Hamid Karzai beëdigd als Afghaans president

Vanochtend is Hamid Karzai beëdigd als president van Afghanistan. Onder anderen de Amerikaanse vice-president Cheney keek tevreden toe.

Bijna was Hamid Karzai, telg van een Pathaanse aristocratische familie uit het Zuid-Afghaanse Kandahar, er niet meer geweest. Met een groep strijders lag hij in de buurt van zijn geboortestad om die over te nemen van de Talibaan, toen Amerikaanse bommen akelig dichtbij vielen. Dat was in december 2001.

Nog dezelfde maand maakten de Amerikanen hun vergissingsaanval goed, en werd – onder sterke druk van Washington – Hamid Karzai op een internationale conferentie in Bonn aangewezen als interim-leider van Afghanstan. Karzai zelf verbleef toen nog op het strijdtoneel.

Nu, drie jaar later, is voorlopig de belangrijkste stap afgerond in het in Bonn afgesproken droomscenario voor Afghanistan. In de hoofdstad Kabul werd Karzai vanochtend ingezworen als de eerste direct door het volk gekozen president van het land. Karzai, die over twee weken 47 wordt, vergaarde in oktober bij de presidentsverkiezingen ruim 55 procent van de stemmen, pas op zeer ruime afstand gevolgd door andere kandidaten. Maar weinigen hadden tevoren voorspeld dat die verkiezingen – met doorslaggevende assistentie van de Verenigde Naties – zo vreedzaam zouden zijn, de opkomst zo hoog (70 procent) en de uitslag zo eenduidig.

Gekleed in een traditionele groene mantel en met een donkere muts van lamsvel op het hoofd legde Karzai vanochtend, met zijn rechterhand op de koran, de eed af ten overstaan van de conservatieve opperrechter Fazl Hadi Shinwari. Ongeveer 600 gasten woonden de plechtigheid bij, onder wie als prominentste buitenlandse vertegenwoordigers de Amerikaanse vice-president Dick Cheney en minister van Defensie Donald Rumsfeld.

In zijn inaugurele toespraak zei Karzai dat Afghanistan ,,een moeilijk en donker verleden'' achter zich heeft gelaten en dat ,,we vandaag een nieuw hoofdstuk in onze geschiedenis openslaan, in een geest van vriendschap met de internationale gemeenschap.'' Maar de president onderstreepte ook dat de strijd tegen terrorisme in Afghanistan ,,nog niet voorbij'' is en dat blijvende internationale hulp en samenwerking nodig is om de groeiende vervlechting tussen extremisten en drugshandel te bestrijden. In recente rapporten van de VN wordt gewaarschuwd dat Afghanistan afglijdt naar de status van een `narcostaat'.

Nu Karzai beschikt over een direct mandaat van de bevolking, is zijn machtspositie in de hoofdstad Kabul versterkt. Temeer daar zijn vergaande presidentiële bevoegdheden stevig zijn verankerd in de begin dit jaar aangenomen grondwet en hij voorlopig nog geen tegenspel krijgt van een parlement. Op zijn vroegst volgend voorjaar gaan de Afghanen opnieuw naar de stembus om de volksvertegenwoordiging en provinciale raden te kiezen.

Maar direct verkozen of niet, de nieuwe president kan net als voorheen niet om de realiteit buiten de hoofdstad heen. Vermoedelijk pas volgende week zal de verdeling van de ministersposten bekend worden. Karzai staat onder sterke druk om vroegere krijgsheren en profiteurs van de sterk gegroeide opiumteelt te weren uit regeringsposten. Ook de president zelf heeft recentelijk nog de aanwezigheid van krijgsheren in verschillende regio's het belangrijkste gevaar genoemd voor de stabiliteit in het land. Maar tegelijkertijd hebben sommige krijgsheren de Amerikanen geholpen bij het verdrijven van de Talibaan en hebben zij de afgelopen tijd de centrale regering in Kabul gesteund. Daarom zullen niet alle oude spelers zomaar van het toneel verdwijnen.