Justitie vermoedt fout te zitten in zaak-Nienke

Heeft justitie geblunderd in de zaak-Nienke, waarin een man wellicht vier jaar ten onrechte gevangen heeft gezeten? ,,De rechters laten zich piepelen door de minister van Justitie.''

,,Deze man had nooit veroordeeld mogen worden. Ieder bewijsmiddel op grond waarvan hij is veroordeeld, deugt niet. Er was ook bewijs dat wees op zijn onschuld. Ik kan me buitengewoon opwinden als het openbaar ministerie nu zegt dat er geen fouten zijn gemaakt. Het was broddelwerk.''

Dat zegt prof.dr. Peter van Koppen, hoogleraar rechtspsychologie aan de Vrije Universtieit in Amsterdam en de Universiteit van Maastricht. Van Koppen maakte samen met een groep studenten een ,,nieuwe analyse'' van het dossier in de moordzaak-Nienke, stuurde het onderzoek precies twee jaar geleden naar de voorzitter van het college van procureurs-generaal, mr. Joan de Wijkerslooth, maar kreeg als reactie alleen een kennisgeving.

Vandaag zou de Vlaardinger C.B. worden vrijgelaten uit de penitentiare inrichting in Scheveningen. B. zat daar een straf uit van achttien jaar en tbs, waartoe het gerechtshof in Den Haag hem in 2002 in hoger beroep had veroordeeld wegens de moord op het tienjarige meisje Nienke. Het meisje werd op 22 juni 2000 in het Beatrixpark in Schiedam verkracht en gewurgd. Haar vriendje werd mishandeld en voor dood achtergelaten. Het jongetje overleefde het geweld, maar raakte ernstig getraumatiseerd. De Vlaardinger C.B. werd enkele maanden na de moord in het Schiedamse park gearresteerd. Hij bekende de misdrijven, maar kwam daar later op terug.

Het gaat om een ,,strafonderbreking'', een volgens justitie uiterst zeldzame maatregel waartoe de directeur van de gevangenis heeft besloten op verzoek van het openbaar ministerie. M. van Capelle, hoofdadvocaat-generaal van het ressortsparket in Den Haag: ,,Wij doen dit verzoek voorzichtigheidshalve, iets wat je doet als je vermoedt dat je fout zou kunnen zitten.'' De advocaten van C.B. hebben een herziening van het arrest gevraagd aan de Hoge Raad. Die spreekt zich vermoedelijk over een maand uit. Als de Hoge Raad inderdaad besluit tot een herziening van het arrest, dan wordt de zaak eerst terugverwezen naar een gerechtshof. Pas daarna volgt een eventuele vrijspraak. Wel kan de Hoge Raad in de tussentijd besluiten tot een schorsing van de straf. Van Capelle: ,,Een strafonderbreking is uniek, in elk geval komt het bijna nooit voor.''

De zaak-Nienke kwam in juli dit jaar weer in beeld, toen een 25-jarige man uit Hoek van Holland, gearresteerd wegens een zedendelict, tijdens zijn detentie plotseling de moord op Nienke en de poging tot moord op haar vriendje bekende. Het openbaar ministerie besloot de zaak te heropenen. Er kwam een DNA-onderzoek dat aanvankelijk geen uitsluitsel gaf, maar waarvan justitie deze week de definitieve resultaten bekendmaakte. ,,Het resultaat wijst met een vrij grote mate van zekerheid in de richting van de 25-jarige Rotterdammer die in juli van dit jaar werd aangehouden'', aldus justitie. De eerst aangehouden verdachte, C.B., wordt door het onderzoek van het Nederlands Forensich Instituut vrijgepleit. ,,Het is uitgesloten dat het nu onderzochte DNA-spoor afkomstig is van deze man.''

Hoe is het mogelijk dat zowel politie, openbaar ministerie alsook enkele rechters vermoedelijk op het verkeerde pad zaten? Rechtspsycholoog Van Koppen: ,,De politie heeft te weinig goede rechercheurs. Dit was een ingewikkelde zaak. Het heeft geen zin daar heel veel rechercheurs op te zetten, alleen om er betere rechercheurs op te zetten.'' Het openbaar ministerie zit in Nederland ,,te dicht op de recherche'', aldus Van Koppen, zodat er ,,geen onafhankelijke magistratelijke blik'' bestaat. ,,Men kauwt net zo lang door totdat het lijkt dat de verdachte het gedaan heeft.'' Het openbaar ministerie heeft een ,,zeer selectief dossier'' samengesteld. Dat de rechters daarmee genoegen hebben genomen, en niet reageerden op het verzoek van B.'s advocaten om meer informatie, komt volgens Van Koppen doordat rechtbanken snel zoveel mogelijk zaken willen afwikkelen. Er is een ,,gebrek aan onafhankelijkheid''. Van Koppen: ,,De rechters laten zich piepelen door de minster van Justitie, die hun voorhoudt dat ze moeten produceren, produceren, produceren.''

Tweede-Kamerleden van CDA en D66 zeggen in een reactie dat de gang van zaken waarschijnlijk niet te voorkomen was. ,,De verdachte is veroordeeld door drie rechters. Nieuwe DNA-methoden maken het nu pas mogelijk om vast te stellen dat het om een andere dader gaat'', zegt D66-fractievoorzitter Dittrich. CDA-woordvoerder Van Haersma Buma: ,,Deze zaak was in elk rechtssysteem zo gelopen.'' Beide Kamerleden benadrukken dat het justitie niet valt te verwijten dat de verkeerde man veroordeeld is, omdat zijn onschuld is bewezen met een DNA-techniek die indertijd nog niet bestond. PvdA-woordvoerder Wolfsen spreekt van een blunder van het OM. Volgens hem was er te weinig oog voor ontlastende informatie.