's Middags nog een glas wijn

De gezondheidstoestand van prins Bernhard ging gisteren ineens bergafwaarts.

Gisterochtend om kwart over negen gaat de telefoon bij Arie Korporaal uit Den Bosch. Het is zijn 89-ste verjaardag en de eerste die belt om hem te feliciteren, is prins Bernhard. Korporaal werd in 1945 transportofficier in de staf van de prins. Van de honderdtwintig stafleden zijn er nog dertien over. ,,Ik hoop dat je nog een tijd in het land der levenden blijft'', wenst Bernhard Korporaal vrolijk toe. ,,Ik heb afscheid genomen van het leven'', zegt de prins ,,en ik heb er vrede mee.'' Korporaal is gelukkig. ,,Ik dacht: de prins is zo ziek. Dit jaar zal hij wel niet bellen'', zegt hij even later tegen zijn vriend Pieter Bosma.

De prins is ziek, maar zijn vrienden die deze week paleis Soestdijk bezoeken, verbazen zich nog over zijn veerkracht. Ze krijgen voorafgaand aan hun bezoek steeds van Bernhards particulier secretaris Aernout Broekhuysen te horen: ,,De professor zegt: je kunt het niet te lang maken.'' De professor is S.A. Duursma, geriater en behandelend specialist van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht. ,,Ik nam me voor twintig minuten te blijven'', zegt vriend en publicist Harry van Wijnen die hem drie dagen geleden bezocht. ,,Zijn conditie was niet slechter dan twee weken geleden. We voerden een geanimeerd gesprek. Na een kwartier maakte ik aanstalten om op te stappen, maar dat mocht niet. Een uur later stond ik buiten. Hij heeft me alleen niet naar de deur gebracht, iets wat hij altijd deed.''

,,Hij was tamelijk goed'', zegt oud-directeur van de Rijksvoorlichtingsdienst Hans van der Voet, die gisterochtend belde met Soestdijk. Prins Bernhard ligt niet in bed. 's Morgens komt prinses Margriet langs. Tegen 13.00 uur luncht hij met zijn particulier secretaris. Dat is een vast ritueel. Hij drinkt er een glas witte wijn bij. 's Middags krijgt hij bezoek van prinses Irene en kort van Willem-Alexander, die daarna doorrijdt naar Amsterdam om de uitreiking van de Prins Claus Prijs bij te wonen.

Aan het einde van de middag laat koningin Beatrix zich in het Paleis op de Dam lachend ten dans vragen door de Braziliaanse zanger Carlinhos Brown. Prins Bernhard krijgt dan ademhalingsproblemen. ,,Hij voelde zich heel naar'', zegt Van der Voet nu. ,,Vocht in de borstholte'', zegt de secretaris met wie hij dan nog belt. De prins gebruikt volgens Van der Voet geen morfine, wel pijnstillers. ,,Kom maar naar het ziekenhuis'', laat specialist Duursma hem weten. Om half vijf wordt zijn hofauto voorgereden. Bernhard neemt plaats in de stoel naast de chauffeur. Dat doet hij altijd. ,,In september, nog voordat hij hoorde van de tumor in zijn longen, heeft hij gezegd: ik wil geen levensverlengende maatregelen'', zegt Van der Voet. ,,Maar hij heeft niet 's morgens besloten dat dit zijn laatste dag zou zijn. Hij had nog afspraken gepland.''

Om te voorkomen dat Bernhard stikt, krijgt hij in het ziekenhuis een tube in zijn luchtpijp. In overleg met de prins wordt verder afgezien van maatregelen, zo meldt het RVD-communiqué die avond. Om zes uur verlaat Beatrix voortijdig het Paleis op de Dam. ,,Als ze had geweten dat hij stierf, was ze niet gegaan'', zegt een ingewijde. Om tien voor zeven overlijdt Bernhard in het bijzijn van Beatrix, Margriet, Irene en Pieter van Vollenhoven. Er wordt geen uitgebreid medisch onderzoek gedaan naar de doodsoorzaak van de prins. ,,Het heeft me verbaasd dat het zo snel is gegaan'', zegt Van Wijnen nu.