VN-topman: kiezen in Irak nu ondoenlijk

De verkiezingen in Irak op 30 januari kunnen niet doorgaan als ,,de omstandigheden zo blijven''. Dat zegt de speciaal adviseur van VN-chef Kofi Annan, Lakhdar Brahimi, vandaag in een vraaggesprek met deze krant. Brahimi, eerder dit jaar de VN-bemiddelaar voor de voorlopige regering in Irak, spreekt op persoonlijke titel.

De Verenigde Naties hebben nu 35 verkiezingsexperts in Irak. Verkiezingen zijn wél mogelijk als ,,vooral de veiligheid is verbeterd'', meent de Algerijn Brahimi. Als wegens de onveiligheid niet in het hele land verkiezingen kunnen worden gehouden, is dat volgens hem in het nadeel van de sunnitische minderheid. ,,Natuurlijk, dan ontzeg je ze een recht. De sunnitische gebieden [waarin verzetshaard Falluja ligt, red.] zijn nu opstandig en staan onder druk.''

Brahimi is zeer kritisch over de situatie: ,,Het is een puinhoop in Irak. De internationale gemeenschap, hopelijk met de Amerikanen, moet de Irakezen helpen die puinhoop op te ruimen. Zoals het nu gaat werkt het hoe dan ook niet. Laten we zoeken naar iets dat wel werkt. Als je het laat rotten, wordt de situatie nog gevaarlijker.''

Brahimi hekelt de militaire aanpak van de VS en de Iraakse regering tegen het Iraakse verzet: ,,Als de Verenigde Staten en premier Allawi vijftig mensen die ze beschouwen als hun vijanden, doden en daarmee tegelijk vijfhonderd nieuwe vijanden in het verzet duwen, is dat geen vooruitgang.'' President Bush, minister van Buitenlandse Zaken Powell en hun medewerkers ,,weten zeer goed dat ik de oorlog en hun beleid niet goedkeur'', zegt Brahimi.

Volgens hem heeft de invasie onder leiding van de Amerikanen meer problemen veroorzaakt dan opgelost. ,,De Amerikanen zijn Irak totaal zonder reden binnengevallen en hebben een bezettingsregime gevestigd dat de Irakezen niet wilden. Hoe kun je nou spreken van een bevrijding, als je een leger van 140.000 man stuurt en de steden, elektriciteit en watervoorzieningen verwoest.''

Brahimi erkent ook dat hij vond dat de huidige premier Allawi te nauwe banden met de CIA had. ,,Niet alleen ik, maar veel Irakezen en de buurlanden vonden hem veel te dicht bij de CIA zitten. Het ondermijnde zijn geloofwaardigheid en zijn relatie met veel Irakezen en buitenlanders.''

Brahimi laakt ook de Amerikaanse steun voor Israëls beleid in de Palestijnse gebieden. Veel Arabieren zien volgens hem overeenkomsten met Irak. ,,Voor hen is de repressie, agressie en onrechtvaardigheid in Palestina dezelfde als die in Irak. Ze zien de brute bezetting door de Amerikanen van Irak. En de Amerikanen steunen Israël dat hetzelfde doet in Palestina.''

Brahimi spreekt van een ,,totale en kritiekloze steun'' van de VS aan Israël. ,,Maar moeten ze ook zwijgen als de Israëliërs huizen verwoesten? Als ze een muur bouwen die het leven van mensen lamlegt, duizenden hectaren land van Palestijnen afpakt en kinderen verhindert naar school te gaan? Als ze kinderen in de gevangenis zetten zonder aanklacht of proces? Als ze met bulldozers gewassen vernietigen?''

VERKIEZINGEN pagina 5

Zaterdags Bijvoegsel

pagina 35