar het had geen haast. Ik had een financiële buffer. Ik kon rustig ontbijten met mijn gezin.

,,Die morgen pakte mijn dochter van tien een van onze ochtendkranten en knipte er een stuk uit. Het was vrijdag en op vrijdag was het nieuwskring. Dat legde ze uit: dat de juffrouw dan vraagt wie er wat geknipt heeft en dan praatten ze daar in de klas over. Ze knipte een foto met een bijschrift uit. Niet een artikel.

,,Ik werd nieuwsgierig en vroeg hoeveel kinderen er knipten. Meestal een stuk of drie, vier, zei ze. Op de ouderavond had de juffrouw de artikelen op het bord geplakt. Ik zag één, twee stukken uit een betaalde krant, een paar uit Spits en Metro en verder uit huis-aan-huis-bladen.

,,Daar schrok ik echt van. Ik kom uit de krantenwereld. Voordat ik bij Spits kwam, deed ik vergelijkbaar werk voor Het Parool. Dan ken je eigenlijk alleen maar mensen die kranten lezen, net als jijzelf. Maar ik ging er altijd vanuit dat de ouders op onze school ook een betaalde krant lazen. Wij wonen in Amstelveen. In een witte, welvarende wijk. Ik had dit gewoon niet verwacht.''

Twee jaar later is Roland Pelle uitgever van KidsWeek, een wekelijkse krant voor kinderen van tien tot vijftien jaar. De krant is tegen de klippen op tot stand gekomen: uitgevers, banken, investeerders – niemand zag er wat in. ,,Uitgevers zeiden tegen mij: een kinderkrant, dat hebben we al een keer geprobeerd en dat is toen mislukt. De banken waren nog erger. Een krant? Hoe kun je in godsnaam denken dat je daar geld mee kan verdienen? En bij de presentaties die ik voor groepen investeerders gaf kwam er ook niks uit.''

Pas toen het jeugdjournaal aandacht aan het idee besteedde en tweeduizend kinderen het journaal mailden dat ze wel een abonnement wilden als er zo'n krant kwam, besloot een aantal gearriveerde zakenmannen er geld in te stoppen. ,,Ze vonden het innovatief. Voor hun doen ging het ook om relatief kleine bedragen.''

KidsWeek bestaat nu anderhalf jaar. Het blad heeft naar eigen zeggen zestienduizend abonnees. In de kiosk worden daarbovenop nog vijfduizend à zesduizend losse exemplaren verkocht. (Ter vergelijking: De Groene Amsterdammer heeft ongeveer 12.500 abonnees, HP/De Tijd 20.000, Vrij Nederland 37.000.) Tijdens de kinderboekenweek werd het themanummer in een oplage van een miljoen verspreid over basisscholen. Sinds een paar maanden is er ook een KidsWeek Junior. Die is voor kinderen van zeven tot tien jaar.

Meer dan Spits en Metro lijkt KidsWeek op een `gewone krant'. Zo is er een hoofdartikel en worden alle stukken geschreven door eigen redacteuren in plaats van overgenomen van persbureaus. De artikelen zijn niet lang, maar wel langer dan de nieuwsberichten in de gratis stationskranten. Zowel de artikelen als de koppen (`Van de hoed en de voet' opende KidsWeek na de Prinsjesdag waarop Balkenende ontbrak) doen een beroep op het denkend vermogen van lezers.

De pagina's voor binnenlands en buitenlands nieuws liggen net als in een gewone krant voorin, gevolgd door pagina's voor sport, wetenschap, muziek, film, boeken, games en uitgaan. Er is ook een pagina voor regionaal nieuws, die wordt gevuld door lezers die `een artikel van 100 tot 200 woorden over een gebeurtenis in je woonplaats die jij belangrijk vindt' mailen naar regio@kidsweek.nl. Wanneer je de krant omdraait en van achteren naar voren gaat lezen, zit daar een tv-gids.

En dan is er nog de brievenpagina, met daarop elke week het commentaar van de lezers:

`Ik wil even wat zeggen over de moord op Theo van Gogh. Ik vind het echt heel erg. Maar er is iemand bij Starlight (discotheek) in elkaar geslagen en later overleden in het ziekenhuis. Dat vind ik ook echt heeeeel erg.'

`Ik wil een brief schrijven over de afgelopen weken. Elke keer als er weer iets vreselijks gebeurt, denk ik: wanneer stopt het nou. Nooit komt er leuk nieuws, ja, op het jeugdjournaal. Waarom kan niet iedereen vrienden met elkaar zijn? [...] Mohammed B. had toch ook een mening over Theo van Gogh? Nou, dan kan hij ook wel doodgeschoten worden. Iedereen heeft een mening, een mening is denken, zonder denken leef je niet. Dus iedereen dood. Is dat nou wat iedereen wil?'

`Ik wou ff reageren op het stukje four more years. Ik vind dat elk land in de hele wereld ook een paar kiesmannen moeten krijgen. Het maakt namelijk ook voor de hele wereld uit wie er president van Amerika is/wordt. Toch?'

`Ik vind jullie krant superleuk. En ik had laatst een soort boekbespreking. Maar niet met een boek maar met krantenknipsels. Ik had ze uit de KidsWeek gehaald en ik heb gezegd dat dit een hele leuke krant is.'

`Ik kan niet wachten tot het vrijdag is. Dan komt KidsWeek weer. Het is zooooo cool. Weet je dat ik nu veel meer weet op school. Laatst ging het over Mozart. Daar hadden jullie zo'n mooi verhaal over geschreven. Ik kon toen dingen vertellen die niemand verder wist!'

Wat gebeurde er na dat ontbijt aan de keukentafel?

,,Ik was toen negenenveertig, de tijd van de midlife-crisis zeg maar. Mijn hele leven had ik commerciële, goedbetaalde banen gehad. Ik wilde wel eens wat anders. Ik dacht: ik kan wel weer een baan zoeken waarbij ik dik word betaald, maar ik kan misschien ook iets doen waarbij ik wat beteken voor mensen. De wereld een klein beetje beter achterlaten, dat idee.

,,Ik solliciteerde in die tijd dus naar dat soort banen: functies bij idealistische clubs. Maar het liep nog niet echt. En die ochtend dacht ik: waarom is er eigenlijk geen krant voor kinderen? Je had er één gehad, Primeur. Maar eerlijk gezegd was dat een beetje aan mij voorbijgegaan. Ik dacht: als mijn kinderen straks groot zijn en ze hebben niet geleerd een krant te lezen, dan komen ze te leven in een wereld van soundbites en oneliners. Dat vond ik verontrustend.''

Is dat eigenlijk niet raar: iemand die eerst werkt voor een krant die jongeren het idee bijbrengt dat informatie gratis is en dus niet veel voor kan stellen, begint daarna uit idealisme een kinderkrant.

,,Je mag van Spits denken wat je wilt. Maar die krant heeft wel een bepaalde categorie jongeren weer aan het lezen gekregen. Toen ik daar werkte, kregen wij brieven van buschauffeurs om ons te bedanken: nu zaten die jongens 's morgens in de bus te lezen en sloegen ze mekaar niet meer op het gezicht. Alleen al daarom.

,,Maar los daarvan: misschien ben ik dit wel gaan doen omdat ik eerst daar heb gewerkt. De KidsWeek heeft een ander uitgangspunt dan Spits. Wij geven achtergronden bij het nieuws, dat we zelf schrijven en waarvan mensen moeten beseffen dat dat dan geld kost.''

Hoe kwam u erbij dat kinderen een krant zouden willen lezen?

,,Ik wilde graag dat ze een krant gingen lezen. Of zij dat ook wilden wist ik natuurlijk niet. Ik heb daarom op de school van mijn dochter gevraagd of ze mee wilden werken aan een soort onderzoekje. Dat vonden ze goed. Toen heb ik mijn dochter een maand lang onze kranten meegegeven. Daaruit knipten de kinderen van haar klas dan wat ze interessant vonden.

,,Na een maand had ik een paar plakboeken vol knipsels. Het waren bijna allemaal foto-bijschriften. Het liefst in kleur, want zwart wit bestaat in hun wereld niet. Toen wist ik: een krant voor kinderen moet een duidelijk stramien hebben: foto, kop, verhaal.

,,Daarna ben ik met die kinderen gaan praten. Ik wilde weten wat ze wel en wat ze niet interesseerde en waarom. Ze zeggen dat politiek ze niet interesseert. Maar als je zegt dat politiek is dat je opa en oma het minder goed krijgen in het verzorgingstehuis, dan interesseert het ze weer wel. Het gaat er dus om de wereld door hun ogen te bekijken.''

Maar kinderen zitten toch liever achter de computer dan dat ze een krant lezen?

,,Er bestaat een groot misverstand over het belang van computers en televisie. Iedereen zegt altijd: daar besteden jongeren al hun tijd aan. Maar jongeren gebruiken de televisie als behang. Die staat uren aan, ja, maar intussen zitten ze andere dingen te doen: sms'en, msn'en, huiswerk maken. En dat alles bij elkaar geeft een enorme druk, waaraan ze zo nu en dan willen ontsnappen. Dan zegt hun lijf: even stoppen nou. Op dat moment pakken ze een boek of een tijdschrift. Dan gaan ze zitten lezen. Want lezen geeft een gevoel van bescherming.''

Wist u dat toen u begon?

,,Nee, dat las ik pas later in onderzoeken. Het was meer een gevoel. Zo van: toen ik jong was, las ik toch ook graag die omnibus-boeken die je toen altijd voor je vakantie kreeg. Daar stonden allemaal ongelijksoortige verhalen in, maar ik sloeg er geen één over.''

Dus u ging door omdat uw gevoel zei: ik ben op de goede weg?

,,Hoe langer ik er mee bezig was, hoe meer ik erin ging geloven, ja. Ik dacht: als ik het maar goed aanpak, dan lukt het me wel. Ik kreeg ook mensen mee. Met een bevriende art director heb ik een ontwerp gemaakt. Toen dat klaar was, kwam ik via via bij een vormgever terecht die kranten stylet en zijn we het concept gaan maken: een gewone krant, maar dan aangepast aan de manier van denken en kijken van jonge mensen. Dus bij elk artikel een kleurenfoto en binnenlandpagina's die mijn land en buitenlandpagina's die mijn wereld heten.''

En met dat concept ging u op zoek naar financiers?

,,Die er dus allemaal niks in zagen. En ik ben echt overal geweest. PCM (uitgever van NRC Handelsblad, red.), Wegener, De Telegraaf, you name it. Een aantal banken, private investeerders: niemand zag er brood in. Ja, later. Toen we twee weken uit waren, kreeg ik een mailtje van Anthonie Zoomers (lid van de raad van bestuur van PCM, red.), dat hij het zo knap vond en zo leuk. Zijn kinderen zitten in de doelgroep.

,,Ik kon toen natuurlijk gaan denken: het concept klopt niet. Maar ik had mezelf een jaar de tijd gegeven. Dat had ik ook afgesproken met mijn vrouw. Dat konden we met mijn financiële reserves en haar baan net zo'n beetje uitzingen. Dus ben ik doorgegaan. Ik heb het concept verder uitgewerkt en uiteindelijk hebben we met wat mensen die zich spontaan hadden gemeld drie proefnummers gemaakt, die we onder honderdvijftig kinderen hebben uitgezet. Dat hebben we gedaan via een site voor kinderen, KidsPlanet. Dat zijn kennissen van mij, die het goed vonden dat we hun site gebruikten om proeflezers te werven.

,,Die proefnummers hebben we meteen op een vrij hoog niveau geschreven: lezen is denken. Maar de kinderen die ze lazen waren allemaal enthousiast. Net als de kinderen die reageerden op een item over het idee van een kinderkrant in het jeugdjournaal. Dankzij die reacties lukte het na een jaar eindelijk om financiers te vinden: een paar zakenlui die hun schaapjes op het droge hebben en die geld steken in dingen die hun interessant lijken.''

Hoe weet je hoe je een krant voor jonge mensen moet maken?

,,Er zijn een paar eenvoudige regels. Honderd procent kleur en verschijnen op vrijdag bijvoorbeeld, want in het weekeinde hebben ze tijd.

,,Verder was het zoeken. Ikzelf heb meteen gezegd: we moeten het hebben van kwaliteit. Zoveel mogelijk geld voor de journalistiek en zo weinig mogelijk voor de bijzaken. We hebben nu een stuk of vijftien journalisten en tegen de twintig losse medewerkers. De rest wordt gedaan door drie man: één voor de oplage, één voor de advertenties en ikzelf.

,,Maar we wisten bijvoorbeeld niet hoe kinderen een krant lezen. We dachten dat ze zouden scannen en zappen: hier en daar een artikel. Nu weten we dat ze alles lezen, van de eerste tot de laatste pagina. Ze trekken er gemiddeld bijna zeventig minuten voor uit.'' (NRC Handelsblad-lezers lezen gemiddeld veertig minuten de krant, red.)

,,Alleen als ergens geen foto bijstaat, lezen ze het niet. Dat is ook iets dat we hebben geleerd. In het begin hadden we de rubriek vervolgnieuws opgemaakt als een kolom berichtjes, met kop maar zonder foto. Toen zeiden ze in de lezersraad dat ze die rubriek nog nooit hadden gelezen. Ze dachten dat het het colofon was. Ze hadden er dus niet eens naar gekeken. Alleen maar omdat er geen beeld bij zat. Nu zetten we er kleine fotootjes bij en is het goed.

,,Die lezersraad is trouwens erg belangrijk. Dat hebben we ook geleerd. Er zitten vijftien kinderen in, elk half jaar nieuwe. Zij becommentariëren eens per maand de krant. Daardoor weten we hoe ze lezen en kijken: welk artikel was saai, welke foto was goed. Het idee om de tv-gids niet langer als een aparte bijlage mee te sturen maar achterin te leggen komt van de lezersraad. Die aparte tv-gids was steeds zoek omdat een broertje of zusje hem inpikte.''

Wie zijn uw lezers?

,,Het is half jongens, half meisjes. Het vmbo is ondervertegenwoordigd, ik schat eenvijfde of eenzesde van de lezers. Dankzij de tv-gids is dat trouwens meer dan in het begin. Die tv-gids hebben we eind vorig jaar toegevoegd.

,,Verder zijn we expres goedkoop: iets meer dan dertig euro per half jaar. Primeur werd `de vioolkinderenkrant' genoemd: veel hoog opgeleide lezers in het westen van het land. Dat willen wij niet. Ons abonneebestand is ook redelijk over het land gespreid.''

U maakt na anderhalf jaar nog geen winst. Dat was wellicht een reden voor uitgevers om terughoudend te zijn.

,,Wij streven ernaar om volgend jaar uit de rode cijfers te komen. Dan moeten we groeien naar vijfentwintigduizend à dertigduizend abonnees. Het is krabben en bijten.

,,Een tijdje terug zeiden mijn investeerders dat ik op zoek moest gaan naar een strategische partner. We hadden geld nodig. Het scheelt ook in de kosten als je niet alles van de abonnementenadministratie tot de lezersservice alleen doet. Ik heb toen opnieuw bij krantenuitgevers aangeklopt. Uiteindelijk kwam ik terecht bij de Noordelijke Dagbladcombinatie. Dat is de uitgever van de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden. Dus zit de Noordelijke Dagbladcombinatie sinds 1 juni voor 51 procent in KidsWeek BV.''

Bent u optimistisch over de toekomst van kranten?

,,Het is natuurlijk idealisme: als je kinderen overlevert aan computers en televisie, dan neem je ze veel af. Een krant hoort erbij als je ze wilt prikkelen op zoek te gaan naar wat er nog meer in de wereld te koop is.

,,Maar los van het idealisme: ja, ik geloof in de toekomst van kranten. Kranten kunnen er met z'n allen voor zorgen dat dit land geletterd blijft. Kinderen willen wel, dat weten we nu. Iemand vertelde mij laatst dat zijn zoon mocht kiezen tussen Donald Duck en KidsWeek. Hij koos KidsWeek. Dus nu staat die jongen elke vrijdagmorgen eerder op, kleedt zich aan en gaat naar de brievenbus om de kranten te halen, die van zijn vader en die van hemzelf. En dan zitten ze samen aan het ontbijt de krant te lezen. Dat beeld.''