Schildkliermedicijnen bekorten misschien het leven van ouderen

Oude mensen krijgen vaak medicijnen voor een niet optimaal werkende schildklier, maar misschien zijn die pillen nergens goed voor. Uit onderzoek onder Leidse 85-plussers blijkt dat mensen met hoge gehalten thyrotropine (TSH) in hun bloed niet vaker last hebben van dementie, depressie en spierzwakte en dat ze zelfs wat langer leven dan leeftijdgenoten met normale gehalten TSH. (Journal of the American Medical Association, 1 dec.)

Mensen met een te hoog TSH `lijden' aan subklinische hypothyroïdie (schildklierhormoontekort). De `aandoening' is veertig jaar geleden voor het eerst beschreven, op grond van metingen van TSH in het bloed, niet omdat iemand met een hoog TSH-gehalte merkbaar ziek is. Daarna ontstond het vermoeden dat een hoog TSH-gehalte leidt tot vaatziekte (atherosclerose), depressie, dementie en spierzwakte, maar de onderzoeken ernaar gaven geen uitsluitsel.

Een hoog TSH-gehalte wijst op een minder goed werkende schildklier, want TSH is het hormoon uit de hypofyse dat de schildklier aanzet tot de synthese van thyroxine (T4) en trijodothyronine (T3). Komt er te weinig T3 en T4 in het bloed, dan maakt de hypofyse veel TSH, om de schildklier tot extra activiteit aan te zetten. Het T3 en T4 kan dan alsnog op peil komen, maar het TSH is verhoogd. Nog al wat artsen schrijven bij zo'n lab-uitslag het medicijn levothyroxine voor.

Mensen met een duidelijk te laag gehalte aan schildklierhormonen hebben last van depressie, geheugenverlies, vermoeidheid en spierzwakte, moeilijk ontlasten, droge huid, bros haar, een hese stem, langzame spraak, een dikke tong en een wat pafferig gezicht. Zoveel is zeker. Probleem is, merken de Leidse onderzoekers op, dat die verschijnselen los van elkaar vaak voorkomen bij oudere mensen. En dat een schildklier die niet duidelijk, maar een beetje tekortschiet ook vaak bij oude mensen voorkomt. Komt een oudere met geheugen- en depressieve klachten bij de dokter, dan zegt de richtlijn ook de schildklierhormonen in het bloed te laten meten. Omdat 1 op de 10 ouderen een langzaam werkende schildklier heeft, lijkt het vaak of de klachten hiermee verband houden. De huisarts schrijft dan al snel een receptje voor levothyroxine uit. Levothyroxine is een spotgoedkoop (2 euro per maand) medicijn dat al lang uit patent is en makkelijk te maken.

De Leidse onderzoekers onder leiding van prof.dr. Rudi Westendorp die de 85-plus studie uitvoeren, wilden weten of subklinisch schildklierhormoontekort eigenlijk slecht is voor de gezondheid van echt oude mensen. Daarvoor zijn ruim 500 mensen vanaf hun 85-ste verjaardag bijna vier jaar gevolgd. Het resultaat was dat er geen enkel verband bestaat tussen de werking van de schildklier en geheugenverlies, depressies en zich ontwikkelende handicaps die het dagelijks leven bemoeilijken. Het lijkt er zelfs op dat mensen met subklinische hypothyroïdie wat langer leven.

De Leidse onderzoekers concluderen niet dat levothyroxine niet meer moet worden voorgeschreven bij subklinisch schildklierhormoontekort, maar pleiten voor een groot gerandomiseerd onderzoek. Het is de vraag of dat er komt, omdat bedrijven niet geïnteresseerd zijn in studies naar medicijnen die uit patent zijn.