Met honing en azijn naar de drugsboot

Arnhem neemt de komende week een drijvende drugsopvang in gebruik. Niet alle verslaafden zijn enthousiast. ,,Je kunt zomaar het water invallen.''

De een vindt hem `eng', de ander `een lelijk ding' en een derde verslaafde noemt het schip aan de oever van de Rijn in Arnhem juist heel mooi. Ook onder de toekomstige gebruikers van de drijvende 24-uursopvang voor drugsverslaafden, zijn de meningen verdeeld.

De drugsboot, zoals het schip in de volksmond wordt genoemd, trekt de aandacht door een opvallende beschildering. Grote witte en zwarte vlakken bedekken het 76 meter lange en elf meter hoge gevaarte. Deze schildertechniek werd in de Eerste Wereldoorlog toegepast om het zicht vanaf vijandige boten te vertroebelen. De vorm en koers van de schepen viel zo minder goed in te schatten.

Maar de Arnhemse drugsboot heeft niet de intentie om zich te camoufleren. Het opvallende uiterlijk moet drugsverslaafden verleiden om aan boord te komen. Niet alleen om er methadon te halen of in alle rust drugs te gebruiken, maar ook om er te slapen en te recreëren. De nachtopvang, die maandag open gaat, biedt plek aan 35 drugsverslaafden. In de dagopvang, die op 20 december in gebruik wordt genomen, is ruimte voor 65 gebruikers. Het zijn chronisch verslaafden die waarschijnlijk nooit meer zullen afkicken, over het algemeen met meerdere problemen kampen en vaak geen dak boven hun hoofd hebben.

Als deze groep maar veel en lang op de boot zit, redeneren gemeente, hulpverlening en politie, is de overlast die zij in de Arnhemse binnenstad veroorzaken een stuk minder. Drugsverslaafden zwermen nu door de hele stad, op weg naar één van de instanties die zich over hun lot hebben ontfermd of om de tijd te doden. Met de ingebruikname van de 24-uursopvang zijn de gangen van de drugsverslaafden beter te controleren. ,,De handhaving wordt een stuk makkelijker'', zegt districtschef A. Henzen van het politiekorps Gelderland-Midden. Sinds er afgelopen zomer, in afwachting van de oplevering van de drugsboot, een tijdelijke nachtopvang in gebruik is genomen, is de overlast volgens Henzen al aantoonbaar minder.

Vier jaar geleden besloot de politiek dat er in de stad een 24-uursopvang moest komen, maar een zoektocht naar een geschikte locatie liep altijd stuk op bezwaren van omwonenden. Ook de plek, aan de voet van de John Frostbrug, is niet onomstreden. Over vier jaar moet de locatie verlaten worden. In mei van dit jaar lag de boot hier al, klaar om in gebruik te worden genomen, maar bij het testen van het brandalarm liep er bluswater in het ruim liep waardoor de boot zonk. Het schip, gebouwd op de drijvers van een nooit afgebouwde catamaran, moest voor twee miljoen gulden worden gerepareerd. De bouw van de boot kostte de gemeente 6.7 miljoen euro, terwijl Arnhem van de jaarlijkse exploitatiekosten (3.6 miljoen euro) een derde voor haar rekening neemt. Voor dit bedrag is er nu wel een menswaardige opvang, zegt wethouder J. Vlam (PvdA). ,,Ik heb zelf in het Spijkerkwartier gewoond. Daar sliepen verslaafden in portieken.'' Met `honing en azijn' zullen drugsverslaafden volgens Vlam in de richting van de 24-uursopvang worden geleid. De politie zal ze er desnoods zelf naar toe brengen. Als ze weigeren kunnen ze voor hun gedrag op straat een gele of rode kaart krijgen, wat volgens districtschef A. Henzen betekent dat ze ,,bij het minste of geringste'' worden opgepakt.

Enkele verslaafden op de stoep van de huidige dagopvang aan de Eusebiusbuitensingel lopen nog niet echt over van enthousiasme. ,,Stel je voor dat je flink stoned bent en stijf staat van de pillen. Dan kun je zomaar het water invallen'', zegt Ike, vijftien jaar drugsverslaafd. Een voorval van enkele weken geleden, waarbij een drugsgebruiker in de nabijheid van de boot in de Rijn is verdronken, voert hij op als bewijs.

Volgens de politie heeft het incident niets te maken met de 24-uursopvang omdat het slachtoffer een eind verderop te water is geraakt en door de stroming richting de boot is gedreven. Andere verslaafden zijn enthousiast over de luxe inrichting, maar zijn tegelijkertijd bang voor de strenge regels die aan boord gelden. ,,Ze moeten niet doen of alles van goud is'', zegt Jimmy. ,,Ik wil wel mijn voeten op tafel kunnen leggen.''

Je mag hier inderdaad minder dan op straat, zegt directeur B. Kuijf van het Gelders centrum voor verslavingszorg De Grift. Bewakers houden met behulp van camera's toezicht en de metalen draaideuren gaan alleen open voor `patiënten' die als verslaafde staan geregistreerd. Na elf uur 's avonds mag, verslaafde tippelaarsters uitgezonderd, niemand meer de boot op en worden de gebruikers geacht te gaan slapen. Overdag wordt verwacht dat ze mee doen aan activiteiten, zoals het leren omgaan met geld. Onder begeleiding kunnen verslaafden een maaltijd klaarmaken of leren wassen en strijken. Als verslaafden zich terugtrekken in de 'spuitruimte' om daar een shot te nemen, kijkt vanachter het spiegelglas een verpleegkundige toe. Aan boord is dealen verboden, zodat verslaafden gedwongen worden op straat aan drugs te komen. Dat is een `raar schisma', zegt politiechef Henzen. Op de stoep van de drugssoos aan de Eusebiusbuitensingel snapt een van de verslaafden het ook niet echt. ,,Ze noemen het een drugsboot, maar ze hebben geen drugs. Raar.''