Bankieren in Peking

Banken en verzekeraars die China willen veroveren, moeten dat samen met een autochtone partner doen. ,,Geef onze bedrijven een eerlijke kans om een deel van de Chinese markt te veroveren.''

Het is morgen een feestdag voor de internationale verzekeringsbranche. Dan zal China zijn poorten verder openen voor buitenlandse verzekeraars. Twaalf jaar nadat de eerste buitenlandse verzekeraar zich in de volksrepubliek vestigde, zal het achterland opengaan voor de internationale verzekeringsbranche. Op voorwaarde, uiteraard, dat zij een licentie van de autoriteiten hebben gekregen. Die verzekeraars mochten tot nu toe hun producten uitsluitend in vijftien door de Chinese overheid geselecteerde steden aan de man brengen.

De manier waarop de markten stukje bij beetje worden opengesteld voor buitenlandse partijen is illustratief voor China's assimilatie van het marktsysteem. Soms verloopt het met grote schokken, zoals in maart dit jaar toen de bescherming van privé-eigendom voor het eerst sinds 1949 weer wettelijk werd verankerd. En soms hebben bedrijven met ambities in China engelengeduld nodig.

Maar de flexibiliteit van buitenlandse banken en verzekeraars is groot: zij zien een enorme markt lonken met bovendien een zich snel manifesterende vergrijzing. Het jarenlange beleid in China om de bevolkingsgroei in te dammen door ouders slechts een kind toe te staan, is daar debet aan. Op dit moment zijn 21 buitenlandse verzekeraars via een joint venture met een lokale partner in China actief. De markt voor banken is minder open dan die voor verzekeraars.

Het betekent niet dat de weinige partijen die eenmaal binnen zijn, fluitend geld verdienen. ,,De financiële sector in China is niet erg sterk'', waarschuwde gisteren directeur-generaal Zhang Xin van de centrale bank. De People's Bank of China werkt volgens hem aan een driestappenplan om de bancaire sector gezond te maken. Stap één: geef de banken een kapitaalinjectie, vaak met hulp van buitenlandse partijen. Stap twee: zorg voor een deugdelijk en onafhankelijk ondernemingsbestuur. Stap drie: introduceer de bank op de aandelenmarkt. ,,We hebben zo al twee banken naar de beurs gebracht'', zei hij gisteren in Den Haag.

In China betekent kapitalisme al snel: naar de beurs. Zo schept de volksrepubliek zijn eigen aandelenmarkt. De centrale bankier liet gisteren weten dat nu nog 95 procent van de ondernemingsfinanciering uit leningen bestaat, slechts 5 procent bestaat uit aandelenuitgiftes. De kwaliteit van bedrijfskredieten, of beter gezegd de kwaliteit van de schuldenaren, is laag.

Xu Fangming, directeur-generaal van het Chinese ministerie van Financiën, legde gisteren uit hoe de slechte kredieten worden opgeruimd. Onder leiding van semi-nationale beleggingsmaatschappijen – misschien het best vergelijkbaar met de Treuhandanstalt die in Oost-Europa het bedrijfsleven veilde – worden de leningen op de markt gebracht. Amerikaanse zakenbanken als Morgan Stanley en Goldman Sachs helpen bij de verkoop. ,,Er zijn al ruim 5,5 miljard dollar aan slechte leningen verkocht'', liet Xu weten. ,,En buitenlandse beleggers die hier aan meewerken, genieten bescherming van Chinese wet- en regelgeving.''

Rupert Schlegelmilch, handelsgezant voor de Europese Unie, was heel wat minder lovend over de samenwerking in China. De toetreding van China tot de werelhandelsorganisatie WTO heeft weliswaar een enorme sprong voorwaarts betekend in de openstelling van de Chinese markt, toch gaat het hem allemaal te langzaam. ,,Banken in China moeten tienmaal zoveel buffers aanhouden als elders. En in China moet iedere bankvestiging voldoen aan dezelfde strenge kapitaaleisen, hoewel de houdstermaatschappij al borg staat voor alle schulden van de bankdochter.'' De rendementen zijn daardoor laag. Volgens het hoofd van de EU-China-betrekkingen worden buitenlandse banken in China gediscrimineerd. ,,Geef onze bedrijven een eerlijke kans om een deel van de Chinese markt te veroveren.''

Een lobbyist voor de banksector valt de EU-ambtenaar even later bij: ,,De slechte leningen worden opgeruimd met hulp van de buitenlandse banken, maar voor het gewone bankieren in China zijn er enorme toetredingsbarrières. Dat is tweeslachtig beleid. Wanneer stapt China over op de gangbare internationale solvabiliteitseisen voor banken?''

Xu van het ministerie van Financiën vindt zulke oproepen te makkelijk. ,,Vergeet niet dat onze banken nog een hele korte geschiedenis hebben. Zij zijn heel jong. Vooral bij Chinese zakenbanken is de expertise veel kleiner dan bij buitenlandse partijen. Wij openen onze deuren, maar we doen het stap voor stap.''