Amerika en de dollar onder vuur

Het bedrijfsleven kan door globalisering 70 procent op de kosten besparen. 50 procent daarvan is het gevolg van het uitbesteden van werk naar lage lonen landen. 20 procent is te danken aan `procesverbetering', schrijft Diane Farrell in het Amerikaanse maandblad Harvard Business Review. De auteur is directeur van McKinsey Global Institute, de denktank van het gelijknamige managementadviesbureau.

De sector consumentenelektronica is het toppunt van globalisering, blijkt uit onderzoek van McKinsey's denktank. Maar de kledingindustrie, de auto-industrie en de staalsector zijn minder rijk bedeeld met de zegeningen van de globalisering. Voor de kledingindustrie zal dat volgend jaar al veranderen, schrijft de auteur, want per 1 januari verdwijnt de Multifiber Arrangement. Dat is een internationaal systeem van afspraken over importbeperkingen ter bescherming van de textiel en kledingindustrie in dertig ontwikkelde landen.

China zal, zo voorspelt de auteur, de grote winnaar worden van de strijd die na 1 januari zal ontbranden, en Amerika de grote verliezer, als het om werkgelegenheid gaat. Verdwenen er in de jaren negentig al 700.000 van de ruim 900.000 arbeidsplaatsen in de sector, de komende jaren zal nog eens 70 procent verdwijnen van wat daarvan over bleef.

Kostenreductie van 70 procent betekent ook dat de prijs flink omlaag kan, waardoor er nieuwe markten ontstaan. Als bijvoorbeeld een autoproducent de prijs van zijn product 30 procent zou verlagen, dan zou de vraag bijna onmiddellijk zo goed als verdubbelen, zo becijferde McKinsey. Natuurlijk zijn er ook risico's. De Franse supermarktketen Carrefour bijvoorbeeld sloeg al in de jaren zeventig zijn vleugels uit in Brazilië, maar moest de uitbreiding in Mexico opgeven. Als gevolg daarvan besloot het bedrijf de groei in het buitenland flink te temperen.

Risico's als deze vallen in het niet bij de angsten van Kenneth Rogoff, hoogleraar economie aan Harvard University. De globalisering is afhankelijk van vrij verkeer van goederen en mensen, maar de bestrijding van terrorisme die daarvoor nodig is dreigt ondoenlijk en onbetaalbaar te worden, schrijft hij in het Amerikaanse kwartaalblad American Policy. Neem bijvoorbeeld het controleren van schepen op biologisch en nucleair wapenmateriaal. Momenteel is maar 2 procent van al het scheepvaartverkeer richting Amerika onderworpen aan inspectie. Als je dat zou willen opvoeren tot 50 procent zou dat enorme consequenties hebben. Ter illustratie verwijst de auteur naar Japan waar havenformaliteiten traditioneel zoveel tijd kosten dat ze de facto werken als ,,een versluierde vorm van protectionisme''.

De dreiging van terrorisme heeft nu al duidelijke gevolgen voor het vrije verkeer van mensen naar de VS, meent de auteur. Op dit moment werken er 2,5 miljoen buitenlandse academici in Amerika, en meer dan 30 procent van mensen die afstuderen aan een Amerikaanse universiteit is van buitenlandse afkomst. Je kunt volgens Rogoff rustig stellen dat ze een flink deel van de economische groei voor hun rekening nemen. Maar de tijd dat Amerika buitenlanders met open armen ontving is voorbij. De Amerikaanse werkgevers zijn huiverig om buitenlandse werknemers in dienst te nemen omdat het steeds moeilijker en duurder wordt om visa en werkvergunningen in de wacht te slepen.

Het zijn niet alleen de kosten die de auteur zorgen baren, maar ook het risico dat meer veiligheid de regelgeving doet uitdijen tot schier Orwelliaanse proporties. En dat is de dood in de pot voor de privacy die volgens de auteur nodig is om handel en economie efficiënt te laten functioneren. De oplossing is volgens de auteur om bedrijven flink te laten betalen voor snelle afhandeling van de veiligheidsprocedures.

Laat die Amerikanen maar in hun vet gaar smoren. Dat is de essentie van wat het Duitse weekblad Die Zeit schrijft over de val van de dollar. Dollars kopen is niet de goede therapie, meent het blad. De Europese Centrale Bank kan veel beter de rente verlagen. Daarmee zou je niet alleen het Amerikaanse tekort op de handelsbalans reduceren, maar ook zou je er de investeringen en de consumptie in Europa mee stimuleren.

Bovendien zou er dan voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog een muntsoort ontstaan die even sterk is als de dollar. De ECB zou daarmee volgens het blad een ontwikkeling versterken die toch al aan de gang is. Want terwijl de rente op Amerikaanse obligaties stijgt, daalt die in Europese Unie. Het wordt tijd, aldus het blad, dat er een eind komt aan de situatie die president Nixon ooit als volgt samenvatte: ,,De dollar is onze munt, en uw probleem.''

Het blad wordt op zijn wenken bediend, want volgens het Britse weekblad The Economist hebben de beleggers de dollar al de rug toegekeerd. Het vraagt zich af hoe lang de Amerikaanse munteenheid nog 's werelds standaardmunt kan blijven. Want ,,de dollar is niet meer wat hij was''. Devaluatie is onvermijdelijk, en dat is aantrekkelijk omdat de Amerikaanse tekorten er kleiner door worden.

Maar de Amerikaanse beleidsmakers zijn dan wel met een gevaarlijk spelletje bezig, waarschuwt het blad. Immers, wie wil er nog investeren in een munt waarvan zeker is dat hij minder waard wordt? Snijden in de begroting is goedkoper.