Arbo-regels rukken op in Europese Unie

Europese ministers hebben vanmorgen gezamenlijke normen vastgesteld voor straling op de werkplek. Zoals voor scanners op Schiphol.

De eerste mededeling hoort hij nog onbewogen aan. Beveiligingsexpert Mart Vergouwen schrikt niet van het nieuws dat alle scanners op Schiphol waarmee bagage en passagiers worden gecontroleerd, aan Europese veiligheidsnormen moeten gaan voldoen. ,,Dat zal voor ons niet veel uitmaken'', zegt de directeur van beveiligingsbedrijf ICTS NAS, gevestigd op Schiphol-Oost. ,,De bestaande Nederlandse regels die werknemers tegen de risico's van straling moeten beschermen zijn al tamelijk streng.''

Maar als Vergouwen verneemt dat op Europese schaal bekeken wordt of ook telefoontoestellen niet teveel electro-magnetische velden hebben en dat er overigens nog Europese regels ter beperking van trillingen en geluidsoverlast wachten op invoering in Nederland, laat hij een onzekere blik over alle telefoons in zijn krappe kantoortje glijden. ,,Het zal allemaal best ergens goed voor zijn'', verzucht hij. ,,Maar overdrijf nou niet, zou ik zeggen. Don't push it.''

Vanmorgen namen de 25 ministers van Sociale Zaken in Brussel een ontwerp-wet aan die straling uit bijvoorbeeld scanners aan bepaalde grenswaarden bindt. De straling kan, bij langdurige blootstelling van huid of ogen, kanker veroorzaken. Volgens een brief die staatssecretaris Atzo Nicolaï (Europese Zaken) onlangs aan de Tweede Kamer schreef, ,,houdt het voorstel verschillende verplichtingen in voor werkgevers waar blootstelling aan optische straling plaatsvindt, zoals het bepalen van risico's voor werknemers, het beperken van de blootstelling, gezondheidskundige begeleiding, en het verstrekken van informatie en training aan werknemers.''

In zijn brief kondigt de staatssecretaris aan dat het ministerie van Sociale Zaken de gevolgen voor Nederland zal laten onderzoeken. Het Europees Parlement zal binnen enkele maanden het wetsvoorstel vermoedelijk zonder al te veel wijzigingen goedkeuren.

De antistralingswet staat niet op zichzelf (zie kader). De maatregel is het laatste onderdeel van een pakket van vier Europese zogeheten richtlijnen die risico's op het werk moeten beperken. De andere drie, tegen elektromagnetische velden van telefoons, geluidsoverlast en trillingen (bijvoorbeeld van drilboren in de bouw) zijn al eerder door de Europese ministers en Parlement goedgekeurd en wachten nog op invoering in Nederland. Volgens werkgeversvereniging VNO/NCW zorgt daarbij vooral de antitrillingsrichtlijn voor de nodige problemen. Dat komt onder meer doordat Nederland zelf op dit punt geen wettelijke regeling kent, waarbij kan worden aangesloten, aldus een woordvoerder. Bovendien lijkt het erop dat veel machines die wel aan de Europese `tril-normen' voldoen, niet op tijd leverbaar zijn. Volgens het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, dat de omvang van beroepsziekten in kaart brengt, werden vorig jaar ,,acht gevallen van rugklachten door lichaamstrillingen en acht gevallen van witte vingers door hand-armtrillingen gemeld.''

Beveilingsman Mart Vergouwen, een van de `werkgevers' uit de brief van Nicolaï, is niet het type ondernemer dat achter elke Haagse of Brusselse regel een complot tegen het bedrijfsleven vermoedt. Integendeel, zegt hij, Europa levert hem juist werk op, vorige week nog. Sinds woensdag 1 december moeten passagiers die van buiten de Europese Unie komen en via Nederland doorreizen naar andere EU-landen een extra controle ondergaan. Voor Vergouwen en zijn collega's betekent deze nieuwe Europese antiterreurmaatregel extra inkomsten. ,,We zijn vorige week woensdag in de vertrekhal van Schiphol van zeven naar veertien security lanes gegaan, met evenveel scanners.'' Zijn bedrijf groeide de laatste twee jaar van vierhonderd naar 650 personeelsleden.

Maar juist daarom snapt Vergouwen al die Europese `Arbo-maatregelen' niet helemaal. Want had datzelfde Europa niet het vaste voornemen economisch flink te groeien? (In officieel Brussels jargon `de Lissabon-agenda') En zelfs Amerika voorbij te streven? Juist kleinere bedrijfjes die zich op de `booming business' van de beveiliging in Europa storten en die groei verder kunnen aanjagen, worden daarmee gemakkelijk ontmoedigd, vreest Vergouwen. ,,Het kost bijvoorbeeld een Pools beveiligingsbedrijfje nu al een maand of zes om op de Nederlandse markt te mogen opereren. Als ze dan ook nog eens een risico-inventarisatie moeten gaan uitvoeren met het oog op die stralingsrisico's, dan kan dat wel eens te veel worden.''

Dat was ook het idee van Mark Rutte (VVD), tot de zomer staatssecretaris voor Sociale Zaken. In juni van dit jaar stelde hij voor de Nederlandse Arbo-wetgeving met de helft terug te dringen. Hij noemde die wetgeving ,,een tikje doorgeschoten''. Alleen zware risico's die bijvoorbeeld werknemers in de industrie lopen bij het werken met gevaarlijke stoffen, zouden nog wettelijke bescherming moeten krijgen. Bovendien kondigde hij aan ook de strijd in Europa te gaan voeren. Reductie van het aantal regels was sowieso al een doelstelling van het Nederlands EU-voorzitterschap. Rutte kondigde aan de Sociaal-Economische Raad hierover advies te zullen vragen.

Dat is inmiddels gebeurd, en wel onder verantwoordelijkheid van Ruttes opvolger op Sociale Zaken, Henk van Hoof. Uit de adviesaanvraag blijkt dat het kabinet zich eerst wil richten op het schrappen van Arbo-regels tegen lage risico`s. ,,Dit zijn risico's die niet leiden tot blijvend letsel of sterfte, en ook geen aanleiding zijn tot grote maatschappelijke kosten of onrust'', aldus de aanvraag.

De risico's van een overdosis straling die tot kanker kan leiden, vallen niet in deze categorie, aldus een woordvoerster van Sociale Zaken. Vandaar dat minister De Geus vanmorgen gewoon met de antistralingswet akkoord is gegaan. Strijd EU tegen ladders en RSI

DEN HAAG, 7 DEC. - De oorsprong van diverse Europese `Arbo'-maatregelen zoals tegen stralingsgevaar, ligt in het begin jaren negentig. Toen liberaliseerde de Europese Unie haar interne markt voor goederen en personen. Om werknemers niet van deze concurrentie de dupe te laten worden, werden met instemming van Nederland maatregelen voorbereid om bedrijven in alle lidstaten te verplichten tot minimale bescherming tegen allerlei soorten beroepsziekten en risico's op het werk. Een van de bekendste maatregelen werd het verbod op het gebruik van ladders door schilders en glazenwassers. Europa bereidt ook maatregelen voor tegen het fenomeen RSI (bijvoorbeeld de muisarm).

Anderzijds is de EU begonnen met het opstellen van een lijst maatregelen die de groei van de Europese economie moeten bevorderen. Vandaag staat het onderwerp weer op de agenda van de Europese ministers van Financiën en Economische Zaken. Het schrappen van regels, bijvoorbeeld de voor bedrijven verplichte analyse van beroepsrisico's, staat daarbij hoog op de agenda. Overigens wijst recent onderzoek door het Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen naar de naleving van Arbo-wetgeving uit, dat in de praktijk de risico-inventarisatie of het plan van aanpak nu al vaak ontbreken.