`Beveiliging geen statussymbool'

Geert Wilders zei gisteren dat het hem lastig wordt gemaakt een partij op te bouwen, omdat medestanders gevaar zouden lopen. Minister Donner wil hen niet zomaar beveiligen.

Het onafhankelijke Tweede-Kamerlid Geert Wilders heeft gisteren afhoudende reacties opgeroepen met de klachten die hij in deze krant uitte over zijn veiligheidssituatie. Hij wordt sinds 14 oktober beveiligd en voelt zich belemmerd bij het opbouwen van een eigen politieke partij. De veiligheid in de Kamer, meent hij, laat te wensen over. Sinds gisteren blijft hij daarom weg uit de Tweede Kamer, naar eigen zeggen in elk geval deze week.

Kamervoorzitter Weisglas en de ministers Donner (Justitie) en Remkes (Binnenlandse Zaken) benadrukten gisteren dat dit niet nodig is. ,,Het is niet onveilig, of onveiliger dan in de voorgaande weken'', zei Weisglas 's middags. Donner en Remkes garanderen evenals Weisglas dat zij alle maatregelen nemen die nodig zijn om een Kamerlid veilig te laten opereren, zeggen zij. Het Kamerlid Hirsi Ali (VVD) keert volgens Weisglas naar verwachting na het kerstreces weer terug, half januari. Zij is ondergedoken sinds de moord op de met haar samenwerkende filmmaker Theo van Gogh.

Weisglas onderstreepte gisteren het een ,,ernstige situatie'' te vinden ,,dat Kamerleden worden belemmerd in hun werk''. De bedreigingen vormen ,,in wezen een aantasting van de democratie'', aldus de Kamervoorzitter. Want Kamerleden die beveiligd worden ,,kunnen niet zomaar naar het Malieveld om een toespraak te houden, wat iedere volksvertegenwoordiger moet kunnen doen''.

Daarmee zette Weisglas gisteren de toon van de reacties na een reeks uitspraken van Wilders die bedoeld leken om te alarmeren. Ook Wilders spreekt immers van een ,,aantasting van het democratisch proces''. Maar hij bedoelt daarmee dat hij zich belemmerd acht in het opbouwen van een politieke beweging. Wilders stijgt in de opiniepeilingen sinds hij zich dit najaar afscheidde van de VVD. Hij zegt dat vijf van de zes afspraken met mogelijke medewerkers zijn afgezegd sinds het NOS-journaal vorige week meldde dat medewerkers van Wilders een vergelijkbaar veiligheidsrisico zouden lopen als hij. Hij wil medewerkers ,,veiligheid bieden'', zei hij gisteren, en niet zeggen: ,,kom en wees onderdeel van de schietschijf''.

Die uitspraken ontmoetten gisteren nauwelijks instemming in de Kamer. GroenLinks-leider Halsema noemt het ,,buitengewoon kwalijk als het waar is'' dat Wilders belemmerd wordt in de oprichting van een partij. Andere partijen geven geen commentaar. Alleen het Kamerlid Eerdmans (LPF) meent dat Wilders door de bedreigingen de facto ,,inderdaad de ruimte wordt ontnomen een politieke partij te vormen''. De LPF'er wil niet zeggen of hij het Kamerlid is dat volgens Wilders gebeld is door de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) met het verzoek alles te melden wat hij met Wilders onderneemt. Minister Remkes (Binnenlandse Zaken) is ,,niets bekend'' van dergelijke activiteiten van AIVD'ers, zei hij gisteren.

Eerdmans vindt dat minister Donner Wilders ,,de helpende hand moet bieden'' bij het garanderen van de veiligheid van zijn beweging. Maar Donner waarschuwde juist dat bewaking en beveiliging niet moeten worden gezien als ,,statussymbool'' maar als ,,noodmaatregel''. Daarom kunnen medestanders van Wilders niet standaard rekenen op beveiliging, aldus Donner. Dat gebeurt altijd op grond van ,,concrete dreigingen of het risico daarop''.

Juist de code dat de analyse van experts maatgevend is, lijkt Wilders sinds gisteren aan te vechten. Hij spreekt zich uit over de gevolgen die de veiligheidsmaatregelen vanwege de bedreigingen hebben voor zijn beleving en zijn werkzaamheden. Daarbij beklaagt hij zich met zoveel woorden over de beveiligingsexperts. Zo heeft Wilders naar eigen zeggen van zowel de Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging (NCBB) als van Donner het advies gekregen om niet naar het buitenland te vertrekken.

Maar hij vindt dat ze hem een ,,dubbele boodschap'' hebben gegeven. Want tegelijk hebben ze hem verteld dat het voor zijn veiligheid op de korte termijn wel béter zou zijn naar het buitenland te gaan. Het advies is toch om te blijven, omdat daar tegenover zou staan dat de dreiging erger zou worden bij zijn terugkomst.

Donner noemde het gisteravond ,,hinderlijk'' dat Wilders nu openlijk zijn beklag heeft gedaan. Maar hij bevestigde dat hij de NCBB een aanwijzing heeft gegeven om niet mee te werken aan het vertrek van Wilders. Volgens Donner is ,,een vertrek naar het buitenland geen onderdeel van de beveiliging''. Vrijwillig kan Wilders wel weg, net als Hirsi Ali. Maar Donner bevestigde ook de uitspraak van Wilders dan te willen vastleggen dat het Kamerlid deze keuze zelf maakt. ,,Ik wil niet dat de indruk wordt gewekt dat het nodig is uit het oogpunt van veiligheid.'' Wilders zei dat deze vrije keuze juist relatief is, gezien wat Kamerleden horen over de gevaren, ook voor hun omgeving.

Deze dilemma's voor Kamerleden die met geweld bedreigd worden lijken vooralsnog niet opgelost. Dat bleek ook uit de discussie die gisteren op gang kwam over de plaats van Wilders in de vergaderzaal van de Tweede Kamer.

Beveiligers hebben het Kamerlid gezegd dat hij zou moeten verhuizen van zijn plaats op de achterste rij, dicht onder de publieke tribune. Volgens Wilders is dat nog niet gebeurd omdat het in de Kamer ,,bureaucratisch'' toegaat. Het antwoord van Kamervoorzitter Weisglas is dat Wilders ,,binnen een uur'' een andere plaats kan krijgen. Maar alleen als de leiding van de beveiligingsdiensten dat nodig acht, en dat is niet zo. ,,Een Kamerlid kan dat zelf niet inschatten. Hij is geen expert'', aldus Weisglas.

Gisteren werden op de publieke tribune, juist achter Wilders' plaats, een spandoek ontrold en twee stukken papier naar beneden gegooid. Volgens Weisglas moet ,,niet elk stuk katoen als iets gevaarlijks'' worden zien. Kamerlid Klaas de Vries (PvdA) noemt de discussie over Wilders' plaats vanmorgen op zijn weblog curieus. ,,Hij kan mijn plaats zo krijgen.'' De Vries zit op de tweede rij.