1000 Franzen in Nazi-land

`Never change a winning team' is een oude wijsheid uit de sport die de Schotse retropopgroep Franz Ferdinand goed in de oren heeft geknoopt. Hun nieuwe clip, `This Fire', lijkt sterk op hun eerste videoclip, `Take Me Out': opnieuw is hun clip uitermate geschikt voor een leerzame opdracht van docenten kunstgeschiedenis waarin de leerlingen alle letterlijke citaten moeten benoemen uit de kunst en vormgeving van de eerste dertig jaar van de twintigste eeuw.

Was `Take Me Out' een briljante kruising tussen Russisch constructivisme en surrealisme, vol letterlijke citaten uit het werk van Rodtsjenko, Lissitzky en Popova, voor `This Fire' is vooral geput uit de Duitse kunst van de jaren twintig en dertig. Er komt weliswaar weer wat Russisch constructivisme voor in `This Fire' – blijkens de vormgeving van hun internetsite is de Sovjet-Unie van de jaren twintig toch de grote liefde van Franz Ferdinand – maar de clip is nu toch meer Duits dan Russisch. Zo zien we de leden van Franz Ferdinand lopen langs Bauhaus-achtige gebouwen en plannen smeden in duistere ruimtes die doen denken aan Fritz Langs `Metropolis' uit 1927, de favoriete film van videoclipregisseurs.

Franz Ferdinand deinst zelfs niet terug voor een toefje nazi-esthetiek. Verschillende keren staan de vier Franzen, gekleed in zwarte hemden, gebogen over een wereldkaart, alsof ze de operatie Barbarossa aan het voorbereiden zijn. Ook zijn ze, met behulp van de computer, op een gegeven ogenblik wonderlijk verveelvoudigd en staan honderden Franzen in lange rijen opgesteld, alsof ze deelnemen aan een massabijeenkomst op het Reichsparteitaggelände in Neurenberg. Maar tot echt gedweep met nazi's komt het niet. Want voor je Franz Ferdinand gaat verdenken van oprechte nazi-sympathieën – de zanger van de groep begon in de loop van 2004 ook al steeds meer te lijken op Adolf Hitler – wordt de nazi-esthetiek alweer afgewisseld door stukjes tekenfilms waarvan de figuren afkomstig lijken uit Amerikaanse tijdschriftreclames uit de jaren vijftig.

Zo is `This Fire' opnieuw een briljante collage van citaten en pastiches uit de kunstgeschiedenis. `Never change a winning team': hopelijk gaat Franz Ferdinand nog lang door met het plunderen van de kunstgeschiedenis en wordt Mussolini's Italië het onderwerp van de volgende clip.