Alles draait om de koopkrachtplaatjes

De Kamer boog zich de afgelopen dagen over de begroting van Sociale Zaken. De fracties richtten hun pijlen op de koopkrachtplaatjes.

,,Geen grote vergezichten of horizonten, maar de menselijke maat'', daar ging het de afgelopen twee dagen over bij het debat over de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Kamerlid Verburg (CDA) concludeerde het gisteren met een zekere tevredenheid.

Ze had daartoe ook alle reden. Van alle plannen en plannetjes die de Kamerleden opwierpen, was het voorstel van de coalitiefracties CDA, VVD en D66, om bijstandsgerechtigden onder het wettelijk minimumloon te laten werken, het enige dat de bewindslieden met applaus ontvingen. Minister De Geus (CDA) en staatssecretaris Van Hoof (VVD) toonden zich zonder slag of stoot bereid dit plan, dat volgens De Geus ,,bijna te sociaal'' is, uit te voeren.

Verburg had ook gelijk dat het debat niet over ,,grote vergezichten of horizonten'' ging. Wezenlijke veranderingen in de sociale zekerheid, zoals de hervorming van de WAO en de nieuwe wet over VUT, prepensioen en de levensloopregeling, kwamen niet of nauwelijks aan de orde. Afspraken daarover werden de afgelopen maanden al gemaakt in commissievergaderingen en in het sociaal akkoord tussen kabinet en sociale partners. Of ze staan, zoals de WW, op de agenda voor volgend jaar.

De oppositie richtte haar pijlen daarom, net als vorig jaar, vooral op de koopkrachtplaatjes die de bewindslieden van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij hun begroting hadden gepresenteerd. Het offensief begon al vóór de begrotingsbehandeling, tijdens een commissievergadering over de zogenoemde `motie-Van der Vlies'. Die motie dateerde nog van het debat van vorig jaar, en hield in dat het kabinet zich zou inspannen om negatieve koopkrachteffecten voor de minima zo veel mogelijk te beperken of te compenseren.

Daags voor de vergadering kwam het ministerie met nieuwe cijfers over de koopkracht. Het departement voorziet voor iedereen een hogere inkomensdaling dan eerder was becijferd: iedereen gaat er gemiddeld een kwart procentpunt meer op achteruit. Voor sommige groepen, zoals chronisch zieken en ouderen, kan het effect echter veel negatiever zijn.

Vorig jaar wond de Kamer zich op over `puntenwolken', grafieken waaruit deze uitschieters naar voren kwamen. Dit jaar was de steen-des-aanstoots de zogenoemde no-claimregeling in de zorg. Verzekerden die geen beroep doen op de zorg krijgen na afloop van het jaar premie terug van hun verzekeraar. Om de regeling te financieren, gaat per 1 januari volgend jaar de nominale ziekenfondspremie omhoog. Minister De Geus (Sociale Zaken) erkende dat dit nadelig uitpakt voor chronisch zieken en gehandicapten, maar stelde dat er allerhande andere maatregelen zijn genomen om de pijn te verzachten. Volgens de bewindsman is er daardoor nog altijd sprake van een ,,evenwichtig inkomensbeeld'', waarbij ,,de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen''.

Kamerlid Noorman-Den Uyl (PvdA) werd ,,echt heel boos'' toen zij bemerkte dat de teruggaaf van de no-claim de facto pas plaatsvindt in 2006. Bovendien is in de koopkrachtplaatjes uitgegaan van een gemiddelde teruggaaf van 83 euro, maar dit kan voor een gezonde verzekerde oplopen tot 255 euro, terwijl voor een chronisch zieke de teruggaaf nul euro zou kunnen zijn. De Geus wees erop dat de Kamer in de volle wetenschap hiervan in oktober met de no-claim heeft ingestemd. Bovendien worden ,,allerlei zaken in de belastingsfeer'' ook vaak achteraf verrekend. ,,Het gaat erom wat mensen in hun portemonnee krijgen'', hield Noorman echter vol.

Van de diverse voorstellen die de Kamerfracties hadden ingediend om de inkomensdaling voor de minima te beperken, moest De Geus niets weten. Zo wilde de PvdA 300 miljoen van de meevallende aardgasbaten besteden aan koopkrachtreparatie, en stelde het CDA voor alle AOW'ers met een inkomen tot 110 procent van het wettelijk minimumloon een extraatje te geven van 100 euro.

Er zijn al voldoende regelingen voor deze doelgroepen, wierp De Geus tegen, bijvoorbeeld de bijzondere bijstand en de fiscale aftrek voor buitengewone uitgaven, alleen wordt daar te weinig gebruik van gemaakt. Hij kondigde aan ,,nogmaals de beschikbare regeling onder de aandacht van de doelgroep te zullen brengen''.

Of de Kamer het hierbij laat, zal volgende week blijken. Het debat over de begroting van Sociale Zaken werd gisteren weliswaar afgesloten, maar donderdag staat een vergadering over de motie-Van der Vlies op het programma.