`Groei China feit, geen bedreiging'

Uitbreiding van de handel is het levenselixer van de Europese economie, meent de nieuwe Europees commissaris voor handel.

Peter Mandelson, de Britse Labour-politicus en vertrouweling van premier Blair, is sinds vorige maand eurocommissaris voor buitenlandse handel. Namens de Europese Commissie sprak hij vanmorgen op een topconferentie in Den Haag van Europese en Chinese zakenlieden. Daarbij vroeg hij China `terughoudend' te zijn bij de export van textiel als op 1 januari de tariefmuren hiervoor wegvallen. De Europese Unie vreest dat de 's werelds armste ontwikkelingslanden in de problemen zullen komen door snel toenemende Chinese textielexporten.

Aan de vooravond van de `EU-China business summit' sprak Mandelson met deze krant over onderwerpen die het dagelijks brood vormen van een Europees handelscommissaris: de handelsconflicten met de Verenigde Staten, de wereldhandelsbesprekingen, de WTO en natuurlijk: economisch grootmacht-in-wording China. Is Mandelson, daags na de bekendwording van de opzienbarende verkoop van IBM's pc-divisie aan China, niet bevreesd voor deze opkomende grootmacht?

Mandelson: ,,De opkomst van China is een feit, geen bedreiging. Wij moeten er voor zorgen dat we de uitdagingen omhelzen die China biedt en dat we de openingen van de Chinese markt voor Europese ondernemers benutten. Er bestaat geen toekomst voor Europa als we een beschermende muur om ons heen optrekken en de rest van de wereld vragen om ons met rust te laten. Europa moet er voor zorgen dat het goederen en diensten produceert die anderen willen. Daarom is de uitbreiding van de handel het levenselixer van de Europese economie.''

U hebt matiging gevraagd van de Chinese textielexport. Hoe heeft Peking daarop gereageerd?

,,Op het gebied van textiel erkent China het probleem voor de zwakkere ontwikkelingslanden die kwetsbaarder zijn op het gebied van hun textielindustrie, zoals Bangladesh. Die landen lopen het risico dat ze uitgeschakeld worden als er sprake is van een ontwrichtende toename van Chinese textielexporten. China kan de minst ontwikkelde landen van de markt drukken.''

Wat wil China daaraan doen?

,,De Chinezen zijn van plan maatregelen te nemen. Ze hebben recht op de voordelen van de beëindiging van de textieltarieven en -quota's, maar het internationale handelssysteem moet hierdoor niet verstoord worden. Er moet een lange overgangsperiode komen voor landen die het minst in staat zijn om de dreiging van de verstoring van het handelssysteem op te vangen.''

[vervolg COMMISSARIS: pagina 15]

COMMISSARIS

'Wapenembargo tegen China achterhaald'

[vervolg van pagina 13]

Rekent u op terughoudendheid van China?

,,Ik verwacht zowel terughoudendheid als verantwoordelijkheid. Of dat genoeg is, moeten we afwachten. Ik ben van plan met de Chinezen een waarschuwingssysteem op te zetten om de risico's en bedreigingen te kunnen inschatten als ze zich voordoen.''

Wat kan de EU doen om die armste ontwikkelingslanden te helpen?

,,De EU kan tijdelijke beschermingsmaatregelen nemen om de snelle groei van Chinese exporten te beperken. Volgens de regels van de WTO zijn we daartoe gerechtigd, maar of we het doen is een kwestie van een toekomstig besluit.''

U pleit voor een nieuw kader voor de betrekkingen van de EU met China. Waarom is dat nodig?

,,Het bestaande kader is dertig jaar oud. Sindsdien is er veel veranderd. De Commissie is van mening dat het tijd is voor een nieuw kader. Economische betrekkingen, handel en investeringen zijn belangrijke elementen.''

En wat nog meer?

,,Politieke kwesties, gemeenschappelijke posities over internationale waarden en de aanpak van wereldwijde vraagstukken zoals het milieu. Zo'n kader moet de basis zijn waarop twee partijen met elkaar kunnen praten, een gemeenschappelijke noemer vinden en manieren vinden om conflicten op te lossen.''

Zijn de Chinezen het daar mee eens?

,,Ja, ze vinden het een goed voorstel.''

En het Europese wapenembargo tegen China? Premier Balkenende heeft gezegd dat de EU streeft naar opheffing van het embargo.

,,Ik geloof dat Europeanen van mening zijn dat het wapenembargo een anachronisme is. China gedraagt zich niet als een pariastaat en moet ook niet als zodanig behandeld worden. Het wapenembargo moet herzien worden. Niemand verwacht dat er op grote schaal wapenverkopen zullen volgen. De Chinezen stellen dat ook niet voor. De opheffing is meer symbolisch dan substantieel. Maar daarom niet minder belangrijk.''

Is het niet vooral de Duitse en Franse wapenindustrie die in China wil verkopen, en daarnaast de Duits-Franse wens om meer Airbus-vliegtuigen aan China te verkopen?

,,Airbus is een burgervliegtuig.''

Ja, maar het kan een uitruil zijn.

,,Er staan al orders van China voor Airbus in de boeken.''

Is er een verband tussen de opheffing van het wapenembargo en nieuwe orders van China voor Airbus-toestellen?

,,Nee, nee, nee. Nee, dat is onjuist.''

Dus het is de erkenning dat er geen reden meer is om het wapenembargo als een straf voor de onderdrukking van de studenten op het Plein van de Hemelse Vrede te handhaven?

,,Dat was vijftien jaar geleden. China is sindsdien sterk veranderd. De opheffing ervan moet volgens ons wel vergezeld gaan van bepaalde verzekeringen van de kant van China, een soort gecodificeerde verwachting van hoe die wapens gebuikt kunnen worden. Maar dit is geen zaak van de handelscommissaris.''

Er zijn toenemende spanningen op handelsgebied tussen de VS en Europa. Maar deze twee grootste handelsblokken moeten er ook samen voor zorgen dat de huidige ronde van WTO-handelsbesprekingen succesvol wordt afgesloten.

,,Zulke conflicten zijn onvermijdelijk tussen de grootste twee spelers in het handelssysteem. Het is als met twee olifanten die soms tegen elkaar aan schuren waardoor er spanning ontstaat. De belangrijkste vraag is hoe conflicten worden opgelost. Dat moet allereerst door een vroeg-waarschuwingssysteem, dan door gesprekken, dan door onderhandelingen en dan pas via WTO-arbitrage. Maar een aantal conflicten komt juist voort uit het feit dat de Amerikanen de beslissingen van de WTO niet altijd implementeren. Dan kunnen we onze schouders ophalen of zeggen: nee, de regels gelden voor iedereen. Dan kunnen we vergeldingsmaatregelen nemen.''

Uw voorganger was altijd terughoudend met dat soort maatregelen.

,,Het hangt van het onderwerp af. Je moet niet direct voor de `nucleaire optie' kiezen. Je moet pragmatisch zijn. Maar Europa moet er ook niet voor terugdeinzen z'n macht te gebruiken en sancties te implementeren.''

Bent u bereid tot conflictbemiddeling door de WTO in de ruzie met de VS over subsidies voor Airbus en Boeing?

,,Ik vind dat we een sterke zaak hebben, dus ik ben er niet bang voor. Ik vind dat de Amerikaanse regering haar verantwoordelijkheid niet neemt met de verborgen subsidies. Ik weet overigens dat ze dat van ons ook zeggen over Airbus. Ik geef er de voorkeur aan dat ons conflict wordt opgelost langs de weg van onderhandelingen en niet met een juridische procedure. Er lijkt geen versoepeling van het Amerikaanse standpunt te zijn, maar deze week hebben de Amerikaanse handelsambassadeur Zoellick en ik afgesproken dat we verder gaan praten.''