De Vlieger: OM kom maar binnen

Opnieuw is de luchtvaart in verband gebracht met witwassen. Luchtvaartman en vastgoedhandelaar De Vlieger vond dat Donner hem had moeten waarschuwen.

,,U begrijpt er helemaal niets van'', riep Harm P. vorige week door de telefoon. De inmiddels aangehouden bestuursvoorzitter en aandeelhouder van de Exel Aviation Group wilde wel eens uitleggen hoe de luchtvaartbranche in elkaar steekt. Maandag op zijn kantoor in Osdorp zei hij zich zorgen te maken. ,,Het slechtste wat ons de komende tijd kan overkomen, is negatieve publiciteit over criminaliteit'', zei Harm P.. ,,Of het een partij coke in een van onze vliegtuigen is, of bolletjesslikkers op Schiphol, iedereen zal dan verontwaardigd in onze richting wijzen.''

Vorige week werd bekend dat twee voormalige directieleden van Air Holland waren aangehouden voor drugshandel en witwassen. Gisteren werd bekend dat Harm P. is gearresteerd voor witwaspraktijken, afpersing en valsheid in geschrifte. Het hoofdkantoor van Exel in Amsterdam is doorzocht.

P. vertelde maandag geheel achter een brief te staan die Erik de Vlieger, de grote man achter Exel Aviation, vorige week aan minister Donner (Justitie) had gestuurd. Daarin deed De Vlieger het aanbod om twee ambtenaren van het openbaar ministerie in zijn bedrijf te detacheren. Om ter plekke te zien hoe daar alles werd gedaan om drugssmokkel zoveel mogelijk te voorkomen. ,,We hebben een zwarte lijst van betrapte bolletjesslikkers. Passagiers die herhaaldelijk op het laatste moment niet komen opdagen, worden daar ook op geplaatst. Zelfs al zijn de tickets gewoon betaald.''

Inmiddels zit de bestuursvoorzitter in voorlopige hechtenis. Vliegtuigmaatschappij Exel is volgens het openbaar ministerie geen verdachte in het onderzoek, maar P. heeft mogelijk wel het bedrijf ,,als vehikel'' gebruikt voor de praktijken waarvan hij verdacht wordt.

De Vlieger ging in zijn brief aan Donner nog een stapje verder dan alleen het aanbod om ambtenaren van het OM in zijn bedrijf te stationeren. Hij nam het Donner kwalijk dat de minister hem niet eerder had gewaarschuwd voor het lopende strafrechtelijke onderzoek naar Air Holland waarin twee directieleden van dat luchtvaartbedrijf verdacht worden van betrokkenheid bij witwaspraktijken.

De Vlieger onderzocht afgelopen voorjaar of hij het inmiddels failliete Air Holland in zijn geheel kon overnemen. Als dat gebeurd was, zo schreef hij aan Donner, dan had hij nu leiding gegeven aan een criminele organisatie.

Afgelopen voorjaar hadden de inmiddels aangehouden directeur en De Vlieger nog een gesprek gehad met staatssecretaris Schultz (Verkeer en Waterstaat, VVD) in aanwezigheid van plaatsvervangend directeur-generaal S. Bekman van het ministerie. Dat was volgens de directeur een kennismakingsgesprek, zo zei zij eerder deze week, waarbij ook de positie van Air Holland te sprake was geweest. Schultz vertelde de directeur en De Vlieger over de geruchten die over Air Holland de ronde deden en deed een klemmend beroep op de zakenlui om van de restanten van Air Holland een bonafide onderneming te maken. De directeur Harm P. en De Vlieger lieten in dat gesprek weten dat ze al van die geruchten op de hoogte waren en mede in dat licht hadden afgezien van overname van Air Holland. Uiteindelijk namen ze slechts de waardevolle delen van Air Holland over.

Dat gesprek leverde in ieder geval de toezegging van de staatssecretaris op dat de vergunningverlening voor de route Antillen-Amsterdam ,,soepel'' geregeld zou worden, aldus P. afgelopen maandag. P: ,,Niet dat er door de Luchtvaartinspectie niet volgens de regels gehandeld zou worden, maar er zou alles aan worden gedaan om vertragingen te voorkomen.'' Dat gebeurde ook. De vergunning voor de transatlantische route werd in eerste instantie op tijdelijke basis verleend, zo schreef de staatssecretaris na het faillissement van Air Holland aan de Tweede Kamer, maar is inmiddels omgezet in een definitieve vergunning. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft de Luchtvaartinspectie ook geen bevoegdheden om bij vergunningverlening de bestuurders van de betrokken maatschappij te toetsen.

Zo haalde De Vlieger na het failliet van Air Holland de route op de Nederlandse Antillen binnen en geldt de Exel Aviation Group na het faillissement van Air Holland en de Curaçaose luchtvaartmaatschappij DCA, naast de KLM als de belangrijkste luchtvaartonderneming op de Nederlandse Antillen. Het laatste wapenfeit van P. als directeur was begin vorige maand toen de Exel Aviation Group het noodlijdende Dutchbird overnam.

De snelle expansie van De Vlieger in de luchtvaartsector is kenmerkend voor de handelswijze van de Amsterdamse ondernemer. Het bedrijf Imca werd in 1950 door Erik's vader Jan de Vlieger opgericht als reparateur van naaimachines. Onder leiding van Erik en zijn broer groeide het bedrijf uit tot een belangrijke speler op de vastgoedmarkt en omvat het bedrijf inmiddels ook een mediapoot, scheepswerfactiviteiten en de wereldwijde luchtvaartonderdelen.

Dat geeft problemen omdat De Vlieger niet al zijn activiteiten zelf kan bestieren. Dat Harm P. nu verdacht wordt van witwassen, valsheid in geschrifte afpersing en daar volgens het OM mogelijk Exel als ,,vehikel'' voor heeft gebruikt, kwam voor De Vlieger volledig ,,uit de lucht vallen'', verklaardezei hij gistermorgen. De Vlieger heeft nu zelf met een ander de dagelijkse leiding van zijn luchtvaartpoot op zich genomen. Maar witwassen? Dat kan hij zich niet voorstellen. ,,Hoe kun je in mijn bedrijf witwassen, zonder dat ik dat weet.''