Oppositie Kiev viert overwinning

De Oekraïense oppositie heeft het gisteren bereikte akkoord met het regeringskamp over grondwetswijzigingen en garanties voor het vermijden van fraude in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op 26 december gevierd als een grote overwinning.

Haar presidentskandidaat, Viktor Joesjtsjenko, zei tegen zijn aanhangers op het centrale plein in Kiev dat het akkoord de weg vrijmaakt voor zijn overwinning in achttien tot twintig van de in totaal 27 regio`s. ,,Het belangrijkste is dat we vandaag voor elkaar hebben gekregen wat we hoopten. Dit is de dag van een historisch compromis.'' Hij riep zijn aanhang op de blokkade van de regeringsgebouwen te staken.

Het akkoord voorziet in een beperking van het stemmen bij volmacht en het stemmen in mobiele stembureaus. Kiezers die hebben gestemd krijgen een stempel in hun paspoort om te voorkomen dat ze nog eens gaan stemmen.

De grondwetswijzigingen voorzien in een forse beperking van de bevoegdheden van de president. Hij had tot nu toe het recht de premier te benoemen – voortaan mag hij slechts het parlement een premier voordragen. De president mag ook niet meer de ministers benoemen. Hij mag voortaan de namen van de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie en die van de chef van de geheime dienst voorleggen aan het parlement, en hij mag de door het parlement benoemde premier, minister van Buitenlandse Zaken en minister van Defensie afwijzen. Alle andere ministers worden door de premier benoemd; zij mogen door de president niet worden afgewezen. Het parlement mag elke minister wegsturen. De voorzitter van het parlement wordt de facto vice-president. De president behoudt één belangrijke bevoegdheid: hij benoemt en ontslaat de regiogouverneurs. De zittingsduur van het parlement wordt verlengd, van vier naar vijf jaar. Het wordt volgens een proportioneel systeem gekozen. Parlementariërs die uit hun partij worden gezet, verdwijnen uit het parlement.

Joesjtsjenko had deze wijzigingen pas in een later stadium – na de parlementsverkiezingen van 2006 – willen laten ingaan, maar heeft zich uiteindelijk laten overtuigen. Mede-opposante Joelia Timosjenko liet zich niet overtuigen: zij diende bij het Constitutionele Hof een klacht in tegen de grondwetswijzigingen. Volgens haar zijn bij de aanvaarding van de amendementen procedurele fouten gemaakt. Niettemin blijft ze naar eigen zeggen Joesjtsjenko steunen.

Ook de met verlof gestuurde premier Janoekovitsj maakte bezwaar tegen het akkoord. Het was volgens hem onder druk tot stand gekomen en komt neer op ,,een sluipende staatsgreep''.