`Polen beetje jaloers op Oekraïeners'

De Polen volgen de Oekraïense crisis op de voet – en met veel solidariteit met de oppositie in Kiev. Jongeren die Walesa niet hebben meegemaakt zijn een beetje jaloers op de jeugd over de grens.

Een paars tentje, pal voor de Oekraïense ambassade in Warschau. Het staat er al bijna twee weken, ook toen het hard sneeuwde. Dit is niet zomaar een tent. Dit is een hoofdkwartier.

Al elf dagen lang wordt er voor de ambassade gedemonstreerd tegen het verloop van de presidentsverkiezingen in Oekraïne, die volgens de betogers zijn gemanipuleerd. Het tentje dient om te schuilen, te vergaderen of, bij toerbeurt, een dutje te doen. ,,Demonstreren is vermoeiend'', zegt Jacek Kastelaniec, student journalistiek en organisator van de protesten.

Intussen heeft een Poolse jongen die net terug is uit Kiev de microfoon aangereikt gekregen. ,,Ik ben in Oekraïne als held ontvangen'', schalt het uit de luidsprekers die op de ambassade staan gericht. ,,Ik ben er trots op dat ik Pool ben, want wij zijn een volk met compassie. Ons zal het níet allemaal worst wezen.'' Gejuich, uit tientallen kelen.

De massale demonstraties die al wekenlang in Kiev plaatshebben, worden in Polen nog eens dunnetjes overgedaan. Want Polen heeft een band met Oekraïne. Ze delen een verleden. Oekraïne was voor de oorlog deels Pools grondgebied. En veel Polen zien een parallel tussen Joesjtsjenko, de pro-westerse leider van de Oekraïense oppositie, en Lech Walesa, de roemrijke vakbondsleider die Polen in de jaren tachtig naar de vrijheid leidde.

Dankzij die speciale band speelt Polen al weken een belangrijke diplomatieke rol in de crisis. Eerst reisde Walesa naar Kiev om te bemiddelen. Daarna volgden pogingen van de president van Polen. Maar wat vooral opvalt is de grote publieke betrokkenheid bij de crisis. In alle grote Poolse steden is al gedemonstreerd, in Warschau elke dag. Afgelopen weekeinde traden Oekraïense en Poolse artiesten op voor de Oekraïense oppositie. Het spektakel werd simultaan in Warschau en Kiev uitgezonden. Morgen staat een landelijk protest gepland.

De auto's die langs de Oekraïense ambassade razen toeteren, als teken van solidariteit. De microfoon gaat nu naar een Oekraïense jongen die vertelt dat in zijn streek, de Krim, de meeste mensen op Joesjtsjenko hebben gestemd. Gejuich. De menigte scandeert ,,Vrijheid voor Oekraïne''. Er wordt gezwaaid met Poolse en Oekraïense vlaggen en met oranje vlaggen, de campagnekleur van Joesjtsjenko. Uit de luidsprekers klinkt Oekraïense protestrap.

Niet iedereen in Polen koestert warme gevoelens voor de Oekraïne. Vooral oudere Polen herinneren zich de wreedheid, waarmee Polen tijdens en na de oorlog uit Oekraïne werden verdreven. ,,Voor mijn grootouders is het moeilijk om zich bij deze zaak betrokken te voelen'', zegt journalist-in-de-dop Jacek Kastelaniec. ,,Maar ik ben van een andere generatie.''

Jacek is samen met enkele medestudenten de drijvende kracht achter de recente demonstraties en concerten. Ze hebben de media overgehaald om ruchtbaarheid te geven aan de demonstraties, een website opgezet en hun beweging zien groeien van twintig naar duizenden mensen.

De studenten worden allereerst gemotiveerd door idealisme. ,,Wij zijn nog niet platgewalst door geld en consumptie'', zegt Jacek. Daarnaast speelt nostalgie mee. ,,Mijn generatie heeft de tijden van Walesa niet bewust meegemaakt. We zijn bijna jaloers dat de Oekraïeners nu zo'n historisch moment beleven. Dit gaat echt ergens over.''

Ook zorg over Russische invloed in Oost-Europa is een belangrijke drijfveer. De Russische president Poetin heeft zich volgens de betogers op bedenkelijke wijze bemoeid met de verkiezingen in Oekraïne en de uitslag proberen te beïnvloeden. ,,Ik wil niet dat Oekraïne wordt zoals Rusland'', zegt Jacek. ,,Een land zonder persvrijheid, waar kritiek leveren gevaarlijk is.''

De microfoon is inmiddels aangekomen bij een beroemde Poolse acteur van de best bekeken soapserie M jak Milosc (L van Liefde). De acteur zet een populair Pools lied in waarin de groene heuvels van Oekraïne worden bezongen. Iedereen zingt luidkeels mee. Een medewerker van de Oekraïense ambassade verlaat het gebouw en maakt een V-teken naar de menigte. Gejuich. Getoeter.

Volgens Jacek hebben zes diplomaten van de ambassade zich openlijk solidair getoond met de demonstranten. Hij pakt nu de microfoon en daagt de Oekraïense ambassadeur uit om naar buiten te komen en kleur te bekennen. ,,U bent welkom'', roept de menigte in koor. Opeens gaat de deur open. Ambassadeur Igor Chartsjenko verschijnt. De betogers houden de adem in. ,,Ik ben blij dat jullie hier zijn, we horen wat jullie zeggen'', zegt de ambassadeur. Verder houdt hij zich op de vlakte. Chartsjenko zegt iets over de bijzondere band met Polen en gaat weer naar binnen. Jacek had meer verwacht. Vorige week kwam Chartsjenko naar buiten met thee en mandarijnen voor de demonstranten. ,,En die mandarijnen'', zegt de student, ,,die waren oranje.''