Der Uli, drijvende kracht achter Bayern

Uli Hoeness (52) is manager van Bayern, vanavond in de Champions League tegenstander van Ajax, dat bij winst in de UEFA Cup verder bekert. ,,Wie aan de top staat, moet zijn verleden kennen.''

Sinds 1979 heeft Uli Hoeness de dagelijkse leiding van FC Bayern München in handen. De succesvolle middenvelder die in de jaren zeventig drie keer de Europa Cup 1 won en in 1974 wereldkampioen werd met West-Duitsland, haalde zijn destijds tobbende club uit het slop. Op zijn 27ste werd hij de jongste Bundesliga-manager aller tijden, na een spelerscarrière van tien seizoenen bij de Beierse grootmacht. Hoeness brak zijn studies pedagogiek en geschiedenis af voor het profvoetbal, maar hij ontwikkelde zich vervolgens wel als economische en commerciële autodidact.

FC Bayern München evolueerde onder zijn vleugels van voetbalvereniging tot multinationaal imperium. Inmiddels teert het innoverende sportbedrijf op merchandising, televisierechten en marktpositie. FC Bayern is een Duits keurmerk van internationale kwaliteit en klasse, dat mondiaal miljoenen mensen bereikt. De bestuurskamer van FC Bayern koppelt voetbalinzicht aan economische présence en contacten met de politieke macht. President Franz Beckenbauer, manager Uli Hoeness en vice-president Karl-Heinz Rummenigge vormen een parade van persoonlijkheden uit de jaren zeventig. Ze tekenden naast een netwerk van `old boys' ook een efficiënt apparaat uit.

Bayern heeft zestien topsponsors. Naast Adidas onder meer Opel (shirtreclame), de Bayerische Landesbank, Bertelsmann, Springer en sportrechtenbureau ISPR. Desondanks behoudt de club zelf alle rechten, zodat geen enkel bedrijf invloed heeft op de ultieme besluitvorming. Oud-speler Hoeness toetert graag rond dat Bayern en hij zelf de besten zijn. Hij pookt het conflict aan met de concurrentie en beschikt over een commercieel gevoel als weinig anderen. `Mister Bayern' beoefent met plezier de psychologische oorlogvoering.

In 1983 zette hij een eigen worstenbedrijf op. Hij begon met negentien werknemers, vandaag heeft hij er ruim tweehonderd in dienst. Van het kritische consumententijdschrift Ökotest ontving hij een ecologisch label. Achter het harde pantser – hij beroept zich op zijn politieke keuze voor de rechterzijde en de CSU – schuilt een zachte inborst.

`Der Uli' is een Sozialtier, hij noemt zichzelf een sentimentele hond. Zo hield hij dagenlang de wacht bij het ziekbed van Gerd Müller, toen Der Bomber als gevolg van alcoholverslaving in coma lag. Nadien haalde hij zijn voormalige elftalgenoot bij Bayern als jeugdcoach. Spelers die het moeilijk hebben met zichzelf, als gevolg van depressies, neemt hij tijdelijk bij hem thuis op. Bayern organiseert geregeld benefietwedstrijden ten voordele van Unicef, Artsen Zonder Grenzen, Amnesty International, het plaatselijke welzijnsveld, en slachtoffers van de oorlog in Kosovo en Irak.

Hoeness maakt de borst nat voor clubs in financiële nood en biedt hun dan een vriendschappelijke wedstrijd aan tegen Bayern. ,,Wie aan de top staat, moet zijn verleden kennen. En beseffen dat iedereen klein moet beginnen.'' Hoeness hekelt de huidige oppervlakkigheid van de media, vooral de commerciële televisiezenders krijgen vaak een veeg uit de pan. ,,Big Brother manipuleert mensen'', luidde zijn oordeel over de populaire tv-serie. Hoeness roept geregeld op om opnieuw `gemeenschap' te vormen: ,,Boeken lezen, discussiëren over politiek, elkaar helpen met sociale problemen.''

Hoeness roert zich tegen de opkomst van rechts-radicale partijen en bewegingen. Hoeness toont zich al dertig jaar een openlijke sympathisant van de CSU, de conservatieve christen-democratische vleugel van Beieren. En een ondernemende liberaal. Hij wijst alle verwantschap af tussen beide stromingen en extreem-rechts. FC Bayern schonk 50.000 D-Mark aan de antiracistische beweging van München. Hoeness spreekt op dat gebied stoere taal: ,,Bayern-fans met hakenkruizen of met antivreemdelingenslogans sleur ik eigenhandig uit het publiek. Daar heb ik een blauw oog voor over.'' Tolerantie tegen vreemdelingen heeft hij hoog in het vaandel. In zijn vleesfabriek zorgt hij voor een 60-40 verhouding tussen Duitsers en migranten. In zijn onderneming zet hij de familiale atmosfeer voorop, omdat hij weet dat mensen dan het best renderen.

Tegelijk kant hij zich tegen ,,het voortdurende gemekker van de gemiddelde Duitser over de afkalving van zijn levensstandaard''. Hoeness weigert het begrip crisis toe te passen op Duitsland: ,,In Argentinië, in Afghanistan, daar is crisis!'', zei hij in de boulevardpers. Tegelijk verdedigt hij het Duitse Sozialsystem: ,,We wonen in het beste land van de wereld!''

Hoeness ziet in zijn financiële onafhankelijkheid één sleutel voor het succes. Daarnaast moet een voetbalmanager zich volledig identificeren met zijn club en spelerservaring bezitten op het allerhoogste niveau. Tegen de Duitse voetbalhistoricus Dietrich Schulze-Marmeling zei hij: ,,Bayern is mijn kind. Het is een deel van mezelf. Als ik het stadion betreed, en ik hoor de fans zingen, dan krijg ik kippenvel. En als we bij uitwedstrijden vaststellen dat liefst 20.000 supporters ons willen steunen, dan weet ik dat we ècht iets betekenen voor de mensen. Dat stemt me zielsgelukkig.''