Nijpels: oudere werknemer is productiever

Het kabinet komt met een keur aan financiële prikkels om werknemers langer te laten werken. Maar wat prikkelt de werkgever? Vier vragen aan Ed Nijpels.

Het is wél gelijk oversteken: als de werknemers van Nederland langer moeten doorwerken, dan moeten werkgevers dat ook mogelijk maken. Ofwel, als werknemers het Zwitserleven-gevoel uit hun hoofd moeten zetten, dan moeten werkgevers af van het idee dat oudere werknemers minder productief zijn en zich vaker ziek melden, meent Ed Nijpels. Dat is de schone taak van de commissie `Grijs Werkt' van het ministerie van Sociale Zaken waarvan hij sinds deze week voorzitter is. Belangrijkste opdracht van het ministerie: ,,Het overtuigen van werkgevers en werknemers van de noodzaak om langer te blijven werken.''

Is het nog nodig om werkgevers en werknemers te overtuigen?

,,Ja. Het besef leeft wel, maar de praktijk is harder dan de leer. Het moeilijkst zijn de werkgevers. Werkgevers zijn nauwelijks geneigd te investeren in ouderen. De werknemers van 50-plus die een ICT-cursus mogen volgen zijn met een lantaarntje te zoeken. En in de praktijk staan bij reorganisaties de ouderen het eerst op straat.''

Doen de werkgevers nu onvoldoende om ouderen aan het werk te houden, zoals CNV-voorzitter Terpstra deze week zei?

,,Ja, daar heeft Terpstra simpelweg gelijk in. Er leven bij werkgevers veel vooroordelen over oudere werknemers, dat ze minder productief zijn, en vaak ziek. Dat klopt niet. Oudere werknemers zijn door hun ervaring gemiddeld genomen juist productiever, en niet significant vaker ziek. Wel geldt dat ze niet ieder soort werk meer kunnen doen. Het is een schandaal dat wij denken dat iemand veertig jaar stratenmaker kan zijn. We moeten bereid zijn om deze werknemers ander werk te laten doen. En als dat niet binnen het bedrijf kan, dan in de bedrijfstak, of in de sector. Daar moeten afspraken over gemaakt worden door de sociale partners. Aan de andere kant zit in heel Nederland het `Zwitserleven gevoel' tussen de oren. Er is een grote kloof tussen wat financieel en sociaal-economisch wenselijk is, en wat mensen voor zichzelf hebben uitgestippeld. Wie wil er niet op zijn 55-ste stoppen met werken? Wij moeten die achterliggende ideeën veranderen.''

Hoe?

,,De overheid heeft natuurlijk maatregelen genomen die het vervroegd uittreden tegen moeten gaan. Daarnaast moeten er experimenten komen met leeftijdsbewust beleid door werkgevers. Dat kunnen ook hele simpele dingen zijn, zoals een leeftijd-scan, zodat werkgevers weten wat de leeftijd van hun werknemers is. Of jaarlijkse functioneringsgesprekken, zodat ze weten wat hun werknemers willen. Daar zijn vanaf deze week subsidies voor beschikbaar, in totaal 21 miljoen euro. Wij kiezen daar de beste voorbeelden uit en doen op grond daarvan concrete aanbevelingen aan de sociale partners. En wij gaan een hele gerichte communicatie-campagne begeleiden.''

Zijn dat niet allemaal vrij `zachte' maatregelen?

,,Ja, maar de staatssecretaris heeft de mogelijheid opengehouden van wettelijke maatregelen als dat nodig is. Hoewel dat niet de voorkeur heeft. De nood moet wel hoog zijn, voordat het kabinet ingrijpt in de arbeidsverhoudingen. Een voorbeeld zou het recht op deeltijdpensioen kunnen zijn. Heel veel werknemers blijken langer te willen doorwerken, als dat in deeltijd kan. En ze zijn ook bereid minder te verdienen, als hun pensioen maar overeind blijft. Maar werkgevers zijn daar niet enthousiast over.''