`Landbouw Turkije fors hervormen'

Turkije moet zijn landbouwsector ingrijpend veranderen wil het land kunnen toetreden tot de Europese Unie. Dat staat in een vandaag gepubliceerd rapport dat in opdracht van het Nederlandse ministerie van Landbouw is opgesteld door een internationale groep landbouweconomen.

,,Voor Turkije zal het een enorme opgave zijn om alle Europese regels op het gebied van onder andere voedselveiligheid, milieu en concurrentie over te nemen'', zegt Alison Burrell van de Wageningen Universiteit, een van de opstellers van het rapport. De studie zet op een rij wat Turkije moet veranderen aan zijn landbouwsector, ervan uitgaande dat het land in 2015 toetreedt tot de EU.

De Europese regeringsleiders beslissen over twee weken of en wanneer met Turkije onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie kunnen beginnen. In die eventuele onderhandelingen speelt de Europese landbouwpolitiek, waarin bijna de helft van het huidige EU-budget omgaat, een belangrijke rol.

Volgens Burrell is de landbouw een van de sterkst gereguleerde sectoren in de Unie. De wetgeving is extreem gecompliceerd. Turkije is al begonnen met aanpassing van zijn regels (subsidie, milieu, voedselveiligheid), maar er is nog een lange weg te gaan. ,,Je moet het gedrag van mensen veranderen, wat veel meer tijd kost dan het doorvoeren van regels'', zegt Burrell.

De Turkse landbouwsector biedt volgens het rapport nu werk aan zeven miljoen mensen. Dat is eenderde van de werkende populatie, en evenveel als in de voormalige vijftien EU-landen bij elkaar. De sector is gefragmenteerd en nog steeds sterk beschermd via subsidies. Als Turkije bij de EU komt en zich daarmee openstelt voor concurrentie, zal het een versneld proces doormaken van mechanisatie en schaalvergroting. Daardoor dreigt werkloosheid voor veel mensen op het platteland, met name in het rurale oosten.

Burrell: ,,Turkije moet van onderwijs een topprioriteit maken. Al die miljoenen mensen op het platteland, die geen sociaal vangnet hebben, moeten buiten de landbouw een baan kunnen krijgen.'' Van de Turkse agrarische beroepsbevolking is nu 18 procent van de mannen analfabeet, en 28 procent van de vrouwen.

In Turkije zijn nog regelmatig uitbraken van dierziektes. Van de vijftien meest besmettelijke ziektes ter wereld, duiken er sinds 1996 drie bijna jaarlijks op: mond-en-klauwzeer, schapen- en geitenpokken en een vorm van pest die kleine herkauwers treft.

Volgens het rapport zal het nog vele jaren duren voordat Turkije een ziektevrije status heeft. Ook het milieubeleid vraagt nog veel aandacht. Door overmatig gebruik van pesticiden zijn het oppervlaktewater en de bodem vervuild. Door uitbreiding van irrigatie zal het oppervlakte- en grondwater uitgeput raken.

In 2002 produceerde Turkije voor 29 miljard euro aan landbouwproducten, een tiende van de productie van de EU-15. Veruit het belangrijkst is de teelt van groenten (tomaat, watermeloen) en fruit (druif, citroen, perzik, abrikoos, appel). Die teelten, vooral in de kustgebieden, nemen nu de helft van de productie in beslag. Mocht Turkije toetreden dan zal dat de EU jaarlijks 11 tot 18 miljard euro van het budget kosten, dat nu bijna 100 miljard euro bedraagt.