Medisch shoppen in Hongarije

Wel of niet privatiseren van de gezondheidszorg? Het is een van de twee vraagstukken waarover de Hongaren zondag gaan stemmen.

,,Ik zou het ziekenhuis mórgen nog kopen, maar waar haal ik 40 miljoen euro vandaan?'' Professor Antal Czinner is geneeskundig-directeur van kinderziekenhuis Heim Pál in Boedapest. De entourage is er zoals in de meeste Hongaarse ziekenhuizen in staatshanden: vochtige muren, een lift die vaak blijft hangen, en een penetrante lucht, alsof het een week geleden is dat de wc's werden verschoond.

`Noodgeval' was de titel van de docudrama-serie die in 2001 in zijn ziekenhuis werd opgenomen. Drie jaar na uitzending op de Hongaarse televisie is er in Heim Pál niets vernaderd. Czinner: ,,We hebben nog steeds het geld niet om te moderniseren. De enige oplossing is privatisering van ons ziekenhuis.''

In een referendum spreken de Hongaren zich zondag uit over de toekomst van hun gezondheidszorg. Wel of geen privatisering? `Maak van onze ziekenhuizen geen warenhuizen', is de leus van de centrumrechtse oppositiepartij Fidesz, tegenstander van privatisering. Maar volgens de socialisten en liberalen in de regeringscoalitie is het de enige oplossing voor het redden van de zieltogende ziekenhuizen. Met het goedkope ziekenfonds als enige verzekeringsmogelijkheid is gezondheidszorg voor alle Hongaren weliswaar goedkoop en toegankelijk, maar financieel is het niet langer houdbaar.

,,De privatisering is voor ons allang een feit'', zegt Géza die met zijn vrouw met zijn vrouw op weg naar de Budai In Vitro-privékliniek. ,,Na ons eerste kind blijk ik nu onvruchtbaar'', zegt Géza. ,,We hebben de kliniek 3000 euro betaald voor het volledige traject.''

Een maand geleden werd de directeur van het Szent János-ziekenhuis, in handen van een stadsdeelraad in Boedapest, ontslagen wegens mismanagement. Het ziekenhuis, gebouwd in 1895, kampt met torenhoge schulden en niemand wil opdraaien voor het onderhoud van het gebouwencomplex. De grote Chinese gemeenschap in Boedapest heeft interesse getoond om het ziekenhuis over te nemen. In afwachting van duidelijkheid verwordt het complex intussen tot een medische jungle. Langs vervallen muren lopen patiënten buiten in ochtendjas door de kou. Een blok verder heeft de peperdure vruchtbaarheidskliniek zich gevestigd. ,,Zie hier de segregatie in de gezondheidszorg'', zegt Géza, die aanschuift in de rij wachtenden. De kliniek zit vol met yuppen. Glossy magazines liggen op de leestafel, een espressoapparaat pruttelt. Géza: ,,Wij zijn Hongaren en wonen in Komarno, net over de grens in Slowakije, maar daar kan ik de medische hulp niet krijgen die we nodig hebben. Dus zijn we medisch gaan shoppen in de regio. Dat is de toekomst.''

Behalve de vruchtbaarheidskliniek verwierven de afgelopen jaren diverse medische ondernemingen zich een positie in Hongaarse ziekenhuizen. Voor het bijna failliete ziekenhuis in de Hongaarse provinciestad Kiskunhalas betekende het de redding: het verkocht het recht om in het gebouw chirurgie te bedrijven aan het medische bedrijf HospInvest. `Functionele privatisering' heet dat. Het ziekenhuis blijft als gebouw in handen van de lokale overheid. HospInvest en de privé-artsen beloven dat ook ziekenfonds-patiënten welkom blijven.

Zo hoopt de Hongaarse regering de gezondheidszorg te hervormen. Maar de weerstand groeit. ,,Gezondheidszorg en onderwijs, daarvan moet het privékapitaal zijn handen afhouden'', zo verwoordde deze week de directrice van een klein ziekenhuis de angst voor een mogelijke toekomst waarin arme patiënten de deur wordt gewezen. Volgens opiniepeilers is dat ook de mening van veel Hongaren. Verwacht wordt dat driekwart zondag in het referendum stemt vóór behoud van het huidige systeem waarin ziekenhuizen in handen blijven van de overheid.

,,Het is daarom een levensgevaarlijk referendum'', zegt László Békési, directeur het buiten Boedapest gelegen Telki-ziekenhuis, het enige ziekenhuis in Hongarije dat volledig in handen is van een commercieel bedrijf. ,,We worden met het referendum voor de gek gehouden, want het is wel degelijk mogelijk om publieke en particuliere gezondheidszorg naast elkaar te laten bestaan.'' De hal van zijn ziekenhuis lijkt op een riante lobby van een internationaal hotel. In het restaurant, met wijnkaart, dineren artsen, patiënten en hun familie. Boven zijn de operatiekamers. Directeur Békési: ,,We rekenen 2400 euro voor een bevalling, inclusief een paar dagen verblijf in ons ziekenhuis. 3600 euro, in geval van een keizersnee.'' Telki is gebouwd door een investeerder. Het maakt nog geen winst. ,,Het is een lange termijn-investering'', zegt Békési. ,,We wachten op een mentaliteitsverandering. Solidariteit in gezondheidszorg bestaat niet, dat is slechts een politiek begrip. Naast staatsziekenhuizen kun je wel degelijk geprivatiseerde ziekenhuizen laten bestaan. De één heeft nu eenmaal meer te besteden dan de ander.''