`Soms schieten we gewoon voor de lol'

Het Israëlische leger heeft gisteren erkend dit jaar dertig onschuldige Palestijnen te hebben gedood. Stafchef Ya'alon is bezorgd over handhaving van de morele normen.

Op bushaltes bij militaire bases, op treinstations en bij soldaten thuis zijn de getuigenissen opgetekend. Vijf pas afgezwaaide Israëlische militairen hebben honderden verklaringen van oud-collega's verzameld over de routinematige misdragingen van Israëlische militairen in de bezette Palestijnse gebieden. De vijf hebben een beweging opgericht met de naam Wij verbreken de stilte (Shovrim Shtika), die in Israël aandacht vraagt voor mishandeling van Palestijnen door publicatie van de getuigenissen.

Bijvoorbeeld die van een 20-jarige eerste sergeant van het paracommando-bataljon 10: ,,Soms schieten we gewoon voor de lol. Op televisieschotels, op waterboilers die zo mooi ontploffen. Onze jongens stelen: cd's, dvd-spelers, laptops, we zochten ook altijd naar Johnny Walker en Chivas.''

Een 19-jarige sergeant van een pantsereenheid zei: ,,Een officier wilde de orde handhaven. Hij sloeg een Palestijn tot pulp. Hij beukte op hem in met de kolf van zijn geweer: in zijn gezicht, in zijn ballen; hij bespuugde hem, hij schold hem uit en dat alles in het bijzijn van het zoontje van die man, die helemaal niets had gedaan.''

Een 20-jarige luitenant van de Nahalbrigade in Abu Sneina: ,,Om de Arabieren bang te maken liepen we vaak gewoon door de straten en schoten op de straatverlichting, op winkels en een van mijn soldaten gooide een brandbom een winkel in. Ik herinner me dat we ons die avond gelukkig voelden, er is niets cooler dan het geluid van exploderende straatverlichting. We deden het allemaal met een grote grijns op ons gezicht.''

Een 18-jarige soldaat van de Nahalbrigade: ,,In het vluchtelingenkamp bij Nablus voerden we huiszoekingen uit. In een huis zat een grote familie naar het EK voetbal te kijken. Exact volgens de voorschriften dreven we de familie de kamer uit. De tv bleef aan. Wij begonnen naar de wedstrijd te kijken en binnen tien minuten keek de hele compagnie mee, inclusief de commandant. De hele tijd zat de familie opgesloten.''

Deze en honderen andere verklaringen zijn te lezen op de Hebreeuwse website van `Wij verbreken de stilte'.In dat laatste zijn de initiatiefnemers, onder wie reserve-luitenant Ziv Maavar (24) en reserve-sergeant-majoor Yehuda Shaul, geslaagd. Wat afgelopen zomer begon met een expositie van foto's van soldaten die in Hebron hebben gediend en van in beslag genomen en nooit teruggegeven autosleutels, is uitgegroeid tot een beweging die ook door stafchef luitenant-generaal Ya'alon serieus genomen wordt. Hij heeft strenge maatregelen aangekondigd.

Zeker sinds Yehuda Shaul (23) uitvoerig aan het woord is geweest in het tv-programma Feit en de dagbladen Ma'ariv en Ha'aretz pagina's aan hem en Ziv Maavar wijdden, zoeken afgezwaaide soldaten zelf contact met `Wij verbreken de stilte'. Shaul en Maavar willen niet on-the-record door een buitenlandse journalist geïnterviewd worden. ,,Wij hebben afgesproken dat wij ons uitsluitend richten op het Israëlische publiek. Als wij ook met Nederlandse of Amerikaanse journalisten zouden praten, verliezen wij geloofwaardigheid. Dat zou zeker beschouwd worden als verraad van het leger – een geliefd, gerespecteerd instituut – en dus van Israël'', legt Shaul uit.

[vervolg LEGER ISRAEL: pagina 5]

ISRAEL

'Wij zijn slecht. Wij zijn de monsters'

[vervolg van pagina 1]

Hij is een haredi, een ultra-orthodoxe student aan een religieuze school. Niet bepaald een linkse querulant die te soft was voor dienst in de `gebieden'.

Hetzelfde geldt voor luitenant Ziv Mazaar, een gedecoreerde officier van het pantserkorps, die na vierenhalf jaar in Nablus en de Gazastrook nu studeert aan de Ben-Gurion Universiteit in Beersheva. Zonder geciteerd te willen worden, maken zij duidelijk dat zij en 30 andere vrijwilligers de verklaringen nauwkeurig controleren en verifiëren. Zij hebben geen politieke motieven en geen onmiddellijke oplossingen, maar willen een probleem aankaarten. De vraag is natuurlijk wat het probleem precies is: de gedragingen van soldaten die zich vervelen, angstig zijn en zich ontpoppen tot machtswellustelingen met sadistische trekjes óf de bezetting zelf. ,,Een bezetting die het leger corrumpeert, hoe helder de orders ook mogen zijn en hoe streng de vergrijpen worden bestraft'', weet het dagblad Ha'aretz.

Shaul verwijst voor een antwoord naar wat hij op televisie heeft gezegd: ,,Ons doel is de apathie van de Israëlische bevolking te doorbreken. Ons doel is aan het publiek te vertellen wat hun zoons in de gebieden meemaken. Ons doel is dat de vraag wordt gesteld: `Waarom zijn wij daar eigenlijk?'.''

Ziv Mazaar wijst op een citaat uit Ma'ariv: ,,Wij zijn niet tegen het leger, we zeggen niet dat het leger slecht is. Wij zijn slecht, wij zijn de monsters, wij zijn gewelddadig, apathisch, ongevoelig geworden. Wij, een hele generatie, zijn op een missie gestuurd en die missie heeft een hoge morele prijs.''

Shaul en Mazaar hebben het allemaal zelf meegemaakt en gevoeld: de arrogantie van een 18-, 19-jarige die met een geweer een menigte Palestijnen naar believen kan dirigeren, het lekkere machtsgevoel. Zij herkennen zich in kapitein R., de druzische officier die zich moet verantwoorden wegens de dood van een 13-jarig meisje in Rafah (Gazastrook). R. `bevestigde de dood' van het meisje na haar met meer dan tien kogels te hebben beschoten. ,,Wat R. daar heeft gedaan, daar kan iedere officier zich in herkennen. Iedere officier reageert zo als iemand in zijn zone komt. Zij kon een terrorist zijn.'' Of in de elitesoldaten die vrijdag bij Jenin een ongewapende, gewonde Palestijn, lid van de Islamitische Jihad, doodschoten.

Het zijn gebeurtenissen die door toedoen van soldaten zelf naar buiten worden gebracht en veel aandacht krijgen in de media. Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'tselem is er sprake van een structureel probleem als gevolg van een mentaliteit in het leger en specifieke orders om te schieten in bepaalde zones. B'tselem pleit voor onderzoek naar de verdachte omstandigheden waarin de afgelopen vier jaar 1.600 Palestijnse burgers zijn gedood. In 92 gevallen kwam het tot een onderzoek, 27 soldaten werden aangeklaagd en uiteindelijk vier veroordeeld.

Stafchef Ya'alon erkende in een achtergrondgesprek met buitenlandse correspondenten dat de gewapende strijd van de Palestijnen het leger met ,,ernstige morele en ethische problemen'' confronteert. ,,Het afstoppen van zelfmoordterroristen, soms jongens en meisjes van 15, 16 jaar, moet verenigd blijven met het handhaven van een hoge morele standaard'', aldus Ya'alon in het openbare gedeelte van dat gesprek. Hij heeft de afgelopen weken na publicaties van `Wij verbreken de stilte' en een reeks ophefmakende incidenten alle veldofficieren bij zich geroepen om ,,deze complexe ethische kwesties'' te bespreken. Zij hebben opdracht gekregen de ,,hoge morele normen'' op krachtige wijze te handhaven. Officieren en soldaten die de morele normen overtreden worden hard aangepakt. Niet alleen kapitein R. moet zich verantwoorden, ook een brigade-generaal is uit zijn functie ontheven, omdat hij tegen Ya'alon heeft gelogen over een reeks incidenten waarbij onschuldige Palestijnen waren mishandeld of beschoten. Verder zullen regels, schietorders en procedures worden veranderd of aangescherpt en de naargeestige, gevaarlijke wachtdiensten bij checkpoints worden verkort van acht tot zes uur.

Ya'alon: ,,Iedere zaak waarbij Palestijnse burgers zijn gedood, komt nu op mijn bureau en ik treed hard op. Wij zijn het leger van het volk. De morele standaard van een soldaat is onze morele standaard en als wij de morele highground verliezen, wordt onze militaire kracht ondermijnd.''

Shaul in een telefonische reactie: ,,Het werd tijd, hoog tijd, helaas voor een hele generatie te laat. Wij gaan in ieder geval door met het verzamelen van getuigenissen.''