Genetische code van de kip ontrafeld

Een groot internationaal consortium van wetenschappers heeft de complete DNA-volgorde van de kip ontcijferd. Vandaag publiceren zij het resultaat van het onderzoek in het Britse wetenschappelijke tijdschrift Nature. Hiermee is voor het eerst het genoom van een vogel compleet opgehelderd.

De kip heeft 20.000 tot 23.000 genen, dat is slechts een paar duizend minder dan de mens. Tegelijkertijd heeft het totale genoom van de kip met ongeveer een miljard basenparen slechts eenderde van de omvang van het menselijk genoom. Dat komt doordat het kippen-DNA veel minder betekenisloos en repeterend junk-DNA bevat dan dat van zoogdieren. Waarom dat zo is, is nog onduidelijk.

De kennis van het kippengenoom is in de eerste plaats van groot belang voor de veredeling van kippen. Problemen met gezondheid en welzijn kunnen nu door gerichte veredeling worden aangepakt. Het verenpikgedrag en de gevoeligheid van kippen voor Salmonella en vogelgriep staan hoog op de agenda.

Daarnaast geeft het kippengenoom ook inzicht in welke genen belangrijk zijn voor de mens. Slechts 2,5 procent van het DNA van de kip komt precies overeen met het DNA van de mens. Dat dit deel van de genen in 310 miljoen jaar gescheiden evolutie onveranderd is gebleven, wijst er volgens de onderzoekers op dat deze stukken DNA-code cruciaal zijn voor de overleving van een dier. Juist hierin kunnen wetenschappers nu op zoek gaan naar mutaties die bij de mens tot erfelijke ziekten leiden. De hoeveelheid te bestuderen DNA is daardoor wat overzichtelijker geworden.

De genetische vergelijking van kippen met zoogdieren levert grotendeels het verwachte resultaat: kippen missen de genen voor tandglazuur, haren, en melkproductie, maar beschikken omgekeerd wel over genen voor de aanleg van schubben, klauwen en veren. Verrassender was de vondst van enige honderden reukgenen in het kippen-DNA. Dat ondermijnt de aloude veronderstelling dat vogels niet goed kunnen ruiken.

Als uitgangspunt voor het bepalen van de genetische code namen de onderzoekers het DNA van één vrouwelijk Bankivahoen (Gallus gallus), de oerkip waaruit alle moderne kippenrassen zijn voortgekomen. Het Bankivahoen, dat 7.400 jaar geleden of misschien zelfs 10.000 jaar geleden door de mens werd gedomesticeerd, komt nog altijd in het wild voor in Zuidoost-Azië.

Binnen het International Chicken Genome Sequencing Consortium werkten meer dan 170 wetenschappers samen, verspreid over 49 instituten in de wereld, waaronder de groep Fokkerij en Genetica van de Wageningen Universiteit.