Au, derivaten

Zoiets kan ons niet overkomen. Dat is wat de effectenhandelaren van sommige zakenbanken zeggen over het Chinese bedrijf dat 550 miljoen dollar heeft verloren door het innemen van slechte posities in oliederivaten. Banken houden immers van risico, dus zij weten wat ze doen als ze in derivaten handelen. Gewone ondernemingen missen daarentegen de vereiste expertise. Daarom is het niet verbazingwekkend dat China Aviation Oil het lid op de neus heeft gekregen.

Maar deze redeneertrant gaat voorbij aan twee essentiële zaken. In de eerste plaats draagt wellicht een aantal door de wol geverfde zakenbanken verantwoordelijkheid voor de onfortuinlijke lotgevallen van China Aviation Oil. Bovendien zullen zij tenminste een deel van de resulterende verliezen voor hun rekening moeten nemen.

Deze affaire illustreert maar weer eens waarom we ons zorgen moeten maken over het enthousiasme dat zakenbanken vandaag de dag tonen voor derivaten. China Aviation Oil speculeerde niet rechtstreeks op een daling of stijging van de olieprijs. Klaarblijkelijk begaf het bedrijf zich in gecompliceerde contracten, waardoor zijn gevoeligheid voor bewegingen van de energieprijzen exponentieel toenam. Daarbij draait het om het volgende punt. Zulke contracten kennen gewoonlijk veel ruimere winstmarges dan eenvoudige derivaten. Daardoor is de verleiding groot om een bedrijf ze te laten gebruiken, ook al doorziet het de risico's die het loopt niet echt. BNP Paribas, Goldman Sachs, Morgan Stanley en Société Générale hebben allemaal schade opgelopen door de ineenstorting van China Aviation Oil. Wellicht gaat het niet om grote verliezen. Sommige banken hebben hun risico's elders kunnen onderbrengen, maar dat neemt niet weg dat een paar van hun klanten verre van gelukkig zullen zijn.

Toevallig broeden veel topbestuurders van zakenbanken op dit moment op een grote uitbreiding van hun derivatenactiviteiten, nu zij hun begrotingsplannen voor 2005 aan het afsluiten zijn. Zij worden aangetrokken door de smakelijke marges die te behalen zijn met het doorverkopen van derivaten, met name bedrijven. Hopelijk zal China Aviation Oil hen eraan herinneren dat die sappige marges grote risico's met zich meebrengen.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.