Harry Potter-voetbal

Er komt een punt dat voetbaluitzendingen zo zijn gecommercialiseerd dat ze niet meer thuishoren op de publieke zenders die worden gesubsidieerd om zich van de commercie te onderscheiden. Sponsorvormen en reclame waar een paar jaar geleden nog krachtig tegen werd geprotesteerd zijn allang gewoon. Fictie en werkelijkheid lopen door elkaar. De kijkers zien niet meer het werkelijke veld, want in beeld worden reclameborden geprojecteerd waar voetballers gewoon doorheen kunnen lopen, als in een Harry Potter-film. Interviews moeten voor echte reclameborden worden gehouden en ook het aantal camera's en de posities zijn voorgeschreven. Voetbal loopt voorop in de bedenkelijke ontwikkeling dat public relations en journalistiek steeds meer door elkaar lopen. Televisievoetbal wordt een totaal-amusementsproduct, met merchandising, zoals bij een film of een computerspel. De publieke omroep is juist bedoeld als niet-commerciële vrijhaven.

Een met publiek geld gefinancierde omroep hoort niet mee te werken aan de commercialisering. Het publieke belang is niet te koop. Maar ook commerciële zenders horen aan bepaalde minimumvoorwaarden te voldoen, zodat er enige overeenkomst blijft tussen wat te zien is op tv en de gebeurtenissen in het stadion.

De Eredivisie CV heeft als aanbieder van alle samenvattingen van voetbalwedstrijden nu te veel macht tegenover de tv-zenders die de rechten kopen. Voor de overzichtelijkheid is het van belang dat alle wedstrijdsamenvattingen op één zender kunnen worden uitgezonden en niet over talrijke netten worden verspreid. Tegen dit aanbodkartel moet krachtigtegenspel worden geboden en dat doet het Commissariaat van de Media niet. Of het nu ging om reclame op shirts of op niet-bestaande borden, het Commissariaat week tot nu toe altijd voor de nieuwe eisen die verzamelde voetbalclubs stelden.

Bij de verdergaande commercialisering klinkt het argument steeds holler dat voetbal een `publiek belang' vertegenwoordigt. Om het marktaandeel van 38 procent te houden en daarmee reclameopbrengsten te genereren besteedt de publieke omroep jaarlijks grofweg 60 miljoen euro aan sportrechten die elke commerciële zender ook zou willen kopen. Ook chocoladehagelslag is populair onder Nederlanders, maar daarmee is het nog geen publiek belang en hoeft de overheid geen hagelslagfabriek te bouwen om extra inkomsten te krijgen.

Het team van Studio Sport is vertrouwd en kan uitstekend voetbalwedstrijden en samenvattingen uitzenden, maar een nieuwkomer als John de Mol zal misschien meer innovaties toepassen. Zeker is dat steeds meer voetbal en andere sporten zullen worden uitgezonden en dat de publieke zenders langzamerhand hun greep daarop verliezen, ook al winnen ze de aanbesteding voor uitzending van de eredivisiewedstrijden, die gisteren door bieders werd toegelicht. Het verlies van sportrechten is een goede aanleiding voor de publieke omroep zich te bezinnen op haar werkelijke publieke taak. De publieke omroep dient zich te specialiseren op belangrijke thema's en genres die bij commerciële zenders ondersneeuwen. Daar horen ook commercieel minder interessante sporten bij.