Rusland is `pragmatisch' bij NAVO over Oekraïne

Het Westen en Rusland hebben hun geschil over de crisis in Oekraïne bijgelegd. Rusland had geen andere keuze, zeggen diplomaten.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, zette gisteren zijn zonnigste gezicht op bij de NAVO. Nee, zei hij tijdens een persconferentie, de afgelopen weken had hij tijdens de Oekraïense verkiezingscrisis geen moment ,,enige confrontatie gezien of gevoeld'' met het Westen. Lavrov sprak zoete woorden over de NAVO waarmee Rusland als boegbeeld van het Westen de ruzie over Oekraïne had bijgelegd, althans voorlopig. Een akkoord dat Lavrov dinsdag nog torpedeerde tijdens overleg bij de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE).

NAVO-diplomaten wezen er gisteren op dat Rusland ,,pragmatisch'' had gehandeld. Het had ,,geen andere keuze'' meer nu het Oekraïense parlement woensdag een akkoord had bereikt over de hervorming van de kieswet en grondwetsamendementen, die de weg vrijmaakten voor een nieuwe, tweede verkiezingsronde op 26 december.

Volgens diplomaten is een andere reden voor de Moskouse instemming met de NAVO-Rusland-verklaring dat deze anders dan de OVSE-verklaring geen melding maakt van het sturen van verkiezingswaarnemers voor de tweede ronde, waar veel lidstaten van de NAVO op aandringen.

Lavrov noemde gisteren de komst van meer Europese bemiddelaars en waarnemers ,,goed, zolang dit de keuze van Oekraïne zelf is''. Maar hij herhaalde zijn kritiek van dinsdag dat de OVSE niet kan worden vertrouwd als waarnemer omdat zij ,,dubbele standaarden bij het evalueren van verkiezingsprocessen hanteert''. ,,Er zijn geen goede gedragsregels voor de OVSE en dat geeft ruimte voor manipulatie'', zei Lavrov gisteren.

Hij gaf weer uiting aan de Russische bezorgdheid dat Oekraïne zich te veel op het Westen richt. Lavrov klaagde dat sommige westerse leiders in verklaringen hadden geprobeerd om de burgers van Oekraïne te beïnvloeden en het land naar het Westen toe te trekken. ,,In geopolitieke termen kan Oekraïne niet alleen westers of alleen oosters zijn. Het is een Europees land dat zowel aan de grens van Europa en als aan die van Rusland ligt. Het is niet aan ons te proberen Oekraïne te overreden een keus in de ene richting of de andere te maken'', zei Lavrov. De Nederlandse minister Bot wees erop dat Oekraïne en vooral ,,het Donetsk-bekken'' voor industrie en energie van Rusland afhankelijk is.

Lavrov zei dat Moskou wist dat Freedom House, een door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken gefinancierde en op democratie gerichte organisatie, activiteiten van verliezend kandidaat Joesjtsjenko had gesponsord. Zijn Amerikaanse collega Powell reageerde later: ,,Wij vinden niets ongepast aan wat Freedom House doet.'' Volgens Amerikaanse regeringsfunctionarissen steunde Rusland de pro-Moskouse kandidaat Janoekovitsj tijdens diens campagne.

Minister Bot was blij dat Rusland nu wel had ingestemd met de verklaring nadat hij op het OVSE-beraad nog vergeefs op Lavrov had ingepraat, als voorzitter van de Europese Unie. Bot meende dat Rusland ook heeft ingestemd omdat door de grondwetswijzigingen de premier van Oekraïne in de toekomst meer zeggenschap krijgt. ,,Daarbij gaat Moskou er waarschijnlijk van uit dat de premier meer in hun kamp zal zitten.'' Bot wees erop dat het ,,niet-interveniëren in Oekraïne voor beide partijen [het Westen en Rusland] geldt''. Diverse NAVO-ministers riepen Rusland gisteren op zich niet te bemoeien met de tweede ronde en geen steun uit te spreken voor een kandidaat.

De Hoop Scheffer en Lavrov toonden zich gisteren uitgelaten over de samenwerking tussen Rusland en de NAVO. Beide partijen tekenden een samenwerkingsovereenkomst voor gezamenlijke antiterreurpatrouilles in de Middellandse Zee. Ook werden zij het eens over een nieuw actieplan voor de strijd tegen het terrorisme. Lavrov noemde de NAVO-Rusland-raad zelfs ,,onmisbaar voor de toekomst'' wegens ,,het wederzijds respect voor belangen''. Zijn boodschap: de OVSE, nog niet zo lang geleden Ruslands troetelkind in zijn relatie met het Westen, heeft aan belang ingeboet. Een hoge NAVO-diplomaat zei vanochtend: ,,Het lijkt er bijna op dat de Russen de OVSE aan het afschrijven zijn, en de NAVO-Ruslandraad aan het opkrikken.''