Kandidaat-kanselier

De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder hoeft zich voorlopig geen zorgen te maken. Bondsdagverkiezingen zijn nog ver weg (2006) en op dit moment scoort hij goed in de opiniepeilingen. De sociaal-democraat Schröder (SPD) is het prototype van de opportunistische politicus. Zijn beleid is inhoudelijk nogal mager, maar door op het juiste moment van zich te laten horen en met inzet van zijn charisma en een zeker populisme weet hij zich knap te handhaven. De laatste jaren speelde de christen-democratische concurrentie hem bovendien in de kaart door interne twisten. Peilingen laten zien dat een ruime meerderheid van de Duitsers hem liever als kanselier heeft dan zijn belangrijkste tegenstrever: Angela Merkel, de vrouw die gisteren door de christen-democraten van de CDU werd herkozen als partijleidster.

Helemaal van harte ging dat niet. Merkel zit weliswaar stevig in het zadel, maar zo populair als haar voorganger Helmut Kohl ooit was is ze op geen stukken na. Haar ellenlange speech voor het partijcongres oogstte waardering en respect, maar meer ook niet. Ze is voor veel partijgangers en kiezers nog steeds het meisje uit Oost-Duitsland dat bij gebrek aan beter de CDU leidt. Merkel is wel zelfbewuster geworden. Ze weet hoe ze zich in de haaienvijver van de Duitse partijpolitiek moet handhaven. Haar belangrijkste concurrenten – de Hessense premier Roland Koch, financieel specialist Friedrich Merz en oud-partijvoorzitter Wolfgang Schäuble; mannen die ieder voor zich een grote aanhang hebben – heeft ze het zwijgen opgelegd. Inhoudelijk heeft ze veel in huis. En toch houden de christen-democraten niet onvoorwaardelijk van haar. Voor een politicus in een mediagenieke tijd is dat geen pluspunt.

Het ligt in de verwachting dat Angela Merkel het in 2006 tegen Gerhard de Onverwoestbare zal opnemen. Maar zeker is dit niet. Anders gezegd: Merkel is herkozen als partijchef maar ze is nog geen kanselierskandidaat namens de christen-democratische oppositie. De Beierse zusterpartij van de CDU, de CSU, heeft bij monde van Edmund Stoiber, premier van de zuidelijke deelstaat, laten weten dat hij niet zo nodig naar Berlijn hoeft. In een eerdere race won hij weliswaar van Merkel om de eer van het kandidaat-kanselierschap, maar verloor hij landelijk van Schröder. Stoiber zal zijn dagen wel in Beieren uitdienen.

Het zou verstandig zijn als de christen-democraten niet te lang wachten met het aanwijzen van hun officiële kanselierskandidaat. Gebruikelijk is dat de keuze pas aan het begin van het verkiezingsjaar bekend wordt gemaakt. Maar na de verdeeldheid in christen-democratische huize is het goed als nu een helder signaal van eenheid wordt afgegeven. Dat komt niet alleen de partij ten goede, maar de hele Duitse politiek. De Bondsrepubliek kampt in grote lijnen met dezelfde problemen als Nederland: vervetting van de verzorgingsstaat, economische stagnatie en getroebleerde integratie. Hoe minder gedoe over politiek leiderschap, hoe beter. De kiezer zal een snelle keuze voor het kandidaat-kanselierschap waarderen en Merkel kan er alleen maar door groeien, als ze geen fouten maakt.