In China bloeit de industrie van het nep

Als lid van de Wereldhandels- organisatie moet China nu voldoen aan de internationale handelsregels. Het namaken van andermans intellectueel eigendom, en dus producten, moet aan banden worden gelegd. Maar de regels worden nauwelijks gehandhaafd.

Jari Vaario van het Finse telecombedrijf Nokia was gisteren diplomatiek over de Chinezen en hun piraterij. ,,De kwesties

over intellectueel eigendom moeten opgelost worden'', zei hij tijdens de topconferentie in Den Haag van Europese en Chinese zakenlieden. En daar liet Vaario, chief technology officer van Nokia China, het bij. Hij sprak op de sessie over innovatie, intellectueel eigendom, standaardisatie en certificatie.

Wat Vaario niet zei, was wel te lezen in een document van de Europese Commissie dat aan de pers werd uitgereikt. Chinezen schenden copyrights, misbruiken handelsmerken, breken patenten en maken na als de beste. Het gebeurt ook veel in Thailand, Oekraïne, Rusland, Brazilië en Turkije. Maar China spant de kroon. En dan gaat het niet alleen om luxe horloges of Lacoste-shirts, maar ook om zonnebrillen, theesoorten, sigaretten, batterijen, geneesmiddelen, onderdelen voor auto's en vliegtuigen, speelgoed en zelfs complete pompstations. Om een cijfer te noemen: naar schatting 20 procent van alle merkartikelen in China is nep.

Maar de piraterij beperkt zich niet alleen tot het eigen land. In 2002 nam de Europese douane 85 miljoen nagemaakte of geplagieerde artikelen in beslag. Daarvan was naar schatting 60 procent afkomstig uit China. Alleen al in de eerste helft van 2003 werden in totaal 50 miljoen artikelen onderschept. En dat is nog maar het topje van de ijsberg. ,,De omvang en schaal van de productie van namaakspullen en geplagieerde goederen is alarmerend hoog'', zo staat in de tekst.

De meeste leden van het panel waren gisteren mild over China. ,,Ze zijn op de goede weg'', zei Joachim Fröhlich van het Duitse conglomeraat Siemens. De Chinezen timmeren hard aan de weg, zeker sinds ze zijn toegetreden tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) eind 2001. China moet nu voldoen aan de internationale handelsregels. Sun Dawei van de in 2001 opgerichte Certificatie- en Accreditatie Administratie vertelde over de vorderingen, en was positief. In China is nu een systeem opgezet om producten op kwaliteit te controleren. Het land telt inmiddels 112 agentschappen die zich met certificering bezighouden. ,,Er worden geen producten meer verkocht zonder certificaat'', zei Sun. Over de bestrijding van de Chinese piraterij sprak hij niet. Net zo min als de twee andere Chinese leden van het achtkoppige panel.

Alleen Jean-Claude Germain, hoofdvertegenwoordiger van autofabrikant PSA Peugeot Citroën in China, liet zich wat kritischer uit. Volgens Germain wordt in China inderdaad hard gewerkt om het intellectueel eigendom rond handelsmerken, ontwerpen en technische innovaties beter te beschermen. Maar het aantal namaakartikelen is daardoor niet gedaald. Nog steeds is er een levendige handel in bijvoorbeeld nep auto-onderdelen. Volgens Germain brengt het de consument in gevaar. En er ontstaan problemen rond aansprakelijkheid. Want wie betaalt als iemand een ongeluk krijgt in een Peugeot met nagemaakte onderdelen? ,,We moeten hardere straffen uitdelen'', zei Germain. ,,Kopieën moeten worden verzameld en vernietigd.''

Ook de Europese Kamer van Koophandel in China, de EUCCC, heeft dit jaar aangedrongen op strengere straffen om de piraterij minder aantrekkelijk te maken. Meer controle, meer invallen. En gebruik van alle beschikbare sancties. Ook de Europese Commissie vindt de huidige pogingen van de overheid onvoldoende. De regels worden wel strenger, maar tegelijkertijd wordt de georganiseerde misdaad geraffineerder. Dat gaat gelijk op. In China is een ,,parallel industry of the fake'' ontstaan.

De meeste Europeanen in het panel waren het met elkaar eens: China heeft veel regels geïmplementeerd, maar het ontbreekt aan naleving ervan. Serge Janssens de Varebeke, directeur van de EUCCC, vatte het vriendelijk samen. Volgens hem zijn er inmiddels 500.000 Chinezen betrokken bij de naleving van regels over certificering, standaardisering en intellectueel eigendom. Maar blijkbaar zijn dat er nog steeds te weinig. ,,Het zal nog wel wat jaren duren voordat het systeem werkt.''