Overlevingsplan voor BBC in digitaal tijdperk

Een reorganisatie moet ervoor zorgen dat BBC meer aansluiting krijgt bij zijn Britse kijkers.

De koningin, Marks & Spencer, fish and chips en in de rij staan, antwoorden Britten als hun gevraagd wordt naar een definitie van Britishness. Eén symbool ontbreekt nooit in het lijstje: de BBC. De publieke omroep is een van de grootste mediabedrijven ter wereld, met een ongeëvenaarde reputatie van onpartijdigheid en een budget van drie miljard pond, maar Auntie Beeb, de lieve maar licht chaotische `tante Bieb' is ook een bindmiddel van het Verenigd Koninkrijk.

Kan de BBC beide rollen blijven vervullen? Ja, zei Mark Thompson, de nieuwe BBC-directeur gisteren bij de aankondiging van een grootscheepse reorganisatie met verlies van bijna 3.000 van de 27.000 banen. Maar dan moet de omroep ,,nieuwe aansluiting zoeken bij gemeenschappen in het hele land'', bezuinigen voor 320 miljoen pond (480 miljoen euro) per jaar en meer geld besteden aan goede programma's op het gebied van nieuws, drama, educatieve en kinder-tv. Want reality tv, doe-het-zelven en sport hebben tussen de digitale kanalen van de commerciële concurrentie te weinig onderscheidend vermogen.

Thompson, aangetreden in de plaats van Greg Dyke na het Hutton-rapport over de aanloop naar de oorlog in Irak, zei ook dat de komende drie jaar 1.800 BBC-banen naar Manchester zullen verhuizen: het radiostation Five Live, sport- en kinderprogramma's en een deel van de internetactiviteiten. Bovendien, zo werd gisteren bekend, hoopt de BBC tot 250 miljoen extra te verdienen met het verkopen van een deel van de boekenbranche en andere commerciële activiteiten die nu onder de paraplu van BBC Worldwide vallen.

Concentratie op kernactiviteiten, back to basics, zal volgens Thompson ,,pijn doen'', maar is essentieel om als publieke omroep te kunnen ,,overleven in het digitale tijdperk''. De BBC wordt nu voor het overgrote deel gefinancierd uit de license fee, het kijk- en luistergeld van 126,50 pond per jaar per huishouden.

De rechtvaardiging daarvoor is dat de BBC een `universele' omroep is voor alle Britten. Maar die aanspraak op universaliteit kan vervallen als dezelfde Britten in toenemende mate kiezen voor de honderden nieuwe digitale betaalkanalen die op stapel staan. De BBC, die in 2012 het analoge signaal wil uitschakelen, zou daarvan slechts een fractie vertegenwoordigen, en bovendien onzichtbaar worden als de programma's van de publieke omroep steeds vaker klonen blijken van commerciële quiz-, sport-, soap- en reality-programma's, zo luidt de redenering. Waarom zouden de Britten verplicht blijven de BBC te betalen als `de markt' hetzelfde levert?

Het einde van de fee is overigens niet aanstaande. Lord Burns, een voormalige hoge ambtenaar die een overheidsstudie naar de toekomst van de BBC leidde, zei vorige week dat de huidige financieringsvorm nog wel tien jaar zou bestaan, maar ,,op de lange termijn wordt het wel steeds moeilijker'', aldus Burns. Die kwestie zal een cruciale rol spelen in het debat over vernieuwing van het officiële BBC-handvest, dat de taak en financiering periodiek vastlegt. Thompson zei gisteren dat de omroep door het tumult rond het Hutton-rapport, waarbij de BBC de regering de facto van leugens beschuldigde over Iraakse massavernietigingswapens, in die onderhandelingen ,,een jaar heeft verloren''. Door nu de hand diep in eigen boezem te steken hoopt Thompson in dat debat straks alsnog sterker te staan. Wat er van de bezuinigingen echt terecht komt, moet wel blijken. Greg Dyke waarschuwde eerder deze week dat vroegere afslankingen gezichtsbedrog bleken, omdat een deel van de ontslagen werknemers opnieuw bij de BBC in dienst kwamen op contractbasis, en tegen netto hogere kosten.