Darwins dealingroom

Weet u nog, de Azië-crisis van 1997 en 1998? De bevolking van de wereldwijde dealingrooms van banken, waar de koersen van aandelen, valuta's en obligaties dagelijks worden bepaald, heeft er meer moeite mee. Handelaar zijn is een slopend beroep. Het verdient buitengewoon goed, maar erg lang gaan traders niet mee. De gemiddelde ervaring van een team is daarom een jaar of zes. Dat betekent dat, voor het gemiddelde geheugen, alles vóór 1998 enkel in theorie bestaat. Nick Leeson, de handelaar die in 1995 in zijn eentje zijn werkgever Barings in Singapore met een miljardenverlies bankroet deed gaan, is al oude geschiedenis. Veel handelaren van nu kregen toen nog een trommeltje brood mee naar school van hun moeder.

Heeft zo'n kort geheugen gevolgen voor de markten zelf? De financiële markten zijn voor economen, sociologen en zelfs biologen een fantastisch laboratorium voor onderzoek naar groepsgedrag. De Amerikaanse wetenschapper Blake LeBaron deed onderzoek met een model waarin virtuele handelaren met elkaar koersen maken. De manier waarop zij reageren werd daarbij onder meer bepaald door hun `geheugen': de lengte van de historische data op basis waarvan zij hun strategie bepalen. Er komt regelmatig `nieuws' op de markt, en het aandeel waarin wordt gehandeld kent een regelmatig gepubliceerd dividend.

Een heterogene groep met een `geheugen' dat varieert van een half jaar tot twintig jaar produceert in de experimenten van LeBaron een koers- en omzetverloop op de beurzen dat sterk lijkt op de praktijk van alle dag. Wispelturig, met uitschieters, maar op lange termijn wel luisterend naar de fundamentele waarde van het aandeel.

LeBaron zette daar een homogene groep tegenover met een `geheugen' van tussen de zestien en twintig jaar. Het resultaat: een uiterst kalm koersverloop met lage omzetten. Het opvallende is dat de strategie van de groep met het lange geheugen de strategie van de groepen met kortere geheugens niet uit de markt drijft.

Integedeel. ,,Handelaren met een korte-termijnperspectief kunnen de markt beïnvloeden in de vorm van een toenemende onstuimigheid, en zij creëren een evolutionaire ruimte waarin zij kunnen floreren.'' Dit is maar één van LeBarons conclusies, maar de moraal is duidelijk. Het leervermogen van de markt van excessen uit het verleden is beperkt. In Singapore bleek China Avation Oil ruim een half miljard dollar te hebben verloren met speculaties op de termijnmarkt.

Weinig weerhoudt spelers op de markt ervan om van tijd tot tijd individueel of collectief dezelfde fout te maken. De evolutie koestert de nobele wilden van de financiële markt.