Chaos dreigt in Soedanese regio Darfur

Ondanks maandenlange internationale druk verslechtert de veiligheidssituatie in Soedans westelijke deelstaat Darfur razendsnel.

Hulporganisaties hebben steeds meer moeite de 1,5 miljoen ontheemden te voeden. ,,Er dreigt een situatie waarin diverse krijgsheren de vrije hand hebben, met als gevolg totale chaos'', waarschuwde Radia Achouri, woordvoerder van de Verenigde Naties in de hoofdstad Khartoum.

Officieel is een staakt-het-vuren van kracht tussen rebellen en regering, maar op steeds grotere schaal woeden er gevechten. Daarvoor zijn zowel de rebellen als de regering en de aan haar gelieerde Arabische militie Janjaweed verantwoordelijk. ,,De opstandelingen van het Soedanese Bevrijdingsleger (SLA) dreigen de provincie Noord-Darfur en de hoofdplaats Al-Fasher in te nemen'', zei Achouri woensdag. SLA-strijders vielen vorige week het strategisch gelegen Tawilla bij Al-Fasher aan. Regeringsvliegtuigen antwoordden met bombardementen, waarna hulpverleners de stad van 40.000 inwoners en duizenden ontheemden verlieten. Het SLA trok zich hierop terug uit Tawilla. Zaterdag begonnen wraakacties van de Janjaweed tegen de bevolking in de omgeving van de stad.

Ondanks beloftes van de regering om de Janjaweed aan banden te leggen, lanceren de Arabische strijders nog overal aanvallen. Volgens waarnemers in Khartoum wijst dit zowel op de onwil van de regering als op haar gebrek aan controle op het leger en de Janjaweed. Voor de Janjaweed geldt nog een ander motief om onder internationale druk bereikte akkoorden te negeren. In de wanorde bloeit het banditisme, de mogelijkheid tot plunderen lokt Arabische strijders uit de hele Sahel. Steeds meer zijn handels- en voedselkonvooien hun doelwit.

Ook bij de rebellen wordt het beeld steeds onoverzichtelijker. De rebellie begon vorig jaar met twee groepen: het seculiere SLA en de islamitische Beweging voor gerechtigheid en gelijkheid (Jem). De Jem heeft het meeste geld, het SLA de meeste strijders. Onder de rebellen van beide groepen heerst onvrede over de leiders, die te veel in luxehotels in het buitenland zouden verblijven. Bij de Jem zijn veel strijders weggelopen die de nieuwe Nationale Beweging voor Hervorming en Ontwikkeling (NMRD) hebben gevormd. Een vierde groep, Al-Shahama, liet van zich horen met een aanval in de aangrenzende deelstaat Kordofan.

Het SLA, de grootste groep, is in verwarring. ,,Rebellencommandanten in het veld luisteren steeds minder naar hun leiders in het buitenland'', zegt een kenner van de rebellengebieden. Het SLA bestaat uit van de universiteit weggelopen studenten en uit jongeren die in Darfur door de Janjaweed uit hun dorpen zijn verdreven. ,,Het zijn vooral erg kwade jongens, met een brede steun onder de bevolking maar geen uitgewerkt politiek programma. Ze zijn gefrustreerd want ze mogen volgens de wapenstilstand niet vechten terwijl de Janjaweed blijft aanvallen.''

In een poging een evenwichtig beleid te voeren begonnen de VN vorige week de aanvallen door de rebellen te kritiseren. Binnen hulporganisaties groeit daarop weer kritiek. ,,Wil je voorkomen dat de situatie in Darfur verder implodeert, dan moet je de rebellen juist helpen een volwassen en samenhangende beweging te worden waarmee kan worden onderhandeld'', aldus een hulpverlener.