Winterbanden? Voor die paar dagen?

Van de zeven miljoen Nederlandse automobilisten rijdt slechts 7 procent in de wintermaanden op banden die het meest geschikt zijn voor gladde en natte wegen. Uit zuinigheid of uit gebrek aan kennis? Tien vragen over winterbanden.

1 Winterbanden onder mijn auto? Voor die paar dagen per jaar dat het ijzelt? Als ik in Oostenrijk ga skiën neem ik gewoon sneeuwkettingen mee. Bovendien heb ik geen trek in van die lawaaiige banden die de radio overstemmen. Waarom zou ik daar mijn geld aan uitgeven?

Ah, u behoort tot de grote groep automobilisten die weinig tot niets weten over winterbanden. Eén troost, de overgrote meerderheid van de Nederlandse automobilisten is net zo onwetend als u. Dat blijkt uit een marktonderzoek dat TNS NIPO in september hield in opdracht van Profile Tyrecenter, een landelijke keten van bandenverkopers. De kennis over winterbanden is zeer gering. Zo weet 90 procent van de automobilisten niet wat het effect van winterbanden is op de remweg bij gladde en natte wegen. Een nog grotere groep is niet op de hoogte van de weersomstandigheden waarbij je het beste met winterbanden kunt rijden. Maar gek genoeg noemt de Nederlandse automobilist de banden na de remmen wél als het belangrijkste auto-onderdeel voor de verkeersveiligheid.

2 Maar het sneeuwt toch bijna nooit meer in Nederland?

De moderne winterband zou beter een koudweerband of slechtweerband kunnen heten. Zelfs in de zachtste winter wordt autorijden met winterbanden minder gevaarlijk. Laten we eens beginnen met een paar cijfers van de verkeersveiligheidsorganisatie 3VO. Zeker een kwart van alle aanrijdingen in Nederland is te wijten aan slechte weersomstandigheden. En bij regen, sneeuw en ijzel is gladheid de oorzaak van vier op de vijf ongevallen. Onvoldoende automobilisten zijn daarvan doordrongen. Vraag maar aan de ADAC, de Duitse zusterorganisatie van de ANWB. Ieder jaar verbazen zij zich weer over het grote aantal wintersportgangers uit Nederland dat strandt op de Autobahn. Stomme Hollanders, zeggen ze, denken dat een stel sneeuwkettingen in de achterbak genoeg is om de winterse elementen te trotseren. In Duitsland vervangt ruim 18 procent van de automobilisten in het najaar zijn zomerbanden. Bij ons doet maar 7 procent van de rijders dat, vooral leaserijders.

3 Bij welke omstandigheden heb je voordeel van winterbanden?

Niet alleen bij sneeuw en ijzel. Ook op een nat wegdek en bij kou zorgen winterbanden voor meer grip en een kortere remweg. Bij temperaturen beneden de 7 graden Celsius bieden winterbanden op elke ondergrond een betere prestatie. Daarom adviseren bandenfabrikanten en verkeersorganisaties van oktober tot en met maart winterbanden. Dat advies is vooral gericht aan wintersportgangers en automobilisten die 's winters vrijwel dagelijks op de weg zitten. Maar het is niet snel overdreven om te kiezen voor winterbanden, stelt de Duitse ANWB op zijn website. ,,Bedenk dat één dag per jaar waarop u met winterse omstandigheden de weg op moet, al genoeg rechtvaardiging is voor de aanschaf van een set winterbanden.''

Ook, trouwens, voor SUV's, sports utility vehicles. Veel eigenaren van deze luxe terreinwagens denken dat zij kunnen vertrouwen op hun vierwielaandrijving. Op zomerbanden kan je daarmee inderdaad bergop door de sneeuw ploegen. Maar bergaf helpt de vierwielaandrijving niets en glijden terreinwagens op zomerbanden door hun grote gewicht misschien nog wel sneller naar beneden dan normale personenauto's.

4 Zijn er cijfers die aantonen dat auto's met winterbanden minder vaak bij ongelukken betrokken zijn?

Nee, die cijfers zijn er niet. Maar dat komt doordat in de huidige ongevallenstatistieken bandensoorten geen rol spelen. Wel zijn er vele bandentests, ook van onafhankelijke verkeersorganisaties, die aantonen dat winterbanden in de winter voor betere prestaties zorgen. Neem een recente vergelijkende test van de ANWB. Met winterbanden komt een auto op een glad wegdek bij vijftig kilometer per uur ruim drie meter eerder tot stilstand. Dat scheelt ruim 10 procent. Ook op een nat wegdek zijn de resultaten overtuigend. Bij snelheden boven de tachtig kilometer is de remweg bijna 5 procent korter. Daar komt bij dat de grip op een natte of gladde ondergrond met winterbanden zeker 10 procent groter is. In bochten of bij een onverwachte manoeuvre kan dat net het verschil betekenen tussen wel of geen schuiver.

5 Wat is het geheim van winterbanden?

Het profiel en de rubbersamenstelling van het loopvlak van de band. Bij winterbanden wordt de lamellentechniek toegepast. Dat zijn kleine insnijdingen in de profielblokken, zo'n 2.500 per band. Bij het optrekken van de auto wijken de groefjes iets uiteen en bijt de band zich beter vast in een besneeuwd of nat wegdek. Tijdens het rijden vervormen de lamellen en verdwijnt de sneeuw of het regenwater gemakkelijker uit het profiel. Ook zorgen de lamellen voor kleinere rubberblokken, waardoor het `schaatseffect' op ijs en aquaplaning (glijden) op een nat wegdek voorkomen wordt.

De lamellentechniek is zo effectief door de ontdekking, bijna tien jaar geleden, van speciale silica-mengsels die ook bij lage temperaturen flexibel blijven. De stuur- en remeigenschappen van winterbanden zijn daardoor vergroot.

6 Wat kost dat nou, zo'n stel winterbanden?

Nee, niet een stel – je moet altijd alle vier banden vervangen. Vergeleken met de gevolgen van een slippartij vallen de kosten mee. Bovendien, zolang de winterbanden onder uw auto zitten, slijten de zomerbanden niet. Veel winterbandengebruikers vervangen na de zomer zelfs het hele wiel. De zomerbanden met de voor pekel en vuil gevoelige lichtmetalen velgen verdwijnen in de opslag. Daarvoor in de plaats komen stalen velgen met winterbanden.

Een rekenvoorbeeld voor een Peugeot 307, de bestverkochte auto van Nederland. Vier Vredestein Snowtrac 195/65 R15 T winterbanden op de eigen lichtmetalen velgen laten monteren, kost bij een Profile Tyrecenter 376 euro. Dat is inclusief uitlijnen, afvalbeheersbijdrage en opslag van de zomerbanden. Wie kiest voor nieuwe stalen velgen om zijn winterbanden is eenmalig 224 euro méér kwijt. In het voorjaar terugmonteren van de zomerbanden kost inclusief de opslag van de winterbanden tot het volgende seizoen 50 euro.

7 Betaal ik met winterbanden een lagere verzekeringspremie voor mijn auto?

In Duitsland moedigen verzekeringsmaatschappijen het gebruik van winterbanden aan met lagere premies. Nog niet voor de particuliere automobilist, maar sommige leasemaatschappijen sloten al overeenkomsten met verzekeringsmaatschappijen om het wagenpark in de winter op andere banden te zetten, ongeacht of de berijders naar wintersportgebieden rijden. Volgens het Verbond van Verzekeraars in Den Haag bestaan in Nederland nog niet zulke plannen. Centraal Beheer Achmea wil eerst onderzoeken of automobilisten met winterbanden wel minder schade veroorzaken. ,,Het kan best'', zegt een woordvoerder, ,,dat ze uit een vals gevoel van veiligheid harder gaan rijden en zo de voordelen teniet doen.''

8 In de zomer regent het ook. Waarom rijden we niet het hele jaar op winterbanden?

Om twee redenen. Op een droog wegdek zijn de remprestaties van zomerbanden beter. Bij een snelheid van vijftig kilometer per uur scheelt dat zo'n 6 procent. Daar komt bij dat zomerbanden gemiddeld goedkoper zijn en door de hardere rubbersoort langer meegaan. Winterbanden slijten tijdens winterse omstandigheden niet sneller dan `gewone' banden. Maar blijft de temperatuur boven de 7 graden Celsius, dan neemt de slijtage behoorlijk toe.

9 Als winterbanden zo veilig zijn, waarom worden ze dan niet verplicht?

Dat vroeg de helft van de ondervraagden bij het recente NIPO-onderzoek naar winterbanden zich ook af. Maar VVD-minister Peijs van Verkeer liet desgevraagd weten niks te voelen voor een actievere overheidsrol. Ze vond het een taak voor de autobranche zelf. Die is inmiddels begonnen met een landelijke voorlichtingscampagne. Zweden is het enige Europese land dat het gebruik van winterbanden van half oktober tot half maart verplicht stelt.

10 Als ik voor die lawaaiige winterbanden kies, heb ik dan op wintersport geen sneeuwkettingen meer nodig?

Nee, in wintersportlanden zijn sneeuwkettingen verplicht, ook met winterbanden. Want onder extreme omstandigheden – als de ondergrond onder de sneeuw is bevroren – heb je die kettingen beslist nodig om vooruit te komen. Wat betreft die herrie heb ik goed nieuws. Winterbanden maakten vroeger, door de grove profielen en rubbersamenstellingen, veel lawaai. Maar door technische verbeteringen is de rolweerstand aanzienlijk verminderd. De huidige winterbanden maken nauwelijks meer lawaai dan zomerbanden.