`Dit is een aantasting van het democratische proces'

Het Kamerlid Geert Wilders wordt sinds 14 oktober beveiligd. Hij vindt dat hij zijn werk als parlementariër niet meer kan doen. ,,Zo kan ik moeilijk verder.''

De regel is dat een Kamerlid zo weinig mogelijk uitleg geeft wanneer hij beveiligd wordt wegens bedreigingen. Extra publiciteit betekent meer gevaar, zo wil de leer van veiligheidsexperts. Maar werkt het zo ook voor een volksvertegenwoordiger, die óók gekozen is om een rol te spelen in het publieke debat?

Vorige week liet het Kamerlid Ayaan Hirsi Ali (VVD) zich interviewen. Zij legde uit waarom zij er voor gekozen heeft sinds de moord op Theo van Gogh niet meer in het openbaar, en dus ook niet in de Tweede Kamer te verschijnen. Dat is vrijwillig, en `rustiger' voor haarzelf, zei Hirsi Ali.

Nu spreekt ook het onafhankelijke Kamerlid Geert Wilders over zijn veiligheidssituatie. De reden voor Wilders, die bezig is met de oprichting van een eigen beweging, om hierover te spreken is dat hij steeds nadrukkelijker voor de vraag komt om net als Hirsi Ali ,,weg te gaan''. ,,Zo kan ik moeilijk verder'', zegt hij over het opbouwen van een politieke beweging, op zijn werkkamer in de Tweede Kamer.

Vanaf vandaag is hij even niet present in de Kamer. Als hij ervoor kiest langere tijd weg te blijven, zal dat ook `vrijwillig' zijn. Van minister Donner (Justitie, CDA) moet hij daar dan een verklaring over ondertekenen. Maar de vrijheid om te kiezen is ,,heel relatief'', meent Wilders.

Beveiligers vertellen hem al weken dat hij een andere plaats in de vergaderzaal van de Kamer moet krijgen, meer naar voren. Nu zit hij bijna recht onder de publieke tribune. Kwaadwillenden kunnen eenvoudig bovenop hem springen. Maar het is nog niet gelukt een verhuizing te regelen. ,,Het gaat allemaal zo bureaucratisch. We hebben hier nog veel te leren over beveiliging.''

Geert Wilders wordt sinds 14 oktober beveiligd wegens aanhoudende bedreigingen tegen zijn leven. Hij deed meer dan tien keer aangifte van bedreiging. Steeds verwezen de afzenders van de bedreigingen naar de campagne die Wilders voert tegen radicale moslimfundamentalisten. Hij krijgt bovendien steeds meer aandacht in de media sinds hij zich heeft afgescheiden van de VVD. Wilders is een rijzende ster in de opiniepeilingen, van Fortuyn-achtige proporties.

Nijpend werd de situatie nu twee weken geleden, zegt hij. Een bekeerde moslim zei op dinsdag 23 november in de EO-talkshow van Andries Knevel te hopen dat Wilders binnen twee jaar dood is. De volgende dagen was er sprake van ,,een stortvloed van nieuwe bedreigingen''. Wilders bleef de rest van die week weg van het Binnenhof. Hij kreeg adviezen dat het beter zou zijn weg te gaan uit Nederland.

Wilders vroeg en kreeg nog dezelfde dag een gesprek met de Nationaal Coördinator Bewaking en Beveiliging (NCBB), A. de Jonge Vos, die onder verantwoordelijkheid van minister Donner de beslissingen over de beveiliging neemt. Wilders wilde toelichting over de bedreigingen. ,,Ik word er zelf ook gewoon af en toe paranoïde van. Wat is nu waar en wat niet?'' Hij wilde advies. Moest hij weg of niet? De NCBB gaf hem advies. ,,Toen hebben ze mij gezegd: kort gezegd komt het erop neer dat het voor u, voor uw veiligheid op de korte termijn, beter zou zijn als u het land zou verlaten.'' Wilders kreeg te horen dat hij ,,in toenemende mate op de lijstjes stond van de verkeerde organisaties, nationaal maar ook internationaal''.

Toch kreeg hij tegelijk het advies om juist niet weg te gaan. ,,Op de lange termijn zou het juist slechter zijn. Mijn terugkeer zou leiden tot zoveel nieuwe publicitaire commotie dat de bedreigingen dan volgens hun analyse in verhevigde mate zouden terugkomen.'' Na dat advies bleef Wilders twijfelen of hij in het land zou blijven. ,,Ze hadden een dubbele boodschap.'' De NCBB heeft volgens Wilders bovendien van Donner de instructie gekregen hem niet te laten vertrekken.

Wilders vroeg twee dagen na de uitzending van Knevel een gesprek met minister Donner om zijn beslissing te nemen. Donner spoorde hem een dag later aan ook op de ,,maatschappelijke consequenties'' te letten. Als Wilders op dat moment zou onderduiken, enkele dagen nadat een `jongerenimam' hem publiekelijk dood heeft gewenst, kan dat tot ,,vervelende dingen'' leiden. Wilders wilde wel blijven, maar vroeg in ruil dat Donner alles zou doen om hem te beschermen.

Die belofte kreeg hij. ,,Toen zei Donner dat hij nog eerder zou aftreden dan dat hij een Kamerlid zou adviseren om te gaan.'' Maar als Wilders zelf toch weg zou willen, zou hij volledige medewerking krijgen, zo begreep hij. ,,Donner zou mij dan alleen wel een verklaring laten ondertekenen dat ik volstrekt vrijwillig vertrek.''

Wilders denkt aan Hirsi Ali. Haar keuze om onder te duiken is naar zijn mening ,,niet zo vrijwillig als het lijkt''. ,,Je mag het zelf weten, maar je hoort dingen die heel vervelend kunnen zijn, als het niet voor jezelf is, dan wel voor je omgeving. Ayaans argument kan zijn geweest: ik breng mensen om mij heen in gevaar.''

Ook Wilders heeft details gehoord over zijn situatie die voor hemzelf zouden kunnen rechtvaardigen het land te verlaten. ,,Wellicht doe ik dat nog.'' Hij vermoedt dat Hirsi Ali ,,nog veel ergere dingen heeft gehoord over wat mensen met haar van plan waren''.

Donner is volgens Wilders ontevreden over het ontstane beeld dat Hirsi Ali om veiligheidsredenen weg moest. ,,Er zat bij Donner wel iets in van: dat gebeurt me geen tweede keer. Maar ik wil hem niet in de schoenen schuiven dat hij niet het veiligheidsbelang laat prevaleren.''

Heeft Donner laten blijken het verstandiger te vinden dat u uw uitspraken matigt?

,,Hij was zo slim dat niet te zeggen. Hij zei wel tegen mij dat we de situatie zouden kunnen opvangen als ik tot half januari naar het buitenland zou gaan en bij terugkomst zou aankondigen uit de politiek te stappen. In de redenering heeft hij wel gelijk. Het verschil met Ayaan is dat ik geen afvallige ben. Als ik echt bij Albert Heijn ga werken, kent na drie maanden niemand mij meer. Maar ik heb hem duidelijk gemaakt dat ik nooit uit de politiek stap. Ik ga ook mijn toon niet matigen. Donner zei dat de dreiging dan gewoon hoog blijft en weggaan geen zin heeft.''

Wordt u onder druk gezet?

,,Nee, niet echt onder druk gezet.''

Krijgt u concreet te horen wat er kan gebeuren?

,,Ja, ze hebben mij bijvoorbeeld ook verteld hoe terroristen anders gaan werken. Ze hebben overigens gezegd dat ze geen informatie hebben over acute dreiging.''

Na de garanties van Donner besloot Wilders te blijven. Maar vorige week namen de dreigementen opnieuw toe. Wilders kreeg te horen dat het voorlopig zo zal blijven. Het NOS-Journaal meldde woensdagavond 1 december dat alle medewerkers en aspirant-Kamerleden die hij werft voor zijn nieuwe partij ,,een vergelijkbaar veiligheidsrisico'' lopen als hij zelf. Bronnen bij inlichtingendiensten zouden dat bevestigen.

De AIVD ontkent via een woordvoerder de bron te zijn. Maar Wilders hoort van verschillende kanten andere geluiden en is woedend. ,,Men toetert naar de media, en vertelt mij dat niet eerst.'' Hij krijgt bovendien bevestigd dat een collega-Kamerlid ,,actief gebeld [is] door de AIVD met het verzoek alles te melden wat hij met mij zou ondernemen''. Een sympathisant (namen mag Wilders niet noemen) wordt door een veiligheidsfunctionaris van Binnenlandse Zaken ook min of meer ontraden met hem in zee te gaan. Van de zes afspraken die hij deze week met mogelijke medewerkers en eventuele Kamerleden had zijn er volgens Wilders vijf afgezegd. ,,Mensen worden gewoon bang'', meent hij. Ook zijn medewerkers worden nerveus.

Wordt u actief tegengewerkt bij de oprichting van uw partij?

,,Daar heb ik natuurlijk aan gedacht, maar dat weiger ik te geloven. Dan is het politiek gemotiveerd. Ik kan me niet voorstellen dat we in zo'n land leven. Maar de overheid zou zo'n bericht op het Journaal meteen uit de wereld moeten helpen. Meteen publiekelijk zeggen dat iemand pure onzin heeft zitten te vertellen. Maar ze hebben het niet eens ontkend.''

Gaat u door zoals u van plan was?

,,Ik twijfel hoe ik dat moet doen, zeker als het lang gaat duren. Dan breng ik mijn mensen in gevaar, de enkeling die wel het lef heeft om wat te doen en de anderen schrik ik af. Ik kan zo dus gewoon niet verder. Ik hoop dat het over een maand anders is, maar de dreigende situatie zal eerder jaren gaan duren.''

Vorige week zei u hoe dan ook door te gaan.

,,Ik ga ook door. Maar de enige manier waarop ik kan functioneren is als de veiligheid wordt gegarandeerd van de mensen die hier werken of die iets met mij willen. Hoe dan ook. Ik moet veiligheid kunnen bieden. Ik kan niet zeggen: kom en wees onderdeel van, tussen aanhalingstekens, de schietschijf. Door de veiligheidsproblemen word ik belemmerd een partij op te zetten en eventuele zetels te vullen. Het gaat niet alleen over mij. Dit is een directe aantasting van het democratische proces.''