Chinezen brouwden 9000 jaar geleden al alcoholische drank

Analyse van potscherven afkomstig uit een Chinese nederzetting in de provincie Henan wijst uit dat Chinezen negenduizend jaar geleden al een alcoholische drank brouwden uit rijst, honing en fruit. Het is verreweg het vroegste bewijs van het voorkomen van dit soort gegiste dranken waar ook ter wereld (Proceeedings of the National Academy of Sciences, 6 dec).

Vele beschavingen hebben, al dan niet onafhankelijk van elkaar, de mogelijkheid ontdekt om alcohol te bereiden uit suikers. Uit de vroegst bekende Chinese inscripties blijkt bijvoorbeeld dat ten tijde van de Shang dynastie (1200-1046 v.Chr.) zelfs drie verschillende soorten drank voor rituele doeleinden werden gebruikt. Omdat neolithisch aardewerk uit 7000 v.Chr. overeenkomsten in vorm en stijl vertoont met bronzen wijnvaten uit de Shang-dynastie, bestond het vermoeden dat het brouwen van alcoholische dranken een veel ouder gebruik is.

Om dat te bewijzen gingen Patrick McGovern van de universiteit van Pennsylvania en zijn Amerikaanse en Chinese collega's op zoek naar chemische sporen van gistingsproducten op negenduizend jaar oude potscherven uit de provincie Henan in het oosten van China. Met behulp van verschillende oplosmiddelen wisten ze organische resten uit met name de bodems van potten te onttrekken. Vervolgens analyseerden ze de eeuwenoude organische moleculen aan de hand van hun massa en de mate waarin ze infrarood licht absorbeerden. Zo vonden ze kenmerkende absorptielijnen van verbindingen die ook in moderne rijstwijn of wijn op basis van druiven voorkomen. Met name de aanwezigheid van wijnsteenzuur is een overtuigend bewijs dat de drank die zich ooit in de potten moet hebben bevonden afkomstig is van vruchten die aan gisting onderhevig zijn geweest. Dat kunnen heel goed druiven zijn geweest maar ook bessen van de meidoorn, waarvan in de nederzetting zaden zijn gevonden. Sporen van bijenwas duidden er ten slotte op dat vermoedelijk ook honing in de potten moet hebben gezeten.

De onderzoekers geloven overigens niet dat de Chinezen daadwerkelijk als eersten de geheimen van het brouwen hebben ontdekt. Ze verwachten dat wanneer de door hen gebruikte analytische technieken toegepast worden op potscherven uit het Midden-Oosten, de productie van gerstebier minstens even oud zal blijken te zijn.