Meer data dicht bij de hand

Nieuwe opslagmethodes maken het meenemen van computerbestanden eenvoudiger dan ooit.

De nieuwe Sony-spelcomputer PS3 komt vermoedelijk pas in 2006 uit, maar nu al trekt het apparaat veel aandacht. Niet door de spellen die erop gespeeld kunnen worden, maar door de schijfjes waarop de spelletjes zijn opgeslagen. Sony gaat gebruikmaken van de Blu-ray, een opvolger van de dvd die 27 gigabyte kan bevatten, ruim vijf keer zoveel als een eenvoudige dvd. Voor de verre toekomst wordt zelfs al gespeculeerd over de zogeheten MODS-Disc, die 1 terabyte moet kunnen opslaan: bijna veertig keer de inhoud van een Blu-ray-schijfje.

Steeds meer informatie kunnen opslaan op hetzelfde of een kleiner medium: de Blu-ray past in een al lang lopende trend op opslaggebied. Waar vroege computeraars zich moesten behelpen met grote zogeheten 5 inch-diskettes en ratelende, krappe harde schijven, is er nu de keuze uit vele soorten steeds compactere opslagmedia. Grofweg vallen deze in twee categorieën uiteen: mechanische en niet-mechanische.

De mechanische zijn verreweg het bekendst, en onderscheiden zich door het gebruik van bewegende onderdelen. Iedere personal computer is uitgerust met een harde schijf, bedoeld om grote hoeveelheden gegevens op te slaan. Een paar honderd gigabyte is vrijwel standaard. Bij de aanschaf van een harde schijf is het zaak goed te letten op de snelheid. In het algemeen telt: hoe hoger het toerental, hoe beter, waarbij 7.200 toeren als minimum kan worden gezien. Ook van belang is de snelheid waarmee de informatie van de harde schijf naar de computer kan worden vervoerd, en vice versa. Goedkope harde schijven maken gebruik van de relatief langzame ATA-technologie. Een harde schijf met een SATA-vermelding is al veel beter, vooropgesteld dat ook de pc hierop is voorbereid.

Naar een floppydrive, bedoeld om diskettes te lezen, is het op moderne pc's lang zoeken. Daarentegen is een dvd-recorder, bedoeld om dvd's mee te lezen en te beschrijven, niet uitzonderlijk. Op goedkopere modellen zit vaak een cd-recorder, meestal `brander' genoemd. Deze accepteren alleen cd-roms, die slechts een opslagcapaciteit hebben van 650 megabyte (een megabyte staat voor ruim een miljoen tekens), oftewel ongeveer zeven keer minder dan wat een dvd kan bevatten. Overigens kan met speciale cd-roms soms een hogere capaciteit tot 800 megabyte worden behaald. Wie nog geen cd- of dvd-recorder heeft, is wegens de voortdurende prijsdalingen het beste af met een dvd-recorder. Een zogeheten dual layer-dvd-recorder verdient dan de voorkeur. Deze kan tot 9,4 gigabyte opslaan op speciale dvd's met twee opnamelagen, en kost nauwelijks meer dan een gewone recorder.

Harde schijven en dvd- en cd-recorders zijn ook verkrijgbaar in externe versies, vaak tegen aanzienlijke meerprijs. Toch kunnen die extra kosten gerechtvaardigd zijn voor wie bijvoorbeeld vaak met verschillende pc's of laptops moet werken. Wie al een mp3-speler met een ingebouwde harde schijf heeft, zoals de iPod, kan deze laten dubbelen als externe harde schijf. Let er bij de aanschaf wel op of de pc waarmee het externe apparaat moet samenwerken, beschikt over een usb 2.0-poort of, beter nog, een FireWire-aansluiting. Is het laatste het geval, en beschikt ook het externe apparaat over FireWire, dan verloopt de communicatie met de pc veel sneller. Usb 2.0 is langzamer dan FireWire, maar sneller dan de `ouderwetse' usb-poort. Het spreekt voor zich dat de zwakste schakel, of dat nu de pc of het externe apparaat is, de maximale snelheid bepaalt die kan worden behaald.

Het vervoeren van informatie kan met een externe harde schijf, maar dat is niet altijd aan te raden. Een harde schijf bevat mechanische onderdelen die kwetsbaar zijn, en is bovendien relatief lomp. Het overzetten van de informatie naar een beschrijfbare dvd heeft zo zijn eigen nadelen. Een dvd is eveneens kwetsbaar, en bovendien trager dan een harde schijf.

In opkomst zijn daarom niet-mechanische manieren om informatie op te slaan. Zogeheten pendrives worden bijvoorbeeld steeds populairder. Dit zijn apparaatjes zo groot als een aansteker die via de usb-poort, in vrijwel elke pc aanwezig, op een computer kunnen worden aangesloten. Pendrives bevatten zogeheten flashgeheugen dat geen bewegende onderdelen gebruikt. Daardoor zijn ze minder kwetsbaar dan bijvoorbeeld een externe harde schijf. Inmiddels zijn er pendrives met ingebouwde mp3-speler, memorecorder en FM-radio. De opslagcapaciteit valt vooralsnog tegen. Weliswaar zijn er exemplaren van 8 gigabyte in de handel, maar die zijn relatief slecht verkrijgbaar. Bovendien zijn pendrives verhoudingsgewijs duur. Waar een pendrive met 1 gigabyte geheugen rond de 100 euro kost, kan voor datzelfde geld een externe harde schijf van 80 gigabyte of een interne van 200 gigabyte worden gekocht.

Een (iets) goedkopere oplossing is flashgeheugen. Deze geheugenkaartjes zijn in feite kleine stukjes plastic waarin geheugenchips zitten. Ze verschillen echter op een belangrijk punt van pendrives. Waar de laatste via een op vrijwel iedere pc aanwezige usb-poort kunnen worden aangesloten, is voor flashgeheugen meestal een speciaal uitleesapparaat nodig.

Om het ingewikkeld te maken, zijn er zes populaire soorten flashkaarten, en daarnaast de microdrive. Deze laatste heeft wel wat weg van een flashkaart, maar is in werkelijkheid een uiterst kleine harde schijf. Een van de bekendste flashkaarten is Compact Flash (CF), dat ook veel wordt gebruikt in professionele camera's. Ook populair zijn zogeheten Secure Digital-kaarten (SD), in feite verbeterde versies van de MultiMedia Card (MMC). CF-kaarten richten zich wat meer op de professionele gebruiker. Wie veel geheugen nodig heeft, komt vaak het beste uit met een CF-kaart, aangezien deze met een grotere opslagcapaciteit verkrijgbaar zijn dan de SD-kaarten. CF-kaarten kunnen met een goedkoop verloopstuk rechtstreeks worden aangesloten op de pcmcia-poort van een laptop.

MemoryStick (MS) is een vinding van Sony, en wordt behalve in Sony-producten zoals camera's en mp3-spelers ook toegepast in SonyEricsson-telefoons. Er zijn diverse MS-varianten zoals MS Duo. De laatste is kleiner van formaat. XD en SmartMedia tenslotte zijn twee kaartsoorten die wat trager zijn. Ze zijn bedacht door Fuji en Olympus, en worden dan ook alleen gebruikt in een beperkt aantal digitale camera's. Door de merkgebondenheid van MS, XD en SmartMedia, is het aan te raden vooral CF- en SD-kaarten te gebruiken. Net zoals voor pendrives geldt voor flashkaarten dat de maximale opslagruimte aanzienlijk beperkter is. Ook hier is de koek met 8 gigabyte wel op. Het vervoeren van tientallen gigabytes gaat daarom nog altijd het beste met een harde schijf. Dat is bovendien aanzienlijk voordeliger.

Ook goedkoop is het opslaan van bestanden op internet. Wie op Google `online backup' intypt, krijgt een groot aantal advertenties te zien van partijen die een dergelijke mogelijkheid aanbieden. Helemaal gratis, en een uitkomst voor kleine datagebruikers, is het gebruik van Google's e-mailsysteem Gmail. Slimme gebruikers hebben een methode verzonnen om de 1 gigabyte aan opslagcapaciteit die Gmail-gebruikers krijgen, te gebruiken als virtuele diskette. Daarvoor moeten wel wat programma's worden geïnstalleerd. Die zijn voor Windows te vinden op

http://www.viksoe.dk/code/gmail.htm en voor Linux op http://richard.jones.name/ google-hacks/gmail-filesystem/ gmail-filesystem.html.