Het beeld

Over een paar jaar lachen we erom, die eerste primitieve vormen van digitale televisie in Nederland, zoals we nu met weemoed terugdenken aan kabelpiraten en bulletin board systems om computerbestanden met elkaar uit te wisselen.

Heel lang geleden was televisie een soort van houtvuur op het dorpsplein. Elke avond keken we met z'n allen naar hetzelfde beeld, beurtelings afkomstig van de omroepzuil van dienst. De volgende dag hadden we een gemeenschappelijk gespreksonderwerp bij de koffie, waar de discussie soms hoog kon oplopen.

Dat houtvuur brandt nu alleen nog in het NOS-journaal, bij sommige voetbalwedstrijden en als er iemand van het koninklijk huis of André Hazes doodgaat. Meestal kijkt iedereen naar iets heel anders, en kennen we elkaars subculturen niet meer. Liefhebbers van Nance, Jan Smit en de gebroeders Boszhard hebben geen flauw idee wie Anil Ramdas, Henk van Os of Hagar Peeters zijn, en vice versa. Wie tot de andere groep behoort is gek, of minstens onbegrijpelijk.

Van de dertig zenders op de kabel zijn er misschien vijf waar we veel naar kijken, en tien andere hebben we soms ook wel aanstaan. Het liefst betalen we alleen voor wat we echt willen zien, op het moment dat ons het beste uitkomt, net als met dvd en internet. Televisie is een privé-jukebox aan het worden.

De eerste tussenstap is de digitale televisie. Voor het dubbele bedrag van een normaal kabelabonnement krijg je nog eens dertig zenders erbij, in haarscherpe digitale kwaliteit. Voor nog meer geld kun je specifieke zenders krijgen, die alleen maar speelfilms, porno, voetbal of Arabisch nieuws brengen. Bij het standaardpakket horen sinds 1 december ook de eerste publieke digitale zenders, waarvan drie van de VPRO.

Op een dinsdagavond valt er op ons dorpsplein weinig te beleven. Andere tijden herhaalt voor de tweede keer een reportage over de Bilderbergconferenties, Martin van Amerongen blijkt niet zo heel vaak bij prins Bernhard op bezoek te zijn geweest en de diverse actualiteitenrubrieken zijn het vooral oneens over de vraag of je een van medeplichtigheid aan genocide verdachte Nederlander bij zijn volledige naam moet noemen (ja, zeggen Netwerk, NOS-journaal en Arnold Karskens in Barend & Van Dorp, nee zeggen RTL Nieuws en Twee Vandaag). Op zo'n avond kun je gaan buurten bij de twee alternatieve rockzenders van VPRO's 3voor12 of bij HollandDoc. Daar zijn louter oudere documentaires zien, gegroepeerd rond een thema per week, zoals nu `China'. Behalve op digitale televisie kun je ze ook op internet bekijken, maar niet op elk willekeurig tijdstip, zoals bij www.uitzendinggemist.nl.

In feite is HollandDoc dus een voorgeprogrammeerde jukebox, die je alleen aan of uit kunt zetten. Een week lang documentaires programmeren over een onderwerp berust op hetzelfde misverstand als een thema-avond. Zo zitten kijkers niet in elkaar.

Als u muziek wilt luisteren of een speciaal programma wilt zien, dan kunt u dat heus wel op een schijfje of op internet vinden. Televisie is er toch meer voor de gezelligheid.