Woede over wat uiteen valt

In Painicilline van Alex d'Electrique zitten drie genomineerde wetenschappers te wachten op het verlossende telefoontje: wie heeft De Prijs gewonnen? Gaandeweg dringt het tot ze door dat ze reeds ver voorbij de aardse beloningen zijn. De onttakeling zet in. Ook voorman Ko van den Bosch heeft het afgelopen jaar gewacht op een verlossend telefoontje: behield hij zijn rijkssubsidie of niet? Nu staatssecretaris Medy van der Laan (Cultuur) heeft besloten om hem met een ton te strafkorten, wegens ,,beperkte artistieke ontwikkeling'', ziet hij zich genoodzaakt zijn ontslag in te dienen. Waarmee Painicilline helaas de zwanenzang van een roemrijke groep is.

Zoals dat gaat in het hiernamaals dringt het tot de betrokkenen slechts langzaam door dat ze slachtoffer zijn geworden van ,,een afrekening in het intellectuele milieu.'' De hel is dit keer een conferentiezaal van een hotel, met een plastic tank Stolichnaya wodka terzijde, en op de hoek van de tafels een berglandschap van oorsmeer. De wetenschappers zitten in een time loop: als ze weggaan, komen ze meteen weer binnen. Ze herhalen hun conversaties, maar dan steeds incoherenter. Ook hun kleding raakt steeds meer in het ongerede.

Schrijver/ regisseur Ko van de Bosch levert als vanouds barokke, onnavolgbare, licht absurde bouwwerken van hardboiled proza. Omdat hier de intellectuele wereldtop bijeen is, gaat het al snel over de wereldproblematiek. Bot samengevat: hoe het decadente westen leeft ten koste van het hongerende zuiden. Vaak krijgen de betogen een eschatologische ondertoon: de hele wereld is uiteen aan het vallen. Er is ook ruimte voor bespiegelingen over de geneugten van drank en dierlijk vet (precies citeren is lastig, maar het komt erop neer dat de econoom graag zijn langharige tekkel doopt in een mengsel van apenvet, boter en walvistraan, om deze vervolgens langs zijn testikels te halen, terwijl hij naar Samba Pa Ti van Santana luistert). Tussen alle waanzin door schemert Van den Bosch' oprechte woede en bezorgdheid over de vernietigingsdrang van het westen.

Wat dat betreft lijkt het enigszins op Waarom huilen baby's als ze geboren worden, maar dat stuk was veel serieuzer, enkelvoudiger en daarom minder interessant dan dit. Vooral ook omdat Van den Bosch dit keer streeft naar een betere balans tussen ernst en luim, poëtisch en vetter genot. Als contrapunten beginnen de mannen zo nu en dan een hilarisch slapstick gevecht, à la Knuckles. Martin Hofstra geeft weer ontroerende staaltjes van stil spel ten beste, waardoor bijvoorbeeld een goedkope grap met een gegooide emmer water uitdraait op een prachtig nummer uitschudden. En, om niet te vergeten dat Van den Bosch op visueel gebied ook zo'n straffe is, raakt de vergeefs rinkelende telefoon bedolven door een uitgelichte straal zand uit de hemel.

Painicilline bewijst dat Alex d'Electrique wel eens het meest betreurde slachtoffer kan worden van Van der Laans afrekening.

Voorstelling: Painicilline, door Alex d'Electrique. Tekst en regie: Ko van den Bosch. Gezien 9/12 Frascati, Amsterdam. Tournee t/m 16/4. Inl. 020-6164004.