Dubbele beursbodems

December is dé maand van de beursgoeroes. Overal worden ze uitgenodigd om hun verwachtingen voor 2005 te geven. Die moet je met veel korrels zout nemen. Want er schuilen heel wat dubbele beursbodems in hun verhalen.

Het begint al met de voorspelling voor het nieuwe jaar. De prestaties van bijvoorbeeld pensioenfondsen, beleggingsfondsen en verzekeraars worden gemeten door het rendement over een kalenderjaar te berekenen. Voor een particulier die belegt voor de lange termijn is dat niet nodig. Bovendien hoor je liever iets over de komende tien jaar, voor zover dat mogelijk is, natuurlijk. Kortom: die fixatie op het kalenderjaar is leuk voor al die grafiekjes in de media, maar niet voor je portemonnee.

Een aardige dubbele bodem is deze: wanneer een analist somber voorspelt en de zaken vallen mee in de loop van het jaar, dan valt niemand hem aan. Maar is hij optimistisch en valt het tegen, dan valt iedereen over hem heen. Ergo: een goeroe is om commerciële redenen aan de zuinige kant.

Dan de economische werkelijkheid. De langetermijnontwikkelingen in de internationale economie (en politiek) vormen een amper te begrijpen proces, waarin tientallen factoren een bepalende rol spelen. Pas jaren later kunnen economen (in hun proefschrift) misschien aangeven waarom iets is gelopen zoals het liep. Niet alleen het voorspellen van de toekomst is moeilijk, ook het verleden is minder eenvoudig dan het lijkt.

Maar met die ingewikkelde economie kunnen beursgoeroes niets. Het professionele en amateurbeleggersvolk vraagt hapklare brokken informatie. Dus draaien hun verhalen om de dalende dollar en stijgende euro, de olieprijs, de rente, de Amerikaanse tekorten, de vraag van grootbeleggers naar financiële waarden, de vraag van consumenten en het verloop van de beursindexen. Een bekende selectie uit de werkelijkheid waar je niets aan hebt, want markten en beurzen (handelaren en beleggers) trekken hun eigen plan. Misschien is de wereldwijde verkoop van mobiele telefoons wel een betere indicator.

Overigens berekenen importeurs de lagere dollar niet altijd door aan consumenten. Een onderzoekje wijst uit dat van een bepaald merk horloge en van twee merken geluidsapparatuur uit de VS de adviesprijs van de importeur ruim tweemaal zo hoog is als de winkelprijs in de VS. De importeurs wijten dat onder meer aan importheffingen en belastingen, zonder dat met een berekening te (willen) staven, terwijl bijna alles uit China of Taiwan komt. Dus: waarom zou je Amerikaanse spullen kopen?

Verwarrende indicators zijn de indexen van beurzen: Dow Jones, Nasdaq, AEX enzovoorts. Voorspellers beperken zich graag tot die ruwe gemiddelden, dan blijft je verhaal kort en eenvoudig, wat de media graag horen. Maar wat zegt dat? Een index is een vlag die een zeer gevarieerde lading dekt. Neem de AEX, die de 25 meest verhandelde ondernemingen samenvat. Die is de afgelopen twaalf maanden amper gestegen, maar acht indexfondsen deden het (afgerond) juist bijzonder goed, qua koerswinst plus uitgekeerd dividend. DSM 28 procent, Fortis 36 procent, IHC Caland 18 procent, ING Groep 22 procent, Koninklijke Olie 18 procent, Numico 28 procent, Versatel 19 procent en Wolters Kluwer 20 procent. Maar Aegon met 14 procent, ASML 26 procent, Van der Moolen 22 procent en Philips met 18 procent deden het slechter dan de AEX. Het voorspellen van de stand van de index per eind 2005 heeft dus weinig zin, tenzij je met al je te beleggen geld precies belegt volgens die index, wat bijna niemand doet.

Een ander fenomeen is de verhouding tussen aandelen en obligaties. Obligaties worden vaak afgeschilderd als het rustige en bijna risicoloze broertje van die onbetrouwbare aandelen. In onzekere tijden – en dat is nu wanneer je analisten moet geloven – verkoop je aandelen, ga je sparen of koop je obligaties. Maar door de gedaalde rente en de vlucht uit aandelen zijn de obligatiekoersen aan de hoge kant. Je ontvangt relatief weinig rente en loopt koersrisico wanneer de rente weer gaat stijgen. Het geruststellende advies om geld in obligaties te stoppen is dus misplaatst, op dit moment.

Wat dan? Je moet aandelen kopen wanneer iedereen somber is. Koop laag, verkoop hoog.