`Mijn vrouw vindt 'm stoer, ik lelijk'

Lange rijen deze week voor de balies van de klantenservice van winkels. Sint gaf veel cadeaus die niet in de smaak vielen. ,,Mensen hebben al veel. Dan kom je snel in de categorie overbodige cadeaus.''

Meteen als warenhuis Vroom & Dreesmann in Rotterdam zijn deuren opent, stromen de mensen naar de klantenservice. Sint wilde afgelopen weekend iedereen blij maken met verrassende en mooie cadeaus, maar rond 15 procent wordt in de dagen daarna weer teruggebracht. De cadeaus zijn lelijk, passen niet, vallen niet in de smaak of ontvangers kregen ze dubbel.

,,Mijn vrouw noemt hem stoer, ik vind hem lelijk'', zegt Ad van Schaijk in de V&D aan het Beursplein in Rotterdam. Hij heeft net speelgoed teruggebracht dat zijn kinderen meteen in de hoek gooiden en gaat naar de Bijenkorf om een duur horloge van Techno Marine te ruilen. ,,Ik vind het horloge er zo nep uitzien. We hebben er gisteren over gesproken. Zij vond het helemaal niet leuk dat ik hem wilde ruilen. Kan ik me wel voorstellen, want ze bedoelt het lief.''

Mirella Dalm van de klantenservice van V&D schat dat het aantal klanten al 30 procent hoger is dan op een normale maandag. Bedrijfsleider Marjolein van Gilst van lingeriewinkel Hunkemöller heeft ook al een bakje vol kleding. ,,Zeker 10 procent komt terug. De kleur bevalt niet, maar meestal is de maat verkeerd. Mannen schatten de maten van hun vrouw vaak te laag. Mannen vinden onderkleding met pailletten, kraaltjes en tierlantijntjes prachtig, maar voor vrouwen is dat niet praktisch. Als je een truitje draagt, dan zie je dat er doorheen.''

Het aantal mensen dat ontevreden is over hun cadeaus groeit, zo bleek vorige maand uit onderzoek van adviesbureau Deloitte. Ontvangers brengen presentjes sneller terug en gevers wijken uit naar cadeaubonnen. Volgens Deloitte staat de cadeaubon dit jaar voor het eerst bovenaan de verlanglijstjes. Op die manier proberen de gevers en ontvangers teleurstellingen te vermijden. Ook ziet het bureau de opmars van de verlanglijstjes.

Desondanks gaat het vaak fout. Wil Vosbergen moest soms afwijken van die verlanglijstjes en het resultaat daarvan lag gistermiddag op de balie bij V&D: een kalender, pantoffels en een kerstengel. ,,Mijn dochter vond de witte kerstengel niet mooi, ze wilde een rode.'' Ze trok zeker twee weken uit om cadeaus te kopen, maar is vandaag weer een paar uur kwijt om een deel ervan in te ruilen. ,,Hierna ga ik nog naar Etos en Blokker.''

Volgens economisch psycholoog Fred van Raaij van de Universiteit van Tilburg zijn er twee oorzaken voor de toegenomen animo cadeaus terug te brengen. Als iemand iets wil, koopt hij dat tegenwoordig zelf meteen. Omdat hij weet dat het mis kan gaan. ,,Het wordt dan voor anderen moeilijker iets te kopen voor een verjaardag of sinterklaas. Je komt dan sneller in de categorie nutteloze cadeaus. Zoals een sprekende papegaai.''

Verkeerde cadeaus laten zien dat mensen elkaar toch niet goed kennen, zegt Van Raaij. ,,Het is ook heel moeilijk. Als gever wil je twee boodschappen tegelijk geven: je wilt aardig gevonden worden, gul of sophisticated. Maar zo'n cadeau moet natuurlijk ook in de smaak vallen bij de ander. Alleen als je elkaar goed kent, lukt dat.''

De wet verplicht winkels niet een verkeerd cadeau om te ruilen of geld terug te geven. Alleen als een product ondeugdelijk is, moet de winkelier een klant tegemoetkomen. De meeste detailhandelketens hebben soepele regelingen: met ruime termijnen waarbinnen artikelen kunnen worden geruild. Vaak geven ze zonder mokken geld terug. ,,Als een gekocht product er nog netjes uitziet en klanten een bon hebben, doen wij niet moeilijk'', vertelt medewerkster Dalm van V&D.

Degenen die daar niet in slagen, kunnen gebruikmaken van een nieuw fenomeen: de ruilbeurs voor sintcadeaus. Gisteren kwamen veertig mensen opdagen in café Seizoen in Groningen, waar onder meer iemand zijn hardhouten boeket bloemen aanbood. Vanavond is er een sintruilbeurs in Breda.