Murat wil geen `crimineel' worden

Het hoger beroep bood Murat D. vooral een kans om een positievere indruk te maken. Het OM bleef overtuigd van de noodzaak van volwassenenstrafrecht. En eiste opnieuw vijf jaar cel en tbs.

De hele dag houdt Murat D. zijn blik strak naar voren gericht. Als hem iets wordt gevraagd, zegt hij zo weinig mogelijk. Waarschijnlijk probeert hij zo de nonchalante houding die hij bij de eerdere behandeling voor de rechtbank eind april liet zien te vermijden.

Die houding had hem immers toen geen goed gedaan. De rechtbank veroordeelde de zeventienjarige conform de eis van het openbaar ministerie volgens het volwassenenstrafrecht tot vijf jaar cel en tbs met dwangverpleging. In het vonnis stelde de rechtbank dat D.'s houding tijdens de zitting een ,,somber beeld'' schiep, dat de noodzaak voor een lange straf bevestigde.

Gisteren behandelde het gerechtshof in Den Haag het hoger beroep dat zijn nieuwe raadsman A. Moszkowicz aanspande om veroordeling volgens het jeugdstrafrecht af te dwingen. Daarin is de maximale straf voor moord twee jaar jeugddetentie met zes jaar plaatsing in een jeugdinrichting. Moszkowicz had vooraf aangekondigd dat Murat D. anders dan bij de behandeling voor de rechtbank nu wel berouw zou tonen. En dat deed hij. ,,Ik besef nu pas wat ik gedaan heb, ik heb er erge spijt van, het was dom geweest en ik wilde dat ik de klok kon terugdraaien.'' Het komt er gladder uit dan de antwoorden op de andere vragen van strafkamervoorzitter L. Verheij. Op advocaat-generaal B. Edelhauser maakte het geen indruk. ,,Murat vindt het nog steeds volstrekt terecht dat hij Van Wieren een lesje wilde leren.''

Hoewel Murat D. zestien jaar was toen hij op 13 januari onderdirecteur Hans van Wieren neerschoot in de kantine van het Haagse Terra College, vindt Edelhauser dat D. langer dan zes jaar behandeld moet worden. De drie geraadpleegde gedragsdeskundigen denken echter dat in zes jaar wel degelijk goede resultaten bereikt kunnen worden en geven opname in een tbs-kliniek zelfs een ,,contra-indicatie.'' Zij zijn het er over eens dat D. zwakbegaafd is en zijn emoties en geweten ontwikkeld zijn tot het niveau van een twaalf- tot veertienjarige. D. onderbrengen bij volwassen tbs-patiënten leidt volgens psycholoog R. Bullens tot ,,verharding'', omdat hun stoornis min of meer vaststaat. Het is beter om hem op te nemen bij leeftijdsgenoten, in een omgeving waar hard gewerkt wordt aan persoonlijke ontwikkeling. De ,,snel gekrenkte'' D. moet daar vooral leren omgaan met zijn agressie.

Hoewel D. beweert dat hij Van Wieren alleen in de schouder heeft willen verwonden, is het OM er nog altijd van overtuigd dat hij de onderdirecteur met opzet wilde doden. ,,Hij had het pistool al bij het hek van de school doorgeladen, rende in een rechte lijn naar de kantine en ging er eens goed voor staan'', zegt Edelhauser. Ook de voorzitter heeft twijfels bij D.'s verklaring dat hij niet op het hoofd gericht heeft. Waarom dan niet op de benen geschoten? Bovendien had hij volgens het OM voldoende tijd om zich te bezinnen.

Moszkowicz geeft toe dat de daad niet geheel impulsief was, maar zegt dat die was ingegeven door een ,,kinderlijke drijfveer'': het uitschakelen van de onderdirecteur die hem van school dreigde te sturen en het voorkomen van de schaamte als dit aan zijn moeder bekend zou worden. Voor de dag na de schietpartij stond een gesprek gepland tussen de schoolleiding en D.'s moeder over zijn alchohol- en drugsgebruik.

Omdat Murat D. geen ,,door en door verrotte karakterstructuur heeft'', zegt Moszkowicz, hoort hij thuis in een jeugdinrichting. Volgens de wet kan behandeling na zes jaar alleen plaatsvinden op vrijwillige basis. ,,We moeten de beste plaats zoeken binnen de zeer beperkte mogelijkheden in Nederland'', zegt psycholoog J. Baneke. Als zes jaar tekortschieten, redeneert Moszkowicz, moet niet volgens volwassenenstrafrecht veroordeeld worden, maar moet de jeugdwet worden aangepast.

Murat D. zelf gebruikte het woord verharding ook. Een aangeleerde term, noemde Edelhauser het. Desgevraagd legde D. uit wat hij ermee bedoelde: ,,Dat ik later een grote crimineel ga worden als ik met volwassenen omga.'' Tot nu toe heeft hij moeite om de waarheid onder ogen te zien. Tijdens de vertoning van de opnames die bewakingscamera's in de kantine van het Terra College hebben gemaakt, houdt hij het hoofd gebogen. En tijdens het laatste woord dat hij van de voorzitter krijgt, valt hij toch weer terug in zelfmedelijden. ,,Het spijt me voor beide kanten'', zegt hij. Uitspraak op 23 december.