`Deense boeren vinden het een eer'

Het Nederlandse zuivelbedrijf Campina wil fuseren met het Deense Arla. Daarmee ontstaat de grootste coöperatie ter wereld. Wel kost het regelmatige overleg met de 21.500 boeren nogal wat tijd.

Campina-topman Tiny Sanders twijfelde of hij 22 april van dit jaar naar een zuivelcongres in Londen zou gaan. Die dag was namelijk ook zijn vrouw jarig. Daarom belde hij met rivaal Ake Modig van Arla Foods of hij daar zou komen. Toen hij `ja' zei, besloot Sanders het vliegtuig te nemen. Want hij had een plannetje.

Die dag waren ze maar kort in de congreszaal. 's Avonds gingen ze niet de stad in, zoals de andere bezoekers, maar gingen met elkaar eten. ,,We hadden intern net de conclusie getrokken dat we met een buitenlandse partner verder moesten in de toekomst'', zegt Sanders. ,,We hadden een kort lijstje met kandidaten. Arla Foods was er één van.''

Bij Modig voltrok zich hetzelfde proces. Arla draaide moeizaam en daarom werd Modig vorig jaar aangetrokken. In Londen werden de twee topmannen het eens dat een fusie ideaal was. Zeker toen een maand later het Deense concern bekendmaakte dat zijn winst in het halfjaar ervoor eenderde was gedaald. Het efficiënte Campina deed het juist goed. Dat heeft de onderhandelingspositie van Sanders geholpen. Arla's macht in de nieuwe coöperatie wordt geringer dan die van het kleinere Campina.

De omzet van Arla Foods is 75 procent hoger dan van Campina en Arla verwerkt 60 procent meer melk. De Denen hebben twee derde meer fabrieken en worden gevoed door 12.500 aangesloten melkveehouders, tegen 9.000 bij Campina. Toch mochten de Nederlanders zowel de bestuursvoorzitter als de financiële man leveren, de huidige bestuurders van Campina: Sanders en Simon Quist. Ook in de naam van de nieuwe coöperatie komt Campina op de eerste plaats. Voor de Denen resteerde de functie van de voorzitter van de raad van commissarissen.

Dat zegt veel over Sanders, vertelt directeur Gert van Dijk van de Nationale Coöperatieve Raad, een denktank voor coöperatiebestuurders. ,,Sanders staat internationaal zeer goed aangeschreven. Iedereen in de zuivelsector weet dat hij uitmuntend presteert. De boeren van Arla vinden het een eer om ingelijfd te worden door de club van Sanders.'' Als eurocommissaris Kroes (Mededinging) instemt met deze fusie, is Campina Arla volgend jaar zomer met een omzet van 10,1 miljard euro de grootste coöperatie ter wereld.

Wat volgens hem zeker meespeelt, is dat coöperaties minder geneigd zijn om het onderste uit de kan te halen bij dit soort financiële transacties. Boeren zijn meer geïnteresseerd in een goede prijs voor hun melk. ,,Bij fusies tussen coöperaties zie je zelden dat er strijd ontstaat om de laatste euro'', meent Van Dijk. Bovendien resteert coöperaties niet veel anders dan deze op het oog onevenwichtige fusie. Boeren zijn voorzichtig met aantrekken van kapitaal van derden en doen daarom geen overnames. Sanders zei gisteren daarover: ,,Arla heeft geredeneerd dat de fusie alleen succesvol is, als er straks op gelijkwaardige basis wordt geopereerd.''

Van Dijk vindt niet dat coöperaties ouderwets en traag zijn. ,,Campina is een succesvol, groot en efficiënt bedrijf.'' Nadeel vindt hij wel dat coöperaties niet van portfolio kunnen veranderen als dat nodig is, zoals NV's. ,,Als zich marktkansen voordoen, is het niet makkelijk om een divisie op te zetten voor bijvoorbeeld babyvoeding'', meent Van Dijk. Sanders beaamt dat de acht maanden die de onderhandelingen met Arla hebben geduurd `lang' is. ,,Althans voor een gewoon bedrijf; niet voor een coöperatie.''

Legendarisch zijn de eindeloze gesprekken op kring- en afdelingsniveau met de leden. Sanders schat dat hij 25 tot 30 procent van zijn tijd daarmee bezig is. Het is goed om contacten te hebben met de boeren en je beleid uit te leggen, maar eerlijk gezegd levert dat geen enkele meerwaarde aan de bedrijfsvoering, erkent hij. ,,De enige meerwaarde is dat je in de auto op weg terug naar huis kunt nadenken over je bedrijf.'' Dat is reden voor hem fors te snijden in de nieuwe ledenraad. Daarin is straks plaats voor 150 boeren, 40 minder dan er nu in de raad van Campina zitten. ,,We willen voorkomen dat de afstand met onze leden te groot wordt.''

Hoewel Sanders ontkent dat de fusie mede is gestimuleerd door de aangewakkerde concurrentie in Europa, wordt Campina Arla een machtige speler voor retailers. Supermarktbedrijven krijgen de op één na grootste zuivelonderneming tegenover zich. De directie van Albert Heijn heeft vorige maand zijn leveranciers in een brief gevraagd hun prijzen te verlagen, maar Sanders voelt zich sterk genoeg de prijzen van enkele artikelen volgende maand juist te verhogen.

Eén onderdeel uit de maandenlange onderhandelingen met Arla lijkt Sanders te hebben verloren. Het hoofdkantoor van de grootste coöperatie ter wereld gaat straks naar Kopenhagen, dus de bestuursvoorzitter zal moeten verhuizen. Toch zal hij dat niet erg vinden. Hij vond de Deense hoofdstad altijd al prachtig. ,,Dat is geen obligaat praatje. Lang geleden ging ik met mijn vrouw naar die stad op huwelijksreis.''