Tijd is goed voor fusies in staal

De staalindustrie staat aan de vooravond van een fusie- en overnamegolf, zo verwacht de sector zelf. ,,Als bedrijven groter worden, staan ze sterker ten opzichte van afnemers.''

Staalproducenten zijn net Galliërs. ,,Ze zijn bang dat op een dag de hemel op hun hoofd valt'', zei Guy Dollé, de Franse bestuursvoorzitter van het Luxemburgse staalconcern Arcelor, gisteren op een staalcongres in Parijs. Want ook al staat de staalprijs op het hoogste niveau in jaren en behalen staalproducenten recordwinsten, de markt kan zo weer inzakken. ,,De staalindustrie blijft een cyclische sector. De spelregels zijn nog niet veranderd.''

Die gaan wel veranderen, zo is de stellige overtuiging van zowel Dollé als de andere staalbestuurders, adviseurs en marktonderzoekers, die gisteren en vandaag het halfjaarlijkse staalcongres van het vakblad Metal Bulletin bezochten. De staalindustrie, die het beste jaar in decennia achter de rug heeft, staat volgens hen aan de vooravond van een fusie- en overnamegolf. ,,Het is het juiste moment ervoor'', zegt directeur Peter Marcus van het Amerikaanse adviesbureau World Steel Dynamics. ,,Staalbedrijven hebben er dankzij hun hoge winsten nu het geld voor en hun beurskoersen staan hoog. Bovendien is het goedkoper om bestaande bedrijven te kopen dan om zelf nieuwe fabrieken te bouwen.''

Schaalvergroting kan ook helpen om de sector minder cyclisch te maken, zegt bestuursvoorzitter Wilbur Ross van de International Steel Group (ISG), het bedrijf dat de afgelopen jaren met succes failliete boedels van Amerikaanse staalbedrijven opkocht en die samenvoegde. ,,Als staalbedrijven groter worden, staan ze sterker ten opzichte van afnemers. Ze kunnen hun prijzen op peil houden en meerjarencontracten sluiten met grote klanten, waardoor ze minder blootstaan aan prijsschommelingen.''

Niet alleen afnemers zijn nu vaak een paar maten groter dan de staalproducenten – denk aan de auto-industrie en mondiale verpakkingsproducenten – ook ten opzichte van toeleveranciers staat de staalindustrie niet sterk. De tien grootste leveranciers van ijzererts en steenkool hebben samen meer dan 80 procent van de markt in handen, terwijl de tien grootste staalproducenten minder dan 30 procent marktaandeel hebben.

In de VS is de schaalvergroting in de staalindustrie, die werd versneld door het grote aantal faillissementen, al enkele jaren bezig. ISG is inmiddels uitgegroeid tot de grootste Amerikaanse staalproducent. In oktober kondigde ISG aan samen te gaan met Mittal Steel, het staalbedrijf van de Brits-Indiase staalbaron Lakshi N. Mittal, dat daarmee de grootste staalproducent ter wereld wordt, voor Arcelor. ,,Zoals ISG de Amerikaanse staalindustrie fundamenteel heeft veranderd, zo zal Mittal Steel de mondiale staalindustrie veranderen'', zegt Ross, die zelf toetreedt tot het bestuur van Mittal Steel.

De overname van ISG is de zoveelste in een lange rij voor Mittal Steel, dat nu in een groot deel van de wereld actief is, behalve in Azië. Mittal zoekt met name naar expansiemogelijkheden in China. Arcelor heeft zijn zwaartepunt nu nog in Europa, maar breidt snel uit in Brazilië, dat door de lokale beschikbaarheid van grondstoffen als ijzererts en steenkool een gunstige locatie is om tegen lage kosten staal te produceren. Voorzitter Dollé: ,,Wij verwachten sterk te zullen groeien in Brazilië, maar wij willen op termijn ook aanwezig zijn in China en India.'' In die landen is produceren goedkoop en groeit de binnenlandse staalconsumptie nog altijd stevig.

Vooruitlopend op een fusie- en overnamegolf heeft Peter Marcus van World Steel Dynamics alvast een lijstje gemaakt van bedrijven waarvan hij verwacht dat ze een leidende rol zullen spelen: Mittal Steel, Arcelor, enkele Japanse staalproducenten, US Steel en het Chinese Bao Steel. Hij heeft ook een lijstje met potentiële overnamekandidaten gemaakt: het Brits-Nederlandse Corus staat bovenaan, gevolgd door ThyssenKrupp in Duitsland, Riva in Italië en een aantal staalfabrieken in Oekraïne, die gewild zijn omdat ze in eigen land toegang hebben tot ijzererts.

Onderzoeker Brian Levich van Metal Bulletin Research voorziet, in elk geval voor de Europese staalindustrie, een andere ontwikkeling. Hij verwacht dat in Europa naast Mittal Steel, dat een beetje in West-, maar vooral in Oost-Europa actief is, en Arcelor, dat twee jaar geleden ontstond uit een Frans, Spaans en Luxemburgs staalbedrijf, een derde grote Europese speler zal ontstaan. Een fusie van twee staalbedrijven (zoals ThyssenKrupp en Corus) is daarvoor niet genoeg, er moeten volgens Levich minstens drie à vier bedrijven samengaan. Gemakkelijk zal dat niet gaan, verwacht hij. ,,Maar als ze het niet doen, zit de Europese staalindustrie binnen tien jaar in de volgende crisis.''